"Qavaldaş ənənəsi"
Azərbaycanın qədim mədəni irs nümunələri arasında Qavaldaş xüsusi yer tutur. Bu qeyri-adi daş həm musiqi aləti kimi, həm də ibtidai insan düşüncəsinin yaratdığı ilk ritmik ifadələrdən biri kimi böyük maraq doğurur. Qobustan ərazisində yerləşən Qavaldaş minilliklərin səsi, qədim insanların həyat tərzi və musiqi duyumunun canlı şahidi olaraq bu günə qədər gəlib çatmışdır.
Qavaldaşın ən böyük özəlliyi odur ki, ona toxunduqda zərif və rezonanslı bir səs çıxarır. Bu səs sanki qədim insanların ritmini, ov səhnələrini, ibadət ayinlərini və gündəlik həyatın musiqili izlərini bu günə çatdırır. Bu daşın üzərindəki qayaüstü təsvirlərlə birlikdə mövcudluğu Azərbaycan xalqının musiqiyə bağlılığını, ritm hissini və yaradıcı düşüncəsini təcəssüm etdirir. Qavaldaş yalnız bir daş parçası deyil — o, tarixlə bu gün arasında qurulan möhkəm bir körpüdür.
Bu musiqili daşın yaranması təbiətin möcüzəsidir. İçinin boşluq hissəsinin olması, eləcə də müxtəlif mineralların yaratdığı rezonans xüsusiyyəti qədim insanların diqqətini çəkmiş və onlar bu daşı həm musiqi aləti, həm də mərasimlərdə istifadə olunan ritualların bir hissəsinə çevirmişlər. Bu, xalqımızın musiqi duyumunun nə qədər qədim və zəngin olduğunu göstərən faktorlardan biridir.
Qavaldaş təkcə tarix deyil, həm də bu gün dəyər daşıyan mədəni sərvətdir. Qobustan Dövlət Tarix-Bədii Qoruğunda qorunan bu unikal artefakt Azərbaycan mədəniyyətinin dünya sivilizasiyası üçün təqdim etdiyi nadir nümunələrdən biridir. Bu irsin qorunması, gələcək nəsillərə çatdırılması və elmi şəkildə öyrənilməsi bizim milli vəzifəmizdir.
Qavaldaş Azərbaycan xalqının musiqili yaddaşı, qədim keçmişi və yaradıcı ruhunun təzahürüdür. O, həm maddi, həm də mənəvi mədəni irsimizin dəyərli bir hissəsidir. Bu daşın səsi əsrlərdən bəri susmayan bir çağırış kimi bizi köklərimizə bağlayır və göstərir ki, xalqımızın musiqi ilə bağlılığı ən qədim dövrlərdən bu günə qədər uzanan bir yolun davamıdır.
