{"id":10634,"date":"2023-04-13T09:52:04","date_gmt":"2023-04-13T05:52:04","guid":{"rendered":"https:\/\/soyqirim.az\/?p=10634"},"modified":"2023-04-13T10:05:35","modified_gmt":"2023-04-13T06:05:35","slug":"heyd%c9%99r-%c9%99liyevin-az-soyqirimlarina-verdiyi-huquqi-siyasi-qiym%c9%99t","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/soyqirim.az\/en\/link\/10634","title":{"rendered":"Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n soyq\u0131r\u0131m\u0131na siyasi-h\u00fcquqi qiym\u0259ti ilk d\u0259f\u0259 Heyd\u0259r \u018fliyev verdi"},"content":{"rendered":"<p><span style=\"color: #000000;\"><strong>Az\u0259rbaycan tarixinin \u00a0Heyd\u0259r \u018fliyev d\u00f6vr\u00fc, tariximizin b\u00f6y\u00fck inki\u015faf v\u0259 \u00a0m\u00f6ht\u0259\u015f\u0259m \u00a0 quruculuq \u00a0d\u00f6vr\u00fcd\u00fcr. Onun \u00a0r\u0259hb\u0259rliyi \u00a0alt\u0131nda \u00a0\u0259ld\u0259 \u00a0olunan \u00a0 u\u011furlar\u0131n \u0259n m\u00fch\u00fcm\u00fc \u00a0m\u0259hz qurub yaratd\u0131\u011f\u0131 \u00a0m\u00fcst\u0259qil \u00a0Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259tidir. Az\u0259rbaycanda\u00a0\u00a0d\u00f6vl\u0259t\u00a0\u00a0quruculu\u011fu d\u00f6vl\u0259t\u00e7ilik, \u00a0milli v\u0259 m\u0259n\u0259vi\u00a0\u00a0d\u0259y\u0259rl\u0259rin\u00a0\u00a0qorunub saxlan\u0131lmas\u0131,\u00a0\u00a0iqtisadiyyat\u0131n, elmin, m\u0259d\u0259niyy\u0259tin, bir s\u00f6zl\u0259\u00a0\u00a0h\u0259yat\u0131n \u0259n m\u00fcxt\u0259lif\u00a0\u00a0sah\u0259l\u0259rind\u0259\u00a0\u00a0b\u00f6y\u00fck\u00a0\u00a0nailiyy\u0259tl\u0259rin \u00a0qazan\u0131lmas\u0131, co\u015fqun \u00a0bir \u00a0t\u0259r\u0259qqi \u00a0d\u00f6vr\u00fc \u00a0m\u0259hz \u00a0Heyd\u0259r \u00a0\u018fliyevin \u00a0 uzaqg\u00f6r\u0259n, \u00a0q\u0259tiyy\u0259tli \u00a0siyas\u0259ti n\u0259tic\u0259sind\u0259 \u00a0 ya\u015fanm\u0131\u015fd\u0131r.\u00a0\u00a0<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong>\u00d6t\u0259n \u0259srin 90-c\u0131 ilin \u0259vv\u0259lind\u0259\u00a0\u00a0m\u00fcst\u0259qilliyini b\u0259rpa ed\u0259n Az\u0259rbaycan \u0259razisinin bir hiss\u0259sinin Erm\u0259nistan\u0131n\u00a0\u00a0t\u0259cav\u00fcz\u00fcn\u0259 m\u0259ruz qald\u0131\u011f\u0131, xarici t\u0259zyiql\u0259rin v\u0259 daxili \u00e7\u0259ki\u015fm\u0259l\u0259rin t\u00fc\u011fyan etdiyi bir d\u00f6vrd\u0259 xalq\u0131n\u0131n s\u0259sin\u0259 s\u0259s ver\u0259n Heyd\u0259r \u018fliyev\u00a0\u00a0\u00f6lk\u0259mizi d\u00fcnyan\u0131n siyasi x\u0259rit\u0259sind\u0259n silinm\u0259k v\u0259 d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyini \u00a0itirm\u0259k \u00a0t\u0259hl\u00fck\u0259sind\u0259n \u00a0xilas \u00a0ed\u0259r\u0259k d\u00f6vl\u0259tin dayan\u0131ql\u0131 siyasi v\u0259 \u00a0iqtisadi \u00a0inki\u015faf \u00a0yolunu \u00a0m\u00fc\u0259yy\u0259n \u00a0etmi\u015fdir.\u00a0<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong>Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131 m\u00fcst\u0259qillik qazand\u0131qdan sonra xalq\u0131m\u0131z\u0131n tarixi ke\u00e7mi\u015finin obyektiv m\u0259nz\u0259r\u0259sini \u00a0yaratmaq \u00a0imkan\u0131n\u0131 \u00a0\u0259ld\u0259 \u00a0etm\u0259si m\u0259hz \u00a0Ulu \u00f6nd\u0259r Heyd\u0259r \u018fliyevin uzaqg\u00f6r\u0259n siyas\u0259ti say\u0259sind\u0259 olmu\u015fdur. Uzun ill\u0259r gizli saxlan\u0131lan, \u00fcz\u0259rin\u0259 qada\u011fa \u00a0qoyulmu\u015f h\u0259qiq\u0259tl\u0259r a\u00e7\u0131l\u0131r, t\u0259hrif edilmi\u015f hadis\u0259l\u0259r \u00f6z\u00fcn\u00fcn \u0259sl \u00a0qiym\u0259tini \u00a0al\u0131rd\u0131. \u00a0Az\u0259rbaycan v\u0259 \u00fcmum\u0259n Qafqaz\u0131n \u00a0tarixinin \u00a0t\u0259hrif \u00a0olunmas\u0131 \u00a0h\u0259min \u00a0proqramlar\u0131n \u00a0m\u00fch\u00fcm \u00a0t\u0259rkib \u00a0hiss\u0259sini \u00a0t\u0259\u015fkil \u00a0edirdi. \u00a0\u201cB\u00f6y\u00fck \u00a0Erm\u0259nistan\u201d yaratmaq x\u00fclyas\u0131ndan ruhlanan erm\u0259ni \u00a0 q\u0259sbkarlar\u0131 \u00a01905-1907-ci ill\u0259rd\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara \u00a0qar\u015f\u0131 \u00a0a\u00e7\u0131q \u00a0\u015f\u0259kild\u0259 \u00a0geni\u015f miqyasl\u0131 qanl\u0131 aksiyalar \u00a0h\u0259yata \u00a0ke\u00e7irdil\u0259r. \u00a01918-ci ilin mart \u00a0ay\u0131ndan etibar\u0259n \u0259ks-inqilab\u00e7\u0131 \u00a0\u00fcns\u00fcrl\u0259rl\u0259 \u00a0 m\u00fcbariz\u0259 \u015f\u00fcar\u0131 alt\u0131nda Bak\u0131 \u00a0Kommunas\u0131 t\u0259r\u0259find\u0259n \u00a0\u00fcmum\u0259n \u00a0 Bak\u0131 \u00a0quberniyas\u0131n\u0131 \u00a0az\u0259rbaycanl\u0131lardan \u00a0 t\u0259mizl\u0259m\u0259k \u00a0m\u0259qs\u0259di \u00a0g\u00fcd\u0259n \u00a0m\u0259nfur \u00a0plan \u00a0h\u0259yata \u00a0ke\u00e7irilm\u0259y\u0259 \u00a0ba\u015fland\u0131. \u00a0B\u00f6y\u00fck \u00a0d\u00f6vl\u0259tl\u0259rin \u00a0yeritdikl\u0259ri \u00a0imperiya \u00a0siyas\u0259tinin \u00a0icra\u00e7\u0131s\u0131 olan \u00a0erm\u0259nil\u0259rin \u0259li il\u0259 d\u0259f\u0259l\u0259rl\u0259 az\u0259rbaycanl\u0131lara qar\u015f\u0131 etnik t\u0259mizl\u0259m\u0259 v\u0259 soyq\u0131r\u0131m\u0131 siyas\u0259ti \u00a0yeridilmi\u015f, y\u00fcz minl\u0259rl\u0259 dinc az\u0259rbaycanl\u0131 \u00a0milli \u00a0m\u0259nsubiyy\u0259tin\u0259 \u00a0g\u00f6r\u0259 \u00a0m\u0259hv \u00a0edil\u0259r\u0259k \u00a0\u00f6z ata-baba \u00a0yurdlar\u0131ndan \u00a0did\u0259rgin sal\u0131nm\u0131\u015fd\u0131r. \u00a0Az\u0259rbaycan\u0131n q\u0259dim \u00a0ya\u015fay\u0131\u015f \u00a0m\u0259sk\u0259nl\u0259ri xarabal\u0131\u011fa \u00a0\u00e7evrilmi\u015fdir. Sonralar\u00a0\u00a0tarixi dovr 30-cu ill\u0259rin \u00a0a\u011fir \u00a0represiyalar\u0131 \u00a0il\u0259 \u00a0m\u00fc\u015fay\u0259t \u00a0olunaraq \u00a0Az\u0259rbaycanin ziyal\u0131 genofondunun \u00a0m\u0259hvin\u0259 \u00a0nail \u00a0olunmu\u015f, \u00a0bunun \u00a0ard\u0131nca 1948-53-c\u00fc ill\u0259r \u00a0az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00a0 k\u00fctl\u0259vi \u00a0deportasiya dal\u011fas\u0131, 80-ci ill\u0259rd\u0259n ba\u015flayaraq \u00a0 Da\u011fl\u0131q \u00a0 Qaraba\u011f \u00a0probleminin \u00a0yenid\u0259n \u00a0s\u00fcni \u00a0\u015f\u0259kild\u0259 \u00a0q\u0131z\u0131\u015fd\u0131r\u0131lmas\u0131, \u00a01990-c\u0131 il \u00a020 \u00a0yanvar \u00a0faci\u0259si \u00a0v\u0259 \u00a01992-ci il Xocal\u0131 \u00a0soyq\u0131r\u0131m\u0131 \u00a0dem\u0259k olar ki, \u00a0bu faci\u0259l\u0259rin \u00a0pik n\u00f6qt\u0259si oldu. \u00a0<\/strong><\/span><br \/>\n<span style=\"color: #000000;\"><strong>\u00a0<\/strong><\/span><\/p>\n<p><span style=\"color: #000000;\"><strong>Heyd\u0259r \u018fliyevin \u00a0ke\u00e7mi\u015f hadis\u0259l\u0259r\u0259 h\u00fcquqi-siyasi qiym\u0259tin verilm\u0259si istiqam\u0259tind\u0259 \u00a0q\u0259rarlar\u0131 v\u0259 \u00a0dey\u0259rdim ki, \u0259n vacibi 1918-ci il mart soyq\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6z siyasi qiym\u0259tini tapmas\u0131 oldu. Tarix\u0259 n\u0259z\u0259r salsaq g\u00f6r\u0259rik ki, 1919 v\u0259 1920-ci ill\u0259rd\u0259 mart\u0131n 31-i Az\u0259rbaycan \u00a0Xalq \u00a0C\u00fcmhuriyy\u0259ti \u00a0t\u0259r\u0259find\u0259n \u00a0\u00fcmumilli \u00a0mat\u0259m \u00a0g\u00fcn\u00fc \u00a0kimi \u00a0qeyd edilib. \u018fslind\u0259 bu, \u00a0az\u0259rbaycanl\u0131lara \u00a0qar\u015f\u0131 t\u00f6r\u0259dil\u0259n \u00a0soyq\u0131r\u0131m\u0131 v\u0259 bir \u0259srd\u0259n art\u0131q davam ed\u0259n torpaqlar\u0131m\u0131z\u0131n i\u015f\u011fal\u0131 prossesl\u0259rin\u0259 tarixd\u0259 ilk d\u0259f\u0259 siyasi \u00a0qiym\u0259t verm\u0259k c\u0259hdi \u00a0idi. Lakin, \u00a0Az\u0259rbaycan \u00a0Xalq \u00a0C\u00fcmhuriyy\u0259tinin s\u00fcqutu bu i\u015fin ba\u015fa \u00e7atmas\u0131na imkan verm\u0259di. Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin varisi kimi Az\u0259rbaycan \u00a0Respublikas\u0131 \u00a0bu g\u00fcn onun ax\u0131ra q\u0259d\u0259r h\u0259yata ke\u00e7ir\u0259 bilm\u0259diyi q\u0259rarlar\u0131n m\u0259ntiqi davam\u0131 olaraq, soyq\u0131r\u0131m\u0131 \u00a0 hadis\u0259l\u0259rin\u0259 \u00a0siyasi qiym\u0259t \u00a0verm\u0259k \u00a0borcunu tarixin \u00a0h\u00f6km\u00fc \u00a0 kimi \u00a0q\u0259bul \u00a0edir. \u00a0M\u0259hz b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 \u00a0n\u0259z\u0259r\u0259 alan Heyd\u0259r \u018fliyev 1998-ci il mart\u0131n 26-da \u201c31 mart\u0131 \u00a0Az\u0259rbaycanl\u0131lar\u0131n \u00a0Soyq\u0131r\u0131m\u0131 g\u00fcn\u00fc\u201d kimi qeyd \u00a0edilm\u0259si haqq\u0131nda f\u0259rman imzalam\u0131\u015fd\u0131r. \u00a0F\u0259rman \u00a0imzaland\u0131\u011f\u0131 \u00a0vaxtdan \u00a0h\u0259r il 31 Mart respublika s\u0259viyy\u0259sind\u0259 qeyd edilir v\u0259 soyq\u0131r\u0131m\u0131 \u00a0qurbanlar\u0131n\u0131n \u00a0xatir\u0259si ehtiramla an\u0131l\u0131r. \u00a0Bu g\u00fcn Az\u0259rbaycan Prezidentinin \u0259traf\u0131nda s\u0131x birlik n\u00fcmayi\u015f \u00a0etdir\u0259n \u00a0xalq\u0131m\u0131z \u00a0\u0259mindir \u00a0ki, \u0259sas\u0131 ulu \u00f6nd\u0259rimiz \u00a0Heyd\u0259r \u018fliyev t\u0259r\u0259find\u0259n \u00a0yarad\u0131lan m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259timizin \u00a0inki\u015faf\u0131 \u00a0etibarl\u0131 \u0259ll\u0259rd\u0259dir.<\/strong><\/span><\/p>\n<p><em><span style=\"color: #000000;\">L\u0259taf\u0259t Beybutova \u018fl\u0259sg\u0259r q\u0131z\u0131<\/span><\/em><\/p>\n<p><em><span style=\"color: #000000;\">Quba \u015f\u0259h\u0259rind\u0259 \u201cSoyq\u0131r\u0131m\u0131 Memorial Kompleksi\u201d<\/span><\/em><\/p>\n<p><em><span style=\"color: #000000;\">Elmi ara\u015fd\u0131rmalar, ekspozisiya v\u0259 fond \u015f\u00f6b\u0259sinin m\u00fcdiri\u00a0<\/span><\/em><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/yazarlar.az\/2023\/03\/31\/heyd%c9%99r-%c9%99liyev-siyas%c9%99tind%c9%99-inc%c9%99-m%c9%99qamlar\/\">https:\/\/yazarlar.az\/2023\/03\/31\/heyd%c9%99r-%c9%99liyev-siyas%c9%99tind%c9%99-inc%c9%99-m%c9%99qamlar\/<\/a><\/p>\n<p><a href=\"https:\/\/azpressmedia.az\/news2125\">https:\/\/azpressmedia.az\/news2125<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":10638,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ghostkit_customizer_options":"","ghostkit_custom_css":"","ghostkit_custom_js_head":"","ghostkit_custom_js_foot":"","ghostkit_typography":""},"categories":[38],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/soyqirim.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10634"}],"collection":[{"href":"https:\/\/soyqirim.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/soyqirim.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/soyqirim.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/soyqirim.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10634"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/soyqirim.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10634\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10641,"href":"https:\/\/soyqirim.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10634\/revisions\/10641"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/soyqirim.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10638"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/soyqirim.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10634"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/soyqirim.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10634"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/soyqirim.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10634"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}