{"id":5773,"date":"2020-04-26T22:09:41","date_gmt":"2020-04-26T18:09:41","guid":{"rendered":"http:\/\/soyqirim.az\/?p=5773"},"modified":"2020-04-27T17:52:49","modified_gmt":"2020-04-27T13:52:49","slug":"aprel-isgali-gunl%c9%99rind%c9%99-quba-q%c9%99zasinda-v%c9%99ziyy%c9%99t-1920-ci-il","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/soyqirim.az\/en\/link\/5773","title":{"rendered":"Rakhshanda Bayramova, Doctor of Philosophy in History.  Situation in Guba area during the capture in April (1920)"},"content":{"rendered":"<div class=\"gallerify-container\"><div class=\"gallerify\" data-allowfullscreen=\"true\" data-nav=\"thumbs\" data-keyboard=\"true\"  data-autoplay=\"true\" data-trackpad=\"false\" data-ratio=\"800\/500\" data-width=\"100%\"><img src=\"https:\/\/soyqirim.az\/wp-content\/uploads\/2020\/04\/MELIME.jpg\" width=\"525\" height=\"442\" alt=\"\" \/>\n<\/div><\/div>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\">1920-ci ilin yaz\u0131nda Qaraba\u011fda v\u0259 Z\u0259ng\u0259zurda erm\u0259nil\u0259rin yenid\u0259n f\u0259alla\u015fmas\u0131na g\u00f6r\u0259 \u015fimal s\u0259rh\u0259dini m\u00fcdafi\u0259 ed\u0259n Az\u0259rbaycan ordu hiss\u0259l\u0259ri \u2013 Quba, Bak\u0131 piyada alaylar\u0131, tatar s\u00fcvari alay\u0131n\u0131n b\u00f6lm\u0259l\u0259ri Qaraba\u011fa g\u00f6nd\u0259rilmi\u015f, n\u0259tic\u0259d\u0259 \u015fimal s\u0259rh\u0259dl\u0259ri m\u00fcdafi\u0259siz qalm\u0131\u015fd\u0131. Yaranm\u0131\u015f yeni h\u0259rbi \u015f\u0259rait Az\u0259rbaycan \u00fc\u00e7\u00fcn ba\u015fqa bir t\u0259hl\u00fck\u0259 &#8211; bol\u015fevizm t\u0259hl\u00fck\u0259sini yaratd\u0131. Bol\u015fevik qo\u015funlar\u0131n\u0131n c\u0259nuba do\u011fru ir\u0259lil\u0259m\u0259si il\u0259 bu t\u0259hl\u00fck\u0259 reall\u0131\u011fa \u00e7evrildi. Az\u0259rbaycan ordu hiss\u0259l\u0259ri Qaraba\u011fda v\u0259 Z\u0259ng\u0259zurda h\u0259rbi \u0259m\u0259liyyatlar apard\u0131\u011f\u0131ndan, \u015fimaldan XI Q\u0131rm\u0131z\u0131 ordunun Az\u0259rbaycana mane\u0259siz daxil olaraq q\u0131sa zamanda Bak\u0131n\u0131n tutmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn \u015f\u0259rait t\u0259min olunmu\u015fdu. Bunu Q\u0131rm\u0131z\u0131 ordu komandanl\u0131\u011f\u0131 da \u0259la bilirdi. Bak\u0131dak\u0131 siyasi \u015f\u0259rait, hakimiyy\u0259t b\u00f6hran\u0131 da t\u0259cav\u00fcz imkanlar\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131rd\u0131. Rusiyan\u0131n bol\u015fevik r\u0259hb\u0259rliyi Az\u0259rbaycan\u0131n \u015fimal s\u0259rh\u0259dl\u0259rinin m\u00fchafiz\u0259si haqq\u0131nda m\u00fcf\u0259ss\u0259l m\u0259lumatlara malik idi. Bunu Q\u0131rm\u0131z\u0131 ordunun t\u0259rkibind\u0259 olan v\u0259 sonralar bu hadis\u0259l\u0259ri q\u0259l\u0259m\u0259 alm\u0131\u015f \u0130.Dudin d\u0259 \u00f6z xatir\u0259l\u0259rind\u0259 qeyd edir<\/span><\/strong><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\">1920-ci il mart\u0131n 28-d\u0259 Petrovsk \u015f\u0259h\u0259ri XI Q\u0131rm\u0131z\u0131 ordu t\u0259r\u0259find\u0259n \u0259l\u0259 ke\u00e7irildi. Bol\u015fevik rejiminin \u015eimali Qafqazda denikin\u00e7i q\u00fcvv\u0259l\u0259r\u0259 qalib g\u0259lm\u0259sind\u0259n sonra Bak\u0131da v\u0259 dig\u0259r b\u00f6lg\u0259l\u0259rd\u0259 oldu\u011fu kimi quba q\u0259zas\u0131nda da yerli bol\u015fevikl\u0259r Rusiyadan, el\u0259c\u0259 d\u0259 Bak\u0131 bol\u015fevikl\u0259rind\u0259n h\u0259rbi-siyasi, maliyy\u0259 d\u0259st\u0259yi alaraq Az\u0259rbaycan d\u00f6vl\u0259t\u00e7iliyin\u0259 qar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131q-a\u015fkar t\u0259xribat f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 ke\u00e7dil\u0259r. Ba\u015f nazir N.B.Yusifb\u0259ylinin daxili i\u015fl\u0259r nazirin\u0259 g\u00f6nd\u0259rdiyi 8 mart 1920-ci il tarixli m\u0259ktubda Da\u011f\u0131stan bol\u015fevikl\u0259rinin Az\u0259rbaycan bol\u015fevikl\u0259rind\u0259n insani v\u0259 maddi yard\u0131m ald\u0131qlar\u0131 bildirilir, ondan bol\u015fevikl\u0259rin Az\u0259rbaycandan Da\u011f\u0131stana v\u0259 \u0259ksin\u0259 mane\u0259siz ke\u00e7m\u0259sinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn b\u00fct\u00fcn t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6rm\u0259k t\u0259l\u0259b olunurdu<\/span><\/strong><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\">Rusiyada v\u0259t\u0259nda\u015f m\u00fcharib\u0259sinin gedi\u015find\u0259 bol\u015fevikl\u0259rin q\u0259l\u0259b\u0259sind\u0259n ruhlanan yerli bol\u015fevikl\u0259r d\u0259 ba\u015f qald\u0131rm\u0131\u015fd\u0131. Bol\u015fevikl\u0259r h\u0259tta Quba qarnizonunun \u0259sg\u0259rl\u0259ri aras\u0131nda bel\u0259 a\u00e7\u0131q t\u0259bli\u011fat apar\u0131rd\u0131lar. Bunu Quba q\u0259za r\u0259isi Tal\u0131bxanov Bak\u0131 qubernatoruna 11 mart 1920-ci il tarixli m\u0259ktubunda t\u0259sdiq edirdi \u00a0Qarnizonda h\u0259tta bol\u015fevikl\u0259rin \u00f6z partiya \u00f6z\u0259yi bel\u0259 m\u00f6vcud idi. Bol\u015fevikl\u0259rin \u0259sg\u0259rl\u0259r aras\u0131nda t\u0259bli\u011fat\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq m\u0259qs\u0259di il\u0259 qarnizon r\u0259isi M\u0259mm\u0259db\u0259yov dvizyon komandiri il\u0259 birg\u0259 t\u0259bli\u011fat\u00e7\u0131lar\u0131n m\u00fc\u0259yy\u0259nl\u0259\u015fdirilib c\u0259zaland\u0131r\u0131lmas\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn f\u00f6vq\u0259lad\u0259 t\u0259dbirl\u0259r g\u00f6rm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131. Qarnizon \u0259sg\u0259rl\u0259rini bol\u015fevik t\u0259bli\u011fat\u0131n\u0131n t\u0259sirind\u0259n qorumaq \u00fc\u00e7\u00fcn onlar t\u0259crid olunmu\u015f, \u0259sg\u0259rl\u0259rin m\u00fcxt\u0259lif pritonlara, \u00e7ayxanalara getm\u0259si, el\u0259c\u0259 d\u0259 kazarmalara k\u0259nar \u015f\u0259xsl\u0259rin daxil olmas\u0131 qada\u011fan edilmi\u015fdi.<\/span><\/strong><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\">Bol\u015fevikl\u0259rin Az\u0259rbaycana daxil olmas\u0131n\u0131n qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq m\u0259qs\u0259dil\u0259 Quba q\u0259za r\u0259isi A\u011fab\u0259yovun s\u0259r\u0259ncam\u0131 il\u0259 q\u0259zan\u0131n Da\u011f\u0131stanla s\u0259rh\u0259dboyu iki yerd\u0259 \u2013 Yalama v\u0259 X\u0259zr\u0259 rayonlar\u0131nda m\u00fchafiz\u0259 t\u0259\u015fkil olunmu\u015fdu. Yalamada m\u00fchafiz\u0259ni yerli sakinl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t 20 n\u0259f\u0259rlik d\u0259st\u0259 L\u0259c\u0259t v\u0259 Xudat k\u0259ndl\u0259rind\u0259 h\u0259yata ke\u00e7irirdi. X\u0259zr\u0259d\u0259 d\u0259 s\u0259rh\u0259d xalq milisi v\u0259 post m\u00fchafiz\u0259\u00e7il\u0259ri t\u0259r\u0259find\u0259n qorunurdu. Qusar pristav\u0131na m\u00fchafiz\u0259 \u00fc\u00e7\u00fcn yerli sakinl\u0259rd\u0259n milis\u0259 k\u00f6m\u0259k m\u0259qs\u0259dil\u0259 d\u0259st\u0259 yaratmaq tap\u015f\u0131r\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. Q\u0259za r\u0259isi t\u0259r\u0259find\u0259n sah\u0259 r\u0259isl\u0259rin\u0259 s\u0259rh\u0259din m\u00fchafiz\u0259sin\u0259 diqq\u0259ti art\u0131rmaq \u00fc\u00e7\u00fcn m\u00fcvafiq g\u00f6st\u0259ri\u015fl\u0259r d\u0259 verilmi\u015fdi. Q\u0259zan\u0131n daxilind\u0259 bol\u015fevikl\u0259rl\u0259 m\u00fcbariz\u0259 aparmaq, bol\u015fevik t\u0259bli\u011fat\u0131 aparan \u015f\u0259xsl\u0259rin f\u0259aliyy\u0259tinin qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq \u00fc\u00e7\u00fcn t\u0259dbirl\u0259r g\u00fccl\u0259ndirilmi\u015fdi.<\/span><\/strong><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\">Az\u0259rbaycan i\u015f\u011fal\u0131 \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 XI Q\u0131z\u0131l ordu hiss\u0259l\u0259ri art\u0131q D\u0259rb\u0259ndd\u0259 idi v\u0259 zirehli qatarlarla D\u0259rb\u0259ndl\u0259 Samur \u00e7ay\u0131 \u00fcz\u0259rind\u0259ki k\u00f6rp\u00fc aras\u0131nda manevr ed\u0259r\u0259k d\u0259miryolu x\u0259ttini qoruyurdular. Q\u0131rm\u0131z\u0131 ordunun \u015f\u0259xsi hey\u0259ti 72472 n\u0259f\u0259rd\u0259n ibar\u0259t idi. \u0130\u015f\u011fal \u0259r\u0259f\u0259sind\u0259 Quba bol\u015fevikl\u0259ri d\u0259 f\u0259alla\u015fm\u0131\u015fd\u0131lar. AKP MK g\u00f6st\u0259ri\u015fi il\u0259 antid\u00f6vl\u0259t \u00fcns\u00fcrl\u0259rd\u0259n ibar\u0259t silahl\u0131 d\u0259st\u0259l\u0259r t\u0259\u015fkil olunmu\u015f, silahl\u0131 \u00fcsyan q\u0259rargah\u0131 yarad\u0131lm\u0131\u015fd\u0131. M\u00fchafiz\u0259siz qalm\u0131\u015f s\u0259rh\u0259din qorunmas\u0131nda Qubadak\u0131 h\u0259rbi hiss\u0259l\u0259rin v\u0259 yerli k\u00f6n\u00fcll\u00fc d\u0259st\u0259l\u0259rin k\u00f6m\u0259yind\u0259n istifad\u0259 olunmas\u0131 q\u0259rara al\u0131nm\u0131\u015fd\u0131. 4-c\u00fc Quba piyada alay\u0131n\u0131n komandiri v\u0259zif\u0259sini icra ed\u0259n kn. N.Tumanovun \u018f.A.\u015e\u0131xlinskiy\u0259 verdiyi m\u0259lumata g\u00f6r\u0259 Xa\u00e7mazdak\u0131 h\u0259rbi hiss\u0259l\u0259ri g\u00fccl\u0259ndirm\u0259k v\u0259 d\u00fc\u015fm\u0259n haqq\u0131nda m\u0259lumat almaq, k\u0259\u015ffiyyat i\u015fl\u0259rini t\u0259\u015fkil etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn buraya qubal\u0131lardan ibar\u0259t 4 rota, 3 \u2116-li zirehli qatar, Yalamadan is\u0259 70 n\u0259f\u0259r g\u00f6nd\u0259rilmi\u015fdi.<\/span><\/strong><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\">1920-ci ilin aprelin 27-\u0259 ke\u00e7\u0259n gec\u0259 i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 qo\u015funlar 5 zirehli qatarla Az\u0259rbaycan s\u0259rh\u0259dini pozaraq m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259t\u0259 qar\u015f\u0131 h\u0259rbi t\u0259cav\u00fcz\u0259 ba\u015flad\u0131lar. Yalamada, daha sonra Xudat v\u0259 Xa\u00e7maz stansiyalar\u0131nda Az\u0259rbaycan ordusunun azsayl\u0131 b\u00f6lm\u0259l\u0259ri onlara m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rs\u0259l\u0259r d\u0259 q\u00fcvv\u0259l\u0259rin qeyri-b\u0259rab\u0259rliyi \u00fccbat\u0131ndan i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 qo\u015funlar\u0131n qaba\u011f\u0131n\u0131 almaq m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\">\u015eimal s\u0259rh\u0259dind\u0259 yaln\u0131z 3 min q\u00fcvv\u0259 var idi v\u0259 bu q\u00fcvv\u0259 s\u0259rh\u0259d boyunca s\u0259p\u0259l\u0259n\u0259r\u0259k \u0259sas\u0259n Qusar-Quba-Xudat rayonunda yerl\u0259\u015fdirilmi\u015fdi. Prapor\u015fik Babayevin komandanl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda iki rota, pulemyot komandas\u0131 v\u0259 atl\u0131 divizyonu qeyri-b\u0259rab\u0259r d\u00f6y\u00fc\u015fl\u0259rd\u0259n sonra geri \u00e7\u0259kilm\u0259k m\u0259cburiyy\u0259tind\u0259 qalm\u0131\u015fd\u0131. L\u0259c\u0259t ke\u00e7idind\u0259, Xudat stansiyas\u0131nda da d\u00fc\u015fm\u0259n\u0259 m\u00fcqavim\u0259t g\u00f6st\u0259rils\u0259 d\u0259 onun qar\u015f\u0131s\u0131n\u0131 almaq m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131. Zirehli qatar\u0131n ard\u0131nca aprelin 27-d\u0259 s\u0259h\u0259r erk\u0259n Q\u0131rm\u0131z\u0131 ordunun 7-ci s\u00fcvari v\u0259 31-ci piyada diviziyalar\u0131 da s\u0259rh\u0259di ke\u00e7\u0259r\u0259k Quba q\u0259zas\u0131n\u0131n Qullar k\u0259ndin\u0259 daxil oldular. Qusar qarnizonu m\u00fcqavim\u0259tsiz t\u0259slim oldu. H\u0259min g\u00fcn 7-ci diviziyan\u0131n s\u00fcvari polklar\u0131 Quba \u015f\u0259h\u0259rini z\u0259bt etdil\u0259r. Y.Tokarjevskinin yazd\u0131\u011f\u0131na g\u00f6r\u0259 Qubada v\u0259 Qusarda Az\u0259rbaycan ordusunun 31 zabiti v\u0259 500 \u0259sg\u0259ri \u0259sir g\u00f6t\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015f, \u00fcmumiyy\u0259tl\u0259 is\u0259 m\u00fcdaxil\u0259 zaman\u0131 5 min \u0259sg\u0259r \u0259sir d\u00fc\u015fm\u00fc\u015fd\u00fc.<\/span><\/strong><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\">Bel\u0259likl\u0259, bir g\u00fcn \u0259rzind\u0259 Quba q\u0259zas\u0131n\u0131n b\u00fct\u00fcn \u0259razisini \u0259l\u0259 ke\u00e7ir\u0259n i\u015f\u011fal\u00e7\u0131 qo\u015funlar q\u0131sa m\u00fcdd\u0259td\u0259 Az\u0259rbaycan\u0131n b\u00fct\u00fcn \u0259razisini d\u0259 tutaraq m\u00fcst\u0259qil d\u00f6vl\u0259tin &#8211; Az\u0259rbaycan C\u00fcmhuriyy\u0259tinin varl\u0131\u011f\u0131na son qoyurlar. H\u0259min d\u00f6vrd\u0259 Quba q\u0259zas\u0131nda yerl\u0259\u015f\u0259n Az\u0259rbaycan ordusunun b\u00f6lm\u0259l\u0259ri XI Q\u0131rm\u0131z\u0131 ordunun 20-ci diviziyas\u0131na tabe etdirildi. Bununla da Quba diyar\u0131 \u00f6z\u00fcn\u00fcn yeni m\u0259rh\u0259l\u0259sin\u0259 &#8211; sovet d\u00f6vr\u00fcn\u0259 q\u0259d\u0259m qoydu.<\/span><\/strong><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\">C\u00fcmhuriyy\u0259t d\u00f6vrind\u0259 yarad\u0131lm\u0131\u015f b\u00fct\u00fcn hakimiyy\u0259t strukturlr\u0131n\u0131n l\u0259\u011fvin\u0259 q\u0259rar verildi. Q\u0259za \u0130nqilab komit\u0259sinin 3 may 1920-ci il tarixli q\u0259rar\u0131 il\u0259 b\u00fct\u00fcn \u0259ksinqilabi partiya v\u0259 t\u0259\u015fkilatlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259ti qada\u011fan edildi. El\u0259 h\u0259min g\u00fcn F.abbasovun s\u0259drliyi il\u0259 AK(b)P Quba q\u0259zas\u0131 komit\u0259si yarad\u0131ld\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\">\u00c7evrili\u015fd\u0259n sonra Az\u0259rbaycanda yarad\u0131lan v\u0259 b\u00fct\u00fcn d\u00f6vl\u0259t hakimiyy\u0259tini \u00f6z \u0259lind\u0259 c\u0259ml\u0259\u015fdir\u0259n Az\u0259rbaycan M\u00fcv\u0259qq\u0259ti \u0130nqilab komit\u0259si v\u0259 Az\u0259rbaycan SSR Xalq Komissarlar\u0131 Sovetinin t\u0259rkibi az\u0259rbaycanl\u0131lardan t\u0259\u015fkil olunsa da bu, zahiri xarakter da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131, yeni yarad\u0131lm\u0131\u015f sovet respublikas\u0131 Moskvadan idar\u0259 olunurdu. Bol\u015fevikl\u0259r xalq\u0131n ad\u0131ndan \u00e7\u0131x\u0131\u015f ed\u0259r\u0259k yaranm\u0131\u015f d\u00f6vl\u0259ti proletar diktaturas\u0131 adland\u0131r\u0131rd\u0131lar. Bu is\u0259 hakim bol\u015fevik partiyas\u0131n\u0131n h\u00f6kmranl\u0131\u011f\u0131na bir n\u00f6v siyasi p\u0259rd\u0259 idi. Ger\u00e7\u0259k hakimiyy\u0259t RK(b)P-nin yerli t\u0259\u015fkilat\u0131 olan AK(b)P-y\u0259 m\u0259xsus idi. \u018fsas \u00f6z\u0259yi qeyri-mill\u0259tl\u0259rd\u0259n, \u0259sas\u0259n rus v\u0259 erm\u0259nil\u0259rd\u0259n ibar\u0259t olan Az\u0259rbaycan K(b)P v\u0259 Bak\u0131 partiya t\u0259\u015fkilat\u0131 respublikan\u0131n ictimai-siyasi h\u0259yat\u0131nda apar\u0131c\u0131 rol oynay\u0131rd\u0131. Az\u0259rbaycanda Kommunist Partiyas\u0131 diktaturas\u0131n\u0131 t\u0259min ed\u0259n amill\u0259rd\u0259n biri d\u0259 buradak\u0131 rus ordu hiss\u0259l\u0259ri idi. Aprel i\u015f\u011fal\u0131ndan sonra respublikan\u0131n m\u00fcst\u0259qilliyi tam formal xarakter da\u015f\u0131y\u0131rd\u0131.<\/span><\/strong><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\">Milli h\u00f6kum\u0259tin s\u00fcqutundan sonra Az\u0259rbaycan xalq\u0131na qar\u015f\u0131 q\u0131rm\u0131z\u0131 terror ba\u015flad\u0131. \u201c\u018fksinqilabi sabotaj v\u0259 m\u00f6ht\u0259kirliy\u0259 qar\u015f\u0131 m\u00fcbariz\u0259\u201d \u00fczr\u0259 F\u00f6vq\u0259lad\u0259 Komissiya (FK) t\u0259\u015fkil edildi, Ali inqilabi tribunal yarad\u0131ld\u0131. D\u00f6vl\u0259t t\u0259\u015fkilatlar\u0131n\u0131n v\u0259 ictimai t\u0259\u015fkilatlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 n\u0259zar\u0259t etm\u0259k \u00fc\u00e7\u00fcn 1920-ci il iyunun 9-da F\u0259hl\u0259-K\u0259ndli M\u00fcf\u0259tti\u015fliyi t\u0259sis edildi. Bu i\u015fd\u0259 onlara x\u00fcsusi s\u0259lahiyy\u0259tl\u0259r verilmi\u015fdi. Bel\u0259 ki, F\u00f6vq\u0259lad\u0259 Komissiya v\u0259 Ali inqilabi tribunal\u0131n i\u015fi he\u00e7 bir qanunvericilikd\u0259 m\u0259hdudla\u015fd\u0131r\u0131lm\u0131rd\u0131, onlar\u0131n q\u0259rar\u0131 v\u0259 h\u00f6km\u00fc q\u0259ti idi, d\u0259rhal h\u0259yata ke\u00e7irilirdi. Bu t\u0259\u015fkilatlar birba\u015fa ordu komandanl\u0131\u011f\u0131na v\u0259 m\u0259rk\u0259z\u0259 &#8211; Moskvaya tabe idi. Ona g\u00f6r\u0259 h\u0259min t\u0259\u015fkilatlar\u0131n f\u0259aliyy\u0259tin\u0259 Az\u0259rbaycan h\u00f6kum\u0259ti dem\u0259k olar ki, n\u0259zar\u0259t ed\u0259 bilmirdi. Az\u0259rbaycanda sovet hakimiyy\u0259tinin ilk g\u00fcnl\u0259rind\u0259n ba\u015flayaraq XI ordunun x\u00fcsusi \u015f\u00f6b\u0259si kommunistl\u0259rd\u0259n ba\u015fqa b\u00fct\u00fcn m\u00f6vcud siyasi q\u00fcvv\u0259l\u0259r\u0259, h\u0259tta liberal \u0259hval-ruhiyy\u0259li adamlara, ziyal\u0131lara bel\u0259 amans\u0131z divan tutma\u011fa ba\u015flad\u0131. B\u0259zi m\u0259lumatlara g\u00f6r\u0259 Az\u0259rbaycanda 1920-ci ilin aprelind\u0259n -1921-ci ilin avqustuna q\u0259d\u0259r 48 min insan g\u00fcll\u0259l\u0259nmi\u015fdi.<\/span><\/strong><\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\">B\u00fct\u00fcn bu ac\u0131 tarixi h\u0259qiq\u0259tl\u0259r xalq\u0131m\u0131z\u0131n m\u00fcbariz\u0259 \u0259zmini, m\u00fcst\u0259qillik ideyalar\u0131n\u0131 bo\u011fa bilm\u0259di. 1991-c\u0131 ild\u0259 xalq\u0131m\u0131z yenid\u0259n m\u00fcst\u0259qilliyin\u0259 qovu\u015fdu v\u0259 Az\u0259rbaycan Xalq C\u00fcmhuriyy\u0259tinin varisi olan g\u00fcn\u00fc-g\u00fcnd\u0259n \u00e7i\u00e7\u0259kl\u0259n\u0259n bug\u00fcn h\u0259r birimizin f\u0259xr etdiyimiz d\u00f6vl\u0259timizi-Az\u0259rbaycan Respublikas\u0131n\u0131 qurdu.<\/span><\/strong><\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p><strong><span style=\"color: #000000;\">\u0130ST\u0130FAD\u018f ED\u0130LM\u0130\u015e \u018fD\u018fB\u0130YYAT<\/span><\/strong><\/p>\n<ol>\n<li><strong><span style=\"color: #000000;\">\u0414\u0443\u0434\u0438\u043d \u0418. \u041f\u0440\u043e\u0440\u044b\u0432 \u0431\u0440\u043e\u043d\u0435\u043f\u043e\u0435\u0437\u0434\u043e\u0432, \u0411., \u0410\u0437\u0435\u0440\u043d\u0435\u0448\u0440, 1970, 67 \u0441.<\/span><\/strong><\/li>\n<li><strong><span style=\"color: #000000;\">ARDA, f. 894, s. 7, i\u015f 18<\/span><\/strong><\/li>\n<li><strong><span style=\"color: #000000;\">ARDA, f. 894, s. 7, i\u015f 18<\/span><\/strong><\/li>\n<li><strong><span style=\"color: #000000;\">ARDA, f. 894, s. 7, i\u015f 26<\/span><\/strong><\/li>\n<li><strong><span style=\"color: #000000;\">ARDA, f. 894, s. 7, i\u015f 32<\/span><\/strong><\/li>\n<li><strong><span style=\"color: #000000;\">S\u00fcleymanov M.S. Az\u0259rbaycan Ordusu (1918-1920). B., H\u0259rbi n\u0259\u015friyyat\u0131, 1998, 488 s.<\/span><\/strong><\/li>\n<li><strong><span style=\"color: #000000;\">\u0410\u0437\u0435\u0440\u0431\u0430\u0439\u0434\u0436\u0430\u043d\u0441\u043a\u0430\u044f \u0414\u0435\u043c\u043e\u043a\u0440\u0430\u0442\u0438\u0447\u0435\u0441\u043a\u0430\u044f \u0420\u0435\u0441\u043f\u0443\u0431\u043b\u0438\u043a\u0430 (1918-1920). \u0410\u0440\u043c\u0438\u044f. (\u0414\u043e\u043a\u0443\u043c\u0435\u043d\u0442 \u0438 \u043c\u0430\u0442\u0435\u0440\u0438\u0430\u043b\u044b). \u0411., \u0410\u0437\u0435\u0440\u0431\u0430\u0439\u0434\u0436\u0430\u043d, 1998, 440 \u0441.<\/span><\/strong><\/li>\n<li><strong><span style=\"color: #000000;\">\u0422\u043e\u043a\u0430\u0440\u0436\u0435\u0432\u0441\u043a\u0438\u0439 \u0415.\u0412. \u0418\u0437 \u0438\u0441\u0442\u043e\u0440\u0438\u0438 \u0438\u043d\u043e\u0441\u0442\u0440\u0430\u043d\u043d\u043e\u0439 \u0438\u043d\u0442\u0435\u0440\u0432\u0435\u043d\u0446\u0438\u0438 \u0438 \u0433\u0440\u0430\u0436\u0434\u0430\u043d\u0441\u043a\u043e\u0439 \u0432\u043e\u0439\u043d\u044b \u0432 \u0410\u0437\u0435\u0440\u0431\u0430\u0439\u0434\u0436\u0430\u043d\u0435. \u0411., \u0418\u0437\u0434. \u0410\u041d, 1957, 332 \u0441. \u0422\u043e\u043a\u0430\u0440\u0436\u0435\u0432\u0441\u043a\u0438\u0439 \u0415.\u0412. \u0418\u0437 \u0438\u0441\u0442\u043e\u0440\u0438\u0438 \u0438\u043d\u043e\u0441\u0442\u0440\u0430\u043d\u043d\u043e\u0439 \u0438\u043d\u0442\u0435\u0440\u0432\u0435\u043d\u0446\u0438\u0438 \u0438 \u0433\u0440\u0430\u0436\u0434\u0430\u043d\u0441\u043a\u043e\u0439 \u0432\u043e\u0439\u043d\u044b \u0432 \u0410\u0437\u0435\u0440\u0431\u0430\u0439\u0434\u0436\u0430\u043d\u0435. \u0411., \u0418\u0437\u0434. \u0410\u041d, 1957, 332 \u0441. \u0130brahimli.X.C. Az\u0259rbaycan siyasi m\u00fchacir\u0259ti (1920-1991),\u00a0 : Elm,1996, 305 s.<\/span><\/strong><\/li>\n<li><strong><span style=\"color: #000000;\">R.M. Az\u0259rbaycan r\u0259hb\u0259rliyind\u0259 ixtilaflar v\u0259 daxili siyasi \u00e7\u0259ki\u015fm\u0259l\u0259r (1920-1925) B., Elm, 2007, 196 s.<\/span><\/strong><\/li>\n<\/ol>\n<p>\u00a0<\/p>\n<p>\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>&#8230;<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5774,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"ghostkit_customizer_options":"","ghostkit_custom_css":"","ghostkit_custom_js_head":"","ghostkit_custom_js_foot":"","ghostkit_typography":""},"categories":[26],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/soyqirim.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5773"}],"collection":[{"href":"https:\/\/soyqirim.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/soyqirim.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/soyqirim.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/soyqirim.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=5773"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/soyqirim.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5773\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":5790,"href":"https:\/\/soyqirim.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/5773\/revisions\/5790"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/soyqirim.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/5774"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/soyqirim.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5773"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/soyqirim.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=5773"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/soyqirim.az\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5773"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}