Unudulmaz faciə – 31 mart soyqırımı” mövzusunda dəyirmi masa keçirilib. Bakı Şəhər Mədədəniyyət Baş İdarəsinin tabeliyində olan Yasamal rayon Heydər Əliyev Mərkəzində 31 Mart– Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü ilə əlaqədar olaraq ”Unudulmaz faciə–31 mart soyqırımı” mövzusunda dəyirmi masa keçirilib.

Dəyirmi masada Quba “Soyqırımı Memorial Kompleksi” nin mütəxəssisi, tarix üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Sübhan Talıblı, Bakı Hərbi Kollecinin və Bakı Qızlar Universitetinin müəllimi, BDU-nun doktorantı Tural Vəlizadə, AMEA-nın Şərqşünaslıq İnstitutunun böyük elmi işçi, tarix üzrə fəlsəfə doktoru Həsən Səfəri, Azərbaycan Respublikası Müharibə, Əmək və Silahlı Qüvvələr Veteranları Təşkilatının şöbə müdiri Rasim Mirzəyev, Yasamal rayon Əmək, Müharibə, Silahlı Qüvvələr və Hüquq Mühafizə Orqanları veteranları şurasının sədri Vaqif Məmmədov, Bakı Qızlar Universitetinin və Baki Dövlət Rabitə və Nəqliyyat Kollecinin müəllim və tələbələri iştirak ediblər.
Öncə qonaqlar Mərkəzin foyesində 31 mart soyqırımına həsr olunmuş rəsm sərgisinə baxış keçiriblər.
Tədbirin rəsmi hissəsi Azərbaycan Respublikasının Dövlət Himninin səsləndirilməsi və 31 mart soyqırımı qurbanlarının əziz xatirəsinin bir dəqiqəlik sükutla yad edilməsi ilə başlanıb.
Mərkəzin baş fond mühafizi Nigar Hüseynova giriş nitqi ilə çıxış edərək, Ümummilli Lider Heydər Əliyevin 26 mart 1998-ci il tarixli fərmanının tarixi əhəmiyyətini vurğulayıb. O qeyd edib ki, məhz bu fərmanla 31 mart tarixi dövlət səviyyəsində “Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü” kimi elan edilib və faciəyə ilk dəfə hüquqi-siyasi qiymət verilib.
Məruzəçilər Sübhan Talıblı, Həsən Səfəri, Rasim Mirzəyev və Tural Vəlizadə 1918-ci ilin 30 mart – 3 aprel tarixləri arasında Bakı, Şamaxı, Quba, Xaçmaz, Lənkəran, Zəngəzur və Qarabağda törədilən kütləvi qırğınlar barədə geniş məlumat veriblər. Çıxışlarda Bakı Soveti və daşnak erməni silahlı dəstələrinin dinc əhaliyə qarşı törətdiyi cinayətlər arxiv sənədləri və tarixi dəlillərlə əsaslandırılıb.
Tədbirin sonunda mövzuya həsr olunmuş “31 Mart – Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü” adlı sənədli film nümayiş etdirilib.

31 mart azərbaycanlılara qarşı törədilmiş soyqırımların 108-ci ildönümü ilə bağlı Soyqırımı Memorial Kompleksində Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi yanında Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidməti, Quba rayonu İcra Hakimiyyəti və Quba şəhərində “Soyqırımı Memorial Kompleksi”nin birgə təşkilatçılığı ilə anım tədbiri-kütləvi ziyarət keçirilib.

Anım tədbirində Quba RİH-nin başçısı İlqar Mahmudov, Milli Məclisin deputatları Əlibala Məhərrəmzadə, Müşfiq Məmmədli, Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət nazirliyi yanında Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidmətinin Mədəni İrsin Qorunması şöbəsinin müdiri cənab Səbuhi Bəşirov, Yeni Azərbaycan Partiyasının (YAP) bir neçə rayon təşkilatının rəhbər və əməkdaşları, hüquq mühafizə orqanlarının əməkdaşları, yerli icra hakimiyyəti orqanları, idarə-müəssisə və təşkilat rəhbərləri, media nümayəndələri, eləcə də minlərlə insan iştirak edib.
İlk olaraq tədbir iştirakçıları Ümummilli lider Heydər Əliyevin abidəsinin ziyarət edərək abidənin önünə gül dəstələri düzmüşlər. Ardınca Kompleksin ərazisində yerləşən xatirə abidəsini ziyarət etdikdən sonra Soyqırımı Muzeyində tarixi faktlarla, həmçinin təşkil olunmuş sərgi ilə tanış olublar.
Ziyarətdən sonra tədbir iştirakçıları Soyqırımı Memorial Kompleksinin yaxınlığındakı ərazidə soyqırımı qurbanlarının xatirəsinə həsr olunmuş ağacəkmə kampaniyasında iştirak ediblər.
Gün sonunadək davam edəcək anım tədbirinə minlərlə insan qatılıb.
Qeyd edək ki, 2007-ci ildə Quba şəhərində tikinti məqsədilə aparılan qazıntılar zamanı təsadüfən aşkar edilmiş kütləvi məzarlıq 1918-ci ilin may ayında bolşevik adı altında quldur erməni dəstələri tərəfindən törədilmiş Qubanın müsəlman əhalisinin soyqırımının əyani sübutu olmusdur. Bu həqiqətlərin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması, Azərbaycan xalqının gələcək nəsillərinin milli yaddaşının qorunması və soyqırımı qurbanlarının xatirəsinin əbədiləşdirilməsi məqsədilə Azərbaycan Respublikası Prezidenti cənab İlham Əliyev 30 dekabr 2009-cu il tarixli sərancamı ilə Quba şəhərində “Soyqırımı Memorial Kompleksi“nin yaradılmasına qərar vermişdir. Memorial Kompleks 2012-2013-cü illərdə Heydər Əliyev fondunun dəstəyi ilə Qudyalçayın sol sahilində, keçmiş stadion ərazisində inşa edilmiş və 2013-cü il sentyabrın 18-də açılışı həyata keçirilmişdir.

31 Mart Azərbaycanlıların Soyqırımı Günündə Qusar rayon İcra Hakimiyyətinin rəsmi şəxsləri, rayonun hüquq-mühafizə orqanlarının, idarə-müəssisə və təşkilatlarının rəhbər və əməkdaşları Quba şəhərində “Soyqırımı Memorial Kompleksi”ni ziyarət edərək 1918-ci il soyqırımı qurbanlarının dəfn olunduğu abidənin üzərinə gül dəstələri düzüblər. Daha sonra rəsmi şəxslər Soyqırımı Muzeyini ziyarət edərək tarixi faktlarla, həmçinin təşkil olunmuş sərgi ilə tanış olublar.

1918-ci il azərbaycanlılara qarşı törədilmiş soyqırımların 108-ci ildönümü ərəfəsində Gənclərin İnkişaf və Karyera Mərkəzi, “ASAN Könüllüləri ” Təşkilatının Quba regional “ASAN xidmət” mərkəzi üzrə nümayəndəliyinin və Quba şəhərində “Soyqırımı Memorial Kompleksi”nin birgə təşkilatçılığı ilə tədbir keçirilmişdir.

Tədbirdən öncə iştirakçılar 1918-ci il qurbanlarının dəfn olunduğu abidəni ziyarət edərək xatirələrini ehtiramla yad etmiş, abidə üzərinə gül dəstələri düzmüşlər. Daha sonra iştirakçılar Soyqırımı Muzeyini ziyarət edərək faciənin izlərini əks etdirən materiallarla yaxından tanış olmuşlar.
Ardınca tədbirin rəsmi hissəsi başlamışdır.
Soyqırımı Memorial Kompleksinin direktor müavini Mehriban Əliyeva çıxış edərək Quba məzarlığında aparılmış arxeoloji tədqiqatların nəticələrindən, aşkar edilmiş kütləvi məzarlıqların tarixi əhəmiyyətindən və bu faktların beynəlxalq elmi ictimaiyyətə çatdırılması istiqamətində görülən işlərdən danışmışdır. O həmçinin qeyd etmişdir ki, bu istiqamətdə aparılan araşdırmalar tariximizin obyektiv şəkildə təqdim olunmasına mühüm töhfə verir.
Daha sonra “ASAN Könüllüləri ” Təşkilatının Quba regional “ASAN xidmət” mərkəzi üzrə nümayəndəsi və Gənclərin İnkişaf və Karyera Mərkəzinin nümayəndəsi çıxış edərək gənclərin tarix və irs mövzusunda araşdırmalara cəlb olunmasının vacibliyini vurğulamış, bu cür tədbirlərin onların tədqiqat bacarıqlarının inkişafına və sosial fəallığının artırılmasına xidmət etdiyini bildirmişdir.

1918-ci il azərbaycanlılara qarşı törədilmiş soyqırımların 108-ci ildönümü ərəfəsində anım tədbiri keçirilmişdir. Tədbir “Soyqırımı Memorial Kompleksi” ilə Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin (ADPU) Şamaxı filialının birgə təşkilatçılığı ilə baş tutmuşdur.

 

Tədbirdən öncə universitetin direktoru və əməkdaşları 1918-ci il qurbanlarının dəfn olunduğu abidəni ziyarət edərək xatirələrini ehtiramla yad etmiş, abidə üzərinə gül dəstələri düzmüşlər. Ardınca iştirakçılar Soyqırımı Muzeyini ziyarət edərək həmin dövrün faciəvi hadisələrini əks etdirən eksponatlarla tanış olmuşlar.
Daha sonra tədbir rəsmi hissə ilə davam etmişdir. Tədbir iştirakçıları əvvəlcə 1918-ci il soyqırımı qurbanlarının əziz xatirəsini bir dəqiqəlik sükutla yad etmişlər.
Soyqırımı Memorial Kompleksinin direktor müavini Mehriban Əliyeva çıxış edərək 1918-ci ildə Azərbaycan xalqına qarşı həyata keçirilmiş soyqırımı siyasətinin tarixi mahiyyətindən danışmış, bu hadisələrin yalnız milli deyil, ümumbəşəri faciə olduğunu vurğulamışdır.
Daha sonra ADPU-nun Şamaxı filialının direktoru Tənzilə Yusifova çıxış edərək tələbələrin və gənclərin vətənpərvərlik ruhunda yetişdirilməsində belə anım mərasimlərinin mühüm rol oynadığını bildirmişdir. O, həmçinin qeyd etmişdir ki, Azərbaycan xalqının üzləşdiyi faciələrin öyrənilməsi və beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılması hər bir ziyalının borcudur.
Tədbirin sonunda Soyqırımı Memorial Kompleksi tərəfindən Şamaxı soyqırımlarının baş verdiyi məkanları özündə əks etdirən xəritə-kitabça tədbir iştirakçılarına təqdim olunmuşdur.

1918-ci il azərbaycanlılara qarşı soyqırımların 108-ci ildönümü ərəfəsində Quba şəhərində “Soyqırımı Memorial Kompleksi”nə ziyarətçi axını davam etməkdədir. Belə ki, bu gün Kompleksi Yeni Azərbaycan Partiyasının Nizami və Quba Rayon Təşkilatlarının rəhbər şəxsləri və əməkdaşları, gənclər, eləcə də Sahibkar Qadınlar İctimai Birliyinin sədri və əməkdaşları ziyarət ediblər. Onlara soyqırımı hadisələri haqqında ətraflı məlumat verilib.

31 Mart – Azərbaycanlıların Soyqırımı Gününə həsr olunmuş növbəti maarifləndirici tədbir keçirilib.

Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi yanında Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidmətinin nəzdində fəaliyyət göstərən Quba şəhərində “Soyqırımı Memorial Kompleksi”ndə 31 Mart – Azərbaycanlıların Soyqırımı Gününə həsr olunmuş növbəti maarifləndirici tədbir keçirilib. Tədbirdə Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetinin rektoru, dosent Rüfət Əzizov, universitetin müəllim və tələbələri iştirak ediblər. Tədbiri giriş sözü ilə açan Soyqırımı Memorial Kompleksinin direktor müavini Mehriban Əliyeva Azərbaycan tarixinin faciəli səhifələrindən biri olan 1918-ci il hadisələrinin öyrənilməsinin və gələcək nəsillərə çatdırılmasının vacibliyindən danışıb. O, eyni zamanda Kompleksin fəaliyyəti barədə iştirakçılara məlumat verib. Daha sonra Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetinin rektoru, dosent Rüfət Əzizov çıxış edərək vurğulayıb ki, 1918-ci ilin mart soyqırımları öz amansızlığına və miqyasına görə təkcə Azərbaycan tarixində deyil, bəşər tarixində də ən qanlı faciələrdən biridir. Əllərinə düşən fürsətdən istifadə edən erməni silahlı dəstələri uşaq, qoca, qadın demədən dinc əhalini kütləvi şəkildə qətlə yetiriblər. On minlərlə azərbaycanlı ilə yanaşı, minlərlə ləzgi, yəhudi, rus, avar və talış milliyyətinə mənsub insanı qılıncdan, süngüdən keçirib, diri-diri yandırıblar. Milli memarlıq incilərini, məktəbləri, xəstəxanaları, məscidləri və mədəni abidələri dağıdıblar. Bakının böyük bir hissəsini xarabalığa çeviriblər. Sonda tələbələr memorial kompleksin muzeyi ilə tanış olaraq, soyqırımı ilə bağlı nümayiş etdirilən sənədlər, foto materiallar və arxeoloji tapıntılar haqqında ətraflı məlumat əldə ediblər.

عُقِدت ندوة إلكترونية بعنوان «أحداث الإبادة الجماعية المرتكبة ضد الأذربيجانيين عام 1918».

نُظِّمت هذه الندوة بمبادرة من «مجمع النصب التذكاري للإبادة الجماعية» في مدينة قوبا، التابع لهيئة الدولة لحماية التراث الثقافي وتطويره وترميمه لدى وزارة الثقافة في جمهورية أذربيجان. وقد أُقيمت الفعالية بإدارة نائبة مدير المجمع مهريبان علييفا، وشارك فيها موظفو المجمع: الدكتورة في التاريخ تهمينة علييفا، ونورجان الله‌وردييفا، وأورخان حسينوف.
وأشار المتحدثون إلى أنّ القوميين الأرمن سعوا في مراحل مختلفة من التاريخ إلى تحقيق فكرة «أرمينيا الكبرى» المزعومة، وقاموا في هذا السياق بتنفيذ سياسات التطهير العرقي والترحيل والإبادة الجماعية ضد الشعب الأذربيجاني. وأكدوا أنّ من أبشع المآسي التي تعرّض لها الأذربيجانيون المجازر الجماعية التي ارتُكبت بوحشية خلال شهري مارس و أبريل من عام 1918 على يد التشكيلات المسلحة الدشناقية-البلشفية التي كانت تنشط تحت سلطة سوفييت باكو.
كما أُشير إلى أنّ حكومة جمهورية أذربيجان الديمقراطية أنشأت لجنة تحقيق استثنائية للتحقيق في الجرائم الجسيمة التي ارتكبها الأرمن، واتخذت مجموعة من الإجراءات بهدف حفظ الحقائق التي كشفتها اللجنة في ذاكرة الشعب وإيصالها إلى الرأي العام العالمي. غير أنّ سقوط الجمهورية أدى إلى توقف هذه العملية، كما حال دون استكمال التحقيق في تلك الأحداث ومنحها التقييم السياسي والقانوني المناسب.
ولم يُمنح التقييم السياسي الملائم لهذه الأحداث المأساوية إلا بعد مرور ثمانين عاماً، حين أصدر الزعيم الوطني حيدر علييف في 26 مارس 1998 مرسوم رئيس جمهورية أذربيجان «بشأن إبادة الأذربيجانيين»، والذي قُدِّم فيه التقييم السياسي المناسب لتلك الأحداث الدامية، كما أُعلن يوم 31 مارس «يوماً لإبادة الأذربيجانيين».
وفي ختام الندوة جرى تبادل الآراء حول الأسئلة التي طرحها المشاركون. ويُذكر أنّ أكثر من 35 موظفاً من المحميات التابعة لهيئة الدولة لحماية التراث الثقافي وتطويره وترميمه لدى وزارة الثقافة في جمهورية أذربيجان شاركوا في هذه الندوة الإلكترونية.