{"id":7326,"date":"2021-05-01T09:51:36","date_gmt":"2021-05-01T05:51:36","guid":{"rendered":"http:\/\/soyqirim.az\/?p=7326"},"modified":"2023-04-05T12:44:37","modified_gmt":"2023-04-05T08:44:37","slug":"guba-genocide-1918-may-1-9","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/soyqirim.az\/ar\/link\/7326","title":{"rendered":"Quba soyq\u0131r\u0131m\u0131 1918-ci il    (1-9 May)"},"content":{"rendered":"<div dir=\"auto\"><img decoding=\"async\" loading=\"lazy\" class=\"alignnone wp-image-7327 size-full\" src=\"http:\/\/soyqirim.az\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/177866589_848021972724496_3248572134166902761_n.jpg\" alt=\"\" width=\"960\" height=\"524\" srcset=\"https:\/\/soyqirim.az\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/177866589_848021972724496_3248572134166902761_n.jpg 960w, https:\/\/soyqirim.az\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/177866589_848021972724496_3248572134166902761_n-300x164.jpg 300w, https:\/\/soyqirim.az\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/177866589_848021972724496_3248572134166902761_n-768x419.jpg 768w\" sizes=\"(max-width: 767px) 89vw, (max-width: 1000px) 54vw, (max-width: 1071px) 543px, 580px\" \/><\/div>\n<div dir=\"auto\"><\/div>\n<div dir=\"auto\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Bak\u0131 quberniyas\u0131n\u0131n dig\u0259r \u0259razil\u0259rind\u0259 oldu\u011fu kimi, Quba da da milli h\u0259r\u0259kata divan tutmaq v\u0259 \u00f6z hakimiyy\u0259tini qurmaq \u00fc\u00e7\u00fcn Bak\u0131 Sovetinin bol\u015fevik-da\u015fnak r\u0259hb\u0259rliyi buraya Gelovanid\u0259n sonra ikinci d\u0259f\u0259 h\u0259rbi q\u00fcvv\u0259, bu d\u0259f\u0259 Hamazasp\u0131n r\u0259hb\u0259rliyi il\u0259 yaln\u0131z erm\u0259nil\u0259rd\u0259n ibar\u0259t c\u0259za q\u00fcvv\u0259si g\u00f6nd\u0259rm\u0259k q\u0259rar\u0131na g\u0259lmi\u015fdi. Hamazasp\u0131n \u00f6z\u00fc d\u0259st\u0259sinin c\u0259za m\u0259qs\u0259di il\u0259 Qubaya g\u00f6nd\u0259rildiyini inkar etmirdi: \u00abM\u0259n erm\u0259ni xalq\u0131n\u0131n q\u0259hr\u0259man\u0131 v\u0259 onun m\u00fcdafi\u0259\u00e7isiy\u0259m\u201d deyirdi. Quba \u015f\u0259h\u0259rin\u0259 \u00e7atmam\u0131\u015f erm\u0259ni quldur d\u0259st\u0259l\u0259ri yol boyunca dinc \u0259halinin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 k\u0259ndl\u0259ri yand\u0131rm\u0131\u015f, k\u00fctl\u0259vi soyq\u0131r\u0131mlar t\u00f6r\u0259tmi\u015fl\u0259r. Har\u0131nlam\u0131\u015f erm\u0259nil\u0259r qocalara, u\u015faqlara, qad\u0131nlara bel\u0259 aman verm\u0259y\u0259r\u0259k qabaqlar\u0131na \u00e7\u0131xan b\u00fct\u00fcn m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131 m\u0259hv etmi\u015fdil\u0259r.<\/strong><\/span><\/div>\n<div dir=\"auto\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>\u015eahid ifad\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 aprelin sonlar\u0131nda Hamazasp\u0131n d\u0259st\u0259si Xa\u00e7maza yax\u0131nla\u015fm\u0131\u015f, lakin burada yerli q\u00fcvv\u0259l\u0259r ona m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rmi\u015fdil\u0259r. Lakin q\u00fcvv\u0259l\u0259rin qeyri-b\u0259rab\u0259rliyi ucbat\u0131ndan iki g\u00fcnl\u00fck d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259n sonra c\u0259za d\u0259st\u0259si Qubaya yol a\u00e7a bilmi\u015fdi. Bu d\u0259st\u0259nin ba\u015f\u0131nda Hamazasp dururdu. Onun k\u00f6m\u0259k\u00e7isi Nikolay, b\u0259l\u0259d\u00e7isi is\u0259 \u201cD\u0259yirman\u00e7\u0131\u201d l\u0259q\u0259bli yerli erm\u0259ni Harutyun Hayrapetov idi. Hamazasp\u0131n d\u0259st\u0259sind\u0259 3 min\u0259 yax\u0131n adam, 4 top v\u0259 8 pulemyot var idi.<\/strong><\/span><\/div>\n<div dir=\"auto\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>May\u0131n 1-d\u0259 bol\u015fevik ad\u0131 il\u0259 \u00fc\u00e7 t\u0259r\u0259fd\u0259n \u015f\u0259h\u0259r\u0259 daxil olan erm\u0259ni da\u015fnaklar d\u0259rhal q\u0259tl v\u0259 talanlara ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131lar. El\u0259 birinci g\u00fcn \u015f\u0259h\u0259rin a\u015fa\u011f\u0131 hiss\u0259sind\u0259 \u0259ks\u0259riyy\u0259ti qad\u0131n v\u0259 u\u015faqlardan ibar\u0259t 715 m\u00fcs\u0259lman \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, B\u00f6y\u00fck \u015eosse v\u0259 Bazar k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259ri da\u011f\u0131d\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. \u0130kinci g\u00fcn 1012 n\u0259f\u0259r dinc sakin q\u0259tl\u0259 yetirilmi\u015fdi. \u015e\u0259h\u0259r \u0259halisinin n\u00fcmay\u0259nd\u0259si kimi Hamazasp\u0131n yan\u0131na g\u0259l\u0259n \u018f. \u018flib\u0259yov ondan h\u0259lak olanlar\u0131 d\u0259fn etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn imkan yaratma\u011f\u0131 xahi\u015f ets\u0259 d\u0259 onun xahi\u015fi r\u0259dd edilmi\u015fdi. Hamazasp d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 edilmi\u015f m\u00fcraci\u0259tl\u0259r\u0259 baxmayaraq \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n meyidl\u0259rinin k\u00fc\u00e7\u0259l\u0259rd\u0259n toplanmas\u0131na v\u0259 d\u0259fn edilm\u0259sin\u0259 icaz\u0259 verm\u0259mi\u015fdi. M\u0259qs\u0259d d\u0259 ayd\u0131n idi \u0259halini qorxutmaq v\u0259 vahim\u0259 i\u00e7ind\u0259 saxlamaq. Zorak\u0131l\u0131qlar, q\u0259tl v\u0259 qar\u0259tl\u0259r 9 g\u00fcn davam etmi\u015f, q\u0259za \u0259halisinin \u0259mlaklar\u0131 talan edilmi\u015fdi.<\/strong><\/span><\/div>\n<div dir=\"auto\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Arxiv s\u0259n\u0259dl\u0259ri ara\u015fd\u0131r\u0131lark\u0259n m\u0259lum olmu\u015fdur ki, Hamazasp g\u0259ldiyi vaxt Qubaya Petrovskid\u0259n d\u0259 \u0259lav\u0259 q\u00fcvv\u0259 g\u00f6nd\u0259rilmi\u015fdir. \u00dcmumilikd\u0259 Quba q\u0259zas\u0131nda soyq\u0131r\u0131m\u0131 t\u00f6r\u0259d\u0259n erm\u0259ni da\u015fnak d\u0259st\u0259 \u00fczvl\u0259rinin say\u0131 5-6 mind\u0259n yuxar\u0131 olmu\u015fdur. C\u0259za d\u0259st\u0259sinin \u00fczvl\u0259ri m\u00fcs\u0259lmanlar \u00fcz\u0259rind\u0259 insan t\u0259f\u0259kk\u00fcr\u00fcn\u0259 s\u0131\u011fmayan v\u0259h\u015filikl\u0259ri t\u0259tbiq edirdil\u0259r. \u015eahid ifad\u0259l\u0259ri erm\u0259ni vandallar\u0131n\u0131n yaralanm\u0131\u015f v\u0259 \u00f6ld\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f insanlar \u00fcz\u0259rind\u0259 t\u0259tbiq etdikl\u0259ri insanl\u0131\u011fa s\u0131\u011fmayan \u201ct\u0259cr\u00fcb\u0259l\u0259rd\u0259n\u201d z\u00f6vq ald\u0131qlar\u0131n\u0131 t\u0259sdiq edir. Qana susam\u0131\u015f da\u015fnak c\u0259lladlar\u0131 \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u0259n m\u00fcs\u0259lmanlar\u0131n meyitl\u0259rind\u0259n \u0259l \u00e7\u0259kmirdil\u0259r.<\/strong><\/span><\/div>\n<div dir=\"auto\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Quba sakini 40 ya\u015fl\u0131 M\u0259\u015f\u0259di H\u0259mdulla \u018fliyev bildirirdi ki, \u015f\u0259h\u0259rd\u0259 \u00e7ox sayda meyitl\u0259r g\u00f6rd\u00fcm, meyitl\u0259rd\u0259n t\u0259xmin\u0259n 2\/3-si u\u015faq v\u0259 qad\u0131nlara aid idi. Bir \u00e7ox qad\u0131nlar\u0131n d\u00f6\u015fl\u0259ri k\u0259silmi\u015f, meyitl\u0259r is\u0259 x\u0259nc\u0259rl\u0259r il\u0259 eyb\u0259c\u0259r hala sal\u0131nm\u0131\u015fd\u0131. Erm\u0259nil\u0259r t\u0259r\u0259find\u0259n \u00f6ld\u00fcr\u00fcl\u0259n 300 n\u0259f\u0259rin 51 q\u0259bird\u0259 basd\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bar\u0259d\u0259 d\u0259 arxiv materiallar\u0131 m\u00f6vcuddur. Hamazasp\u0131n v\u0259h\u015filikl\u0259ri n\u0259tic\u0259sind\u0259 Quba q\u0259zas\u0131nda \u00fcmumilikd\u0259 16 mind\u0259n \u00e7ox dinc sakin m\u0259hv edilmi\u015fdi.<\/strong><\/span><\/div>\n<div dir=\"auto\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>F\u00f6vq\u0259lad\u0259 Komissiyaya q\u0259zan\u0131n ayr\u0131-ayr\u0131 k\u0259nd icmalar\u0131na d\u0259ymi\u015f ziyanla \u0259laq\u0259dar t\u0259qdim olunmu\u015f s\u0259n\u0259dl\u0259rd\u0259 ad\u0259t\u0259n ail\u0259l\u0259r\u0259 d\u0259ymi\u015f ziyan \u00fcmumi \u015f\u0259kild\u0259 g\u00f6st\u0259rilmi\u015f, b\u0259zi hallarda yand\u0131r\u0131lm\u0131\u015f evl\u0259r v\u0259 dig\u0259r tikilil\u0259r bar\u0259d\u0259 m\u0259lumatlar g\u00f6st\u0259rilm\u0259mi\u015fdir.<\/strong><\/span><\/div>\n<div dir=\"auto\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Din ocaqlar\u0131n\u0131 yerl\u0259-yeksan ed\u0259n da\u015fnaklar islam dinin\u0259, \u015f\u0259rq tarixin\u0259 v\u0259 \u0259d\u0259biyyat\u0131na aid minl\u0259rl\u0259 qiym\u0259tli kitablar\u0131 da m\u0259hv etmi\u015fdil\u0259r. Quban\u0131n m\u0259rk\u0259zind\u0259 \u018fbd\u00fcrr\u0259him \u0259f\u0259ndinin m\u0259dr\u0259s\u0259sini yand\u0131ran erm\u0259nil\u0259r buradak\u0131 1300-\u0259 yax\u0131n kitab\u0131 tonqala atm\u0131\u015fd\u0131lar. M\u0259lumatlara \u0259sas\u0259n Digah m\u0259scidind\u0259 t\u0259xmin\u0259n 600-700 il \u0259vv\u0259l\u0259 aid, alban v\u0259 \u0259r\u0259b \u0259lifbas\u0131 il\u0259 yaz\u0131lm\u0131\u015f kitablar var idi. Erm\u0259nil\u0259r h\u0259min kitablar\u0131 m\u0259hv etm\u0259kl\u0259 yana\u015f\u0131, k\u0259nd m\u0259scidinin t\u0259xmin\u0259n bir kilometrliyind\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n pirin da\u015f\u0131n\u0131 da partlatm\u0131\u015fd\u0131lar. Bu, \u00fcst\u00fcnd\u0259 alban yaz\u0131lar\u0131 olan \u00e7ox n\u0259h\u0259ng da\u015f idi<\/strong><\/span><\/div>\n<div dir=\"auto\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>1918-ci ilin dekabr ay\u0131nda G\u0259nc\u0259 dair\u0259 m\u0259hk\u0259m\u0259sinin \u00fczv\u00fc Andrey Novatski \u00f6z k\u00f6m\u0259k\u00e7isi il\u0259 birlikd\u0259 Qubaya g\u0259l\u0259r\u0259k istintaqa ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131. 1918-ci ilin aprel-may aylar\u0131nda Quba q\u0259zas\u0131nda t\u00f6r\u0259dilmi\u015f soyq\u0131r\u0131m\u0131 il\u0259 ba\u011fl\u0131 istintaq qrupu bir ne\u00e7\u0259 ay \u0259rzind\u0259 onlarla \u015fahidi dinl\u0259mi\u015f, hadis\u0259 ba\u015f ver\u0259n yerl\u0259r\u0259 bax\u0131\u015f ke\u00e7irilmi\u015f v\u0259 3 cildlik 451 v\u0259r\u0259qd\u0259n ibar\u0259t s\u0259n\u0259dl\u0259r toplusu haz\u0131rlanm\u0131\u015fd\u0131r. F\u00f6vq\u0259lad\u0259 T\u0259hqiqat Komissiyas\u0131n\u0131n \u00fczv\u00fc Novatski komissiyas\u0131n\u0131n s\u0259drin\u0259 Quba \u015f\u0259h\u0259ri, h\u0259m\u00e7inin Quba q\u0259zas\u0131n\u0131n k\u0259ndl\u0259rind\u0259 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f da\u011f\u0131nt\u0131lar, el\u0259c\u0259 d\u0259 dinc \u0259haliy\u0259 qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dilmi\u015f zorak\u0131l\u0131qlar bar\u0259d\u0259 m\u0259ruz\u0259 t\u0259qdim etmi\u015fdir.<\/strong><\/span><\/div>\n<div dir=\"auto\"><span style=\"color: #000000;\"><strong>Quba q\u0131r\u011f\u0131nlar\u0131n\u0131n birba\u015fa t\u0259\u015fkilat\u00e7\u0131lar\u0131 &#8211; \u015eaumyan, Korqanov, icra\u00e7\u0131lar\u0131 Hamazasp, Volunts v\u0259 erm\u0259ni mill\u0259tind\u0259n olan ba\u015fqa canil\u0259r idil\u0259r. Bol\u015fevik v\u0259 da\u015fnak S.\u015eaumyan\u0131n r\u0259hb\u0259ri oldu\u011fu Bak\u0131 Sovetinin \u0259sas\u0259n erm\u0259nil\u0259rd\u0259n ibar\u0259t v\u0259 da\u015fnak Hamazasp\u0131n komandanl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda olan quldur d\u0259st\u0259l\u0259rinin Qubada t\u00f6r\u0259tdikl\u0259ri v\u0259h\u015filikl\u0259r v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259si v\u0259 ya Sovet hakimiyy\u0259tinin qurulmas\u0131 hadis\u0259si deyil, b\u00fct\u00f6v bir xalq\u0131n k\u00fctl\u0259vi \u015f\u0259kild\u0259 m\u0259hv edilm\u0259si soyq\u0131r\u0131m\u0131 hadis\u0259si idi.<\/strong><\/span><\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7327,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ghostkit_customizer_options":"","ghostkit_custom_css":"","ghostkit_custom_js_head":"","ghostkit_custom_js_foot":"","ghostkit_typography":""},"categories":[26],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/soyqirim.az\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7326"}],"collection":[{"href":"https:\/\/soyqirim.az\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/soyqirim.az\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/soyqirim.az\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/soyqirim.az\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7326"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/soyqirim.az\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7326\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10515,"href":"https:\/\/soyqirim.az\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7326\/revisions\/10515"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/soyqirim.az\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7327"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/soyqirim.az\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7326"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/soyqirim.az\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7326"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/soyqirim.az\/ar\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7326"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}