1918-ci il azərbaycanlılara qarşı soyqırımların 108-ci ildönümü ərəfəsində Quba şəhərində "Soyqırımı Memorial Kompleksi"nə ziyarətçi axını davam etməkdədir. Ziyarətçilər arasında müxtəlif dövlət müəssisələrinin əməkdaşları, eləcə də yer alır.
1918-ci il azərbaycanlılara qarşı soyqırımların 108-ci ildönümü ərəfəsində Quba şəhərində "Soyqırımı Memorial Kompleksi"nə ziyarətçi axını davam etməkdədir. Belə ki, bu gün Kompleksi Yeni Azərbaycan Partiyasının Nizami və Quba Rayon Təşkilatlarının rəhbər şəxsləri və əməkdaşları, gənclər, eləcə də Sahibkar Qadınlar İctimai Birliyinin sədri və əməkdaşları ziyarət ediblər. Onlara soyqırımı hadisələri haqqında ətraflı məlumat verilib.
Quba Soyqırımı Memorial Kompleksi
31 Mart – Azərbaycanlıların Soyqırımı Gününə həsr olunmuş növbəti maarifləndirici tədbir keçirilib.
Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi yanında Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidmətinin nəzdində fəaliyyət göstərən Quba şəhərində “Soyqırımı Memorial Kompleksi”ndə 31 Mart – Azərbaycanlıların Soyqırımı Gününə həsr olunmuş növbəti maarifləndirici tədbir keçirilib. Tədbirdə Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetinin rektoru, dosent Rüfət Əzizov, universitetin müəllim və tələbələri iştirak ediblər. Tədbiri giriş sözü ilə açan Soyqırımı Memorial Kompleksinin direktor müavini Mehriban Əliyeva Azərbaycan tarixinin faciəli səhifələrindən biri olan 1918-ci il hadisələrinin öyrənilməsinin və gələcək nəsillərə çatdırılmasının vacibliyindən danışıb. O, eyni zamanda Kompleksin fəaliyyəti barədə iştirakçılara məlumat verib. Daha sonra Azərbaycan Dövlət Neft və Sənaye Universitetinin rektoru, dosent Rüfət Əzizov çıxış edərək vurğulayıb ki, 1918-ci ilin mart soyqırımları öz amansızlığına və miqyasına görə təkcə Azərbaycan tarixində deyil, bəşər tarixində də ən qanlı faciələrdən biridir. Əllərinə düşən fürsətdən istifadə edən erməni silahlı dəstələri uşaq, qoca, qadın demədən dinc əhalini kütləvi şəkildə qətlə yetiriblər. On minlərlə azərbaycanlı ilə yanaşı, minlərlə ləzgi, yəhudi, rus, avar və talış milliyyətinə mənsub insanı qılıncdan, süngüdən keçirib, diri-diri yandırıblar. Milli memarlıq incilərini, məktəbləri, xəstəxanaları, məscidləri və mədəni abidələri dağıdıblar. Bakının böyük bir hissəsini xarabalığa çeviriblər. Sonda tələbələr memorial kompleksin muzeyi ilə tanış olaraq, soyqırımı ilə bağlı nümayiş etdirilən sənədlər, foto materiallar və arxeoloji tapıntılar haqqında ətraflı məlumat əldə ediblər.
"Beynəlxalq Muğam Mərkəzi"
Beynəlxalq Muğam Mərkəzi Azərbaycanın paytaxtı olan Bakı şəhərində yerləşən mühüm mədəniyyət ocaqlarından biridir. Xəzər dənizinin sahilində yerləşən bu möhtəşəm bina ölkənin milli musiqi irsinin qorunması və təbliği məqsədilə yaradılmışdır. Mərkəzin əsas məqsədi Azərbaycan muğam sənətini yaşatmaq, inkişaf etdirmək və onu dünya ictimaiyyətinə tanıtmaqdır. Bu sənət Azərbaycan xalqının zəngin musiqi ənənələrinin mühüm tərkib hissəsi hesab olunur.
Mərkəzin binası müasir memarlıq üslubu ilə seçilir və onun forması ənənəvi Azərbaycan musiqi aləti olan tar alətinin quruluşunu xatırladır. Burada mütəmadi olaraq muğam konsertləri, beynəlxalq festivallar, elmi konfranslar və müxtəlif mədəni tədbirlər təşkil edilir. Mərkəz həm peşəkar musiqiçilər, həm də gənc ifaçılar üçün mühüm yaradıcılıq məkanıdır.
Beynəlxalq Muğam Mərkəzi muğamın tədqiqi və öyrənilməsi istiqamətində də mühüm fəaliyyət göstərir. Burada ustad dərsləri, seminarlar və musiqi layihələri həyata keçirilir. Bu tədbirlər gənc nəsildə milli musiqiyə marağın artmasına kömək edir. Mərkəz Azərbaycan muğamının dünyada tanıdılması baxımından da mühüm rol oynayır.
Muğam sənəti UNESCO tərəfindən bəşəriyyətin qeyri-maddi mədəni irsi siyahısına daxil edildikdən sonra bu mərkəzin fəaliyyəti daha da əhəmiyyət qazanmışdır. Bu gün Beynəlxalq Muğam Mərkəzi həm yerli, həm də xarici qonaqların böyük maraq göstərdiyi mədəniyyət məkanlarından biridir. Burada təşkil olunan tədbirlər Azərbaycan musiqisinin zənginliyini və dərinliyini nümayiş etdirir. Bu baxımdan mərkəz ölkənin mədəni həyatında xüsusi yer tutur və milli musiqi irsinin gələcək nəsillərə ötürülməsində mühüm rol oynayır.
"Heydər Əliyev Mərkəzi"
Dünya memarlığının incilərindən sayılan, Bakı şəhərinin mərkəzində yerləşən Heydər Əliyev Mərkəzi Azərbaycanın müasir memarlıq simvollarından biridir. 2007-ci ildə inşasına başlanılmış Mərkəz 2012-ci il mayın 10-da, ümummilli lider Heydər Əliyevin anadan olmasının 89-cu ildönümündə istifadəyə verilmişdir. Dünyada parametrik dizaynın ən məşhur nümayəndələrindən sayılan bu binanın memarı, Pritzker memarlıq mükafatının sahibi Zaha Hadiddir. O, dünyanın bir sıra tikinti komplekslərinin arxitektur müəllifi kimi tanınır. Olduqca fərqli bir dizaynda olan binanın küncləri tamamilə aradan qaldırılmış, divarlar və damlar isə bir-birinə axırmış kimi görünür. Bu axıcı, dalğavari xətlər binaya futuristik və dinamik bir görünüş verir.
Üç mərtəbədən ibarət muzeydə ümummilli lider Heydər Əliyevə aid maraqlı faktlar, foto və video materiallar və digər ünikal eksponatlar təqdim olunur. Mərkəz həmçinin turizm, mədəniyyət mərkəzi kimi də fəaliyyət göstərir. Belə ki, sərgi zalları, konfrans otaqları, auditoriyalar və geniş ictimai sahələr mövcuddur ki, ziyarətçilər həm mədəni, həm də təhsil tədbirlərində iştirak edə bilirlər. Burada beynəlxalq sərgilərin, konfransların və mədəni tədbirlərin keçirilməsi üçün də istifadə olunur. Heydər Əliyev Mərkəzi həm müasir texnologiya, həm də estetik baxımdan unikal bir bina olmaqla, Azərbaycan memarlığının qürur mənbəyinə çevrilmişdir.
Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi yanında Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidmətinin nəzdində fəaliyyət göstərən Quba şəhərində “Soyqırımı Memorial Kompleksi” və Sumqayıt Dövlət Universitetinin Tarix və coğrafiya fakültəsinin birgə təşkilatçılığı ilə azərbaycanlıların soyqırımının 108 illiyinə həsr olunmuş “1918-ci il mart soyqırımı tarixi tədqiqatlarda” adlı elmi-praktik konfrans keçirilib.
Dövlət himninin səsləndirilməsi ilə başlayan konfransda daha sonra ərazi bütövlüyümüz uğrunda həlak olmuş şəhidlərimizin, soyqırımı qurbanlarının əziz xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edilib.
Tədbiri giriş sözü ilə açan Kompleksin direktoru Dr. Rəxşəndə Bayramova çıxışında Azərbaycanın tarixi həqiqətlərini, o cümlədən 1918-ci il soyqırımı həqiqətlərinin geniş şəkildə araşdırılmasının, elmi əsaslarla öyrənilməsinin və beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılmasının vacibliyini vurğulamış, bu istiqamətdə həyata keçirilən tədbirlərin əhəmiyyətindən bəhs etmişdir. O bildirib ki, 1918-ci ilin 31 martından başlayaraq Bakı şəhərində və Bakı quberniyasının müxtəlif bölgələrində, eləcə də Şamaxı, Quba, Xaçmaz, Lənkəran, Hacıqabul, Salyan, Zəngəzur, Qarabağ, Naxçıvan və digər ərazilərdə Bakı Soveti qoşunları və daşnak erməni silahlı dəstələri dinc əhaliyə qarşı soyqırımı törətmişlər. 1918-ci il soyqırımı hadisələrinə hüquqi-siyasi qiymət Ümummilli lider Heydər Əliyevin 1998-ci il 26 mart tarixində imzaladığı “Azərbaycanlıların soyqırımı haqqında” Fərmanla verilmiş və bu sənəddə azərbaycanlıların ermənilər tərəfindən soyqırımına məruz qalması ilk dəfə rəsmi şəkildə bəyan edilmişdir.
Sumqayıt Dövlət Universitetinin Tarix və coğrafiya fakültəsinin dekanı tarix elmləri doktoru, professor Adil Baxşəliyev erməni millətçiləri tərəfindən son 200 ildə, eləcə də 1918-ci il martın 31-də xalqımıza qarşı həyata keçirilən soyqırımı və təcavüzkarlıq siyasətinin əsl mahiyyətindən danışıb. Bildirib ki, azərbaycanlılara qarşı törədilmiş bu soyqırımı tarixin qanlı səhifələrindən biridir. Mart soyqırımı nəticəsində təkcə Bakı şəhərində 12 minə yaxın azərbaycanlı qətlə yetirilib, bütövlükdə Cənubi Qafqazda 50 min nəfərdən çox türk-müsəlman əhali məhv edilib, on minlərlə insan itkin düşüb.
Konfransda SDU-nun Tarix, coğrafiya və metodika kafedrasının müdiri dosent Sona Məhərrəmova “1918-ci ildə Qərbi Azərbaycanda azərbaycanlılara qarşı etnik təmizlmə və deportasiyalar” adlı mövzu ilə çıxış edərək həmin dövrdə baş vermiş faciəvi hadisələrin tarixi mənbələr əsasında təhlilini təqdim etmiş, azərbaycanlı əhaliyə qarşı həyata keçirilən zorakılıq, qırğın və məcburi köçürmələrin səbəb və nəticələrindən geniş bəhs etmişdir. O, çıxışında bu hadisələrin regionun demoqrafik vəziyyətinə ciddi təsir göstərdiyini vurğulamışdır. Daha sonra universitetin Tarix, coğrafiya və metodika kafedrasının dosenti Yusifəli Həsənov “31 mart 1918-ci il soyqırımı: Bakıda törədilən qırğınlar”, Tarix, coğrafiya və metodika kafedrasının dosenti Samir Kərimli “1918-ci ildə Azərbaycanın Şamaxı bölgəsində törədilən qırğınlar”, Tarix və coğrafiya fakültəsinin IV kurs tələbəsi Sona Həsənova “1918-ci ildə Quba bölgəsinda törədilən qırğınlar”, Tarix və coğrafiya fakültəsinin IV kurs tələbəsi Rahil Cəfərov “1918-ci ildə Azərbaycanın Qarabağ bölgəsində törədilən qırğınlar”, Tarix, coğrafiya və metodika kafedrasının baş müəllimi Nofəl Abdullayev “1918-ci il Azərbaycanlıların soyqırımına hüuqi-siyasi qiymətin verilməsi” mövzusunda məruzələrlə çıxış ediblər.
Sonda müəllim və tələbələrə Kompleksin muzeyində soyqırımı ilə bağlı nümayiş etdirilən sənədlər, foto materiallar və arxeoloji tapıntılar haqqında məlumat verilmişdir.
Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi yanında Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidmətinin nəzdində fəaliyyət göstərən Quba şəhərində “Soyqırımı Memorial Kompleksi”ndə 31 Mart – Azərbaycanlıların Soyqırımı Gününə həsr olunmuş vebinar keçirilib.
Soyqırımı Memorial Kompleksinin direktor müavini Mehriban Əliyevanın moderatorluğu ilə keçirilən vebinarda 1918-ci ilin soyqırımı hadisələrinin tarixi mahiyyəti, Azərbaycan xalqına qarşı törədilmiş qırğınların nəticələri və bu hadisələrin beynəlxalq ictimaiyyətə çatdırılmasının əhəmiyyəti barədə çıxışlar olunub.
Gəncə Dövlət Tarix-mədəniyyət qoruğunun elmi işçisi Vəfa Əliyeva çıxış edərək 1918-ci ilin mart hadisələrinin tarixi faktlar əsasında araşdırılmasının vacibliyini vurğulamış, həmin dövrdə azərbaycanlılara qarşı törədilən qırğınların yaddaşlarda yaşadılmasının və gələcək nəsillərə çatdırılmasının əhəmiyyətindən danışmışdır.
Daha sonra çıxış edən Quba şəhərində “Soyqırımı Memorial Kompleksi”nin mütəxəssisi tarix üzrə fəlsəfə doktoru Təhminə Əliyeva 1918-ci ildə Quba və ətraf bölgələrdə azərbaycanlı əhaliyə qarşı törədilmiş qırğınlar, aparılan arxeoloji tədqiqatlar və kütləvi məzarlıqların aşkar olunmasının tarixi əhəmiyyəti barədə vebinar iştirakçılarına ətraflı məlumat verib.
Vebinarda Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi yanında Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidmətinin tabeçiliyində fəaliyyət göstərən qoruqların ümumilikdə 30-a yaxın əməkdaşı iştirak edib.
“1918-ci il azərbaycanlılara qarşı törədilmiş soyqırımı hadisələri” adlı növbəti vebinar keçirilib
Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi yanında Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidmətinin tabeliyində olan Quba şəhərində “Soyqırımı Memorial Kompleksi”nin təşkilatçılığı ilə “1918-ci il azərbaycanlılara qarşı törədilmiş soyqırımı hadisələri” adlı növbəti vebinar keçirilib. Kompleksin direktor müavini Mehriban Əliyevanın moderatorluğu ilə keçirilən tədbirdə çıxış edən kompleksin əməkdaşı Orxan Hüseynov kompleksin yaradılması və fəaliyyəti barədə məlumat verərək vebinar iştirakçılarını kompleksin muzeyi ilə də tanış edib. O bildirib ki, ötən əsrin əvvəllərində erməni-daşnak quldur dəstələrinin Azərbaycan torpaqlarında həyata keçirdikləri kütləvi etnik təmizləmə və təcavüz siyasəti nəticəsində Bakı, Quba, Qarabağ, Şamaxı, Kürdəmir, Salyan, Lənkəran və digər bölgələrdə on minlərlə günahsız azərbaycanlı qətlə yetirilmiş, xalqımıza qarşı XX yüzilliyin ən faciəli soyqırımlarından biri törədilmişdir. Təkcə Quba qəzasında 1918-ci ilin aprel-may ayları ərzində 167 kənd tamamilə dağıdılmışdır. Quba şəhərində yerləşən kütləvi məzarlıqda soyqırımı nəticəsində hədsiz amansızlıq və xüsusi qəddarlıqla öldürülən azərbaycanlılarla yanaşı, ləzgilərin, yəhudilərin, tatların və digər milli azlıqlara mənsub minlərlə insanın da zorakılığa məruz qaldığı aşkar edilmişdir. Sonda iştirakçıları maraqlandıran suallar ətrafında fikir mübadiləsi aparılıb. Qeyd edək ki, vebinarda Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi yanında Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidmətinin tabeliyində fəaliyyət göstərən qoruqlardan 20-dən çox əməkdaş iştirak edib.
Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi yanında Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidmətinin nəzdində fəaliyyət göstərən Quba şəhərində “Soyqırımı Memorial Kompleksi”ndə 31 Mart – Azərbaycanlıların Soyqırımı Gününə həsr olunmuş maarifləndirici tədbir keçirilib.
Tədbirdə Soyqırımı Memorial Kompleksinin əməkdaşları, eləcə də Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Quba filialının müəllim və tələbələri iştirak ediblər.
Tədbiri giriş sözü ilə açan Soyqırımı Memorial Kompleksinin direktor müavini Mehriban Əliyeva Azərbaycan tarixinin faciəli səhifələrindən biri olan 1918-ci il hadisələrinin öyrənilməsinin və gələcək nəsillərə çatdırılmasının vacibliyindən danışıb. O, eyni zamanda Kompleksin fəaliyyəti barədə iştirakçılara məlumat verib.
Daha sonra Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Quba filialının tarix müəllimi Fərmanzadə Bikə çıxış edərək 1918-ci il hadisələrinin təkcə Azərbaycan üçün deyil, ümumilikdə regionun tarixində dərin iz buraxdığını vurğulayıb. Bildirilib ki, tələbələrin bu kimi tədbirlərdə iştirakı onların tarixi mənbələrə əsaslanan biliklərini genişləndirir, həmçinin vətənpərvərlik və vətəndaşlıq məsuliyyəti hisslərinin formalaşmasına müsbət təsir göstərir.
Tədbir çərçivəsində memorial kompleksin əməkdaşı Nurcan Allahverdiyeva tərəfindən 1918-ci il soyqırımı Bakı şəhəri və Bakı kəndlərinin sakinlərinin şahid ifadələrində (Fövqəladə Təhqiqat Komissiyasının sənədləri əsasında) mövzusunda təqdimat keçirilib. Təqdimatda arxiv materialları, elmi araşdırmalar və müxtəlif mənbələr əsasında 1918-ci ildə baş vermiş hadisələrin tarixi konteksti barədə iştirakçılara ətraflı məlumat verilib.
Sonda tələbələr memorial kompleksin ekspozisiya zalları ilə tanış olub, soyqırımı ilə bağlı nümayiş etdirilən sənədlər, foto materiallar və arxeoloji tapıntılar haqqında məlumat əldə ediblər.
Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi yanında Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidmətinin nəzdində fəaliyyət göstərən Quba şəhərində “Soyqırımı Memorial Kompleksi”ndə azərbaycanlılara qarşı törədilmiş soyqırımların 108-ci ildönümü münasibətilə tədbir təşkil olunub.
Tədbirdə Soyqırımı Memorial Kompleksinin elmi şöbə əməkdaşları və Quba rayon Fizika, riyaziyyat və informatika liseyinin müəllim və şagirdləri iştirak ediblər.
Giriş sözü ilə çıxış edən Soyqırımı Memorial Kompleksinin direktoru Dr Rəxşəndə Bayramova Kompleksin fəaliyyəti haqqında danışmış, eləcə də 1918-ci il hadisələrinin xatırlanması və bu barədə gənc nəslin məlumatlandırılmasının mühüm əhəmiyyət kəsb etdiyini bildirmişdir. O qeyd edib ki, Memorial kompleksdə keçirilən maarifləndirici tədbirlər şagirdlərin tarixi faktlarla yaxından tanış olmasına, həmin dövrdə baş vermiş hadisələri daha dərindən dərk etməsinə xidmət edir
Quba FRİTL-ın tarix müəllimi tarix üzrə fəlsəfə doktoru Əfşan Nərimanlı çıxış edərək 1918-ci il hadisələrinin Azərbaycan tarixində ən faciəli səhifələrdən biri olduğunu vurğulayıb. O qeyd edib ki, gənc nəslin tarixi həqiqətlər barədə məlumatlandırılması, milli yaddaşın qorunması və soyqırımı qurbanlarının xatirəsinin yaşadılması mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Ə.Nərimanlı şagirdlərə tariximizi dərindən öyrənməyin vacibliyini xatırladaraq belə tədbirlərin vətənpərvərlik ruhunun formalaşmasında böyük rol oynadığını bildirib. Daha sonra Soyqırımı Memorial Kompleksinin Elmi Araşdırmalar, Ekspozisiya və Fond şöbəsinin əməkdaşı Səriyyə Abidova “1918-ci il soyqırımlarına şahidlik etmiş etnik qrupların ifadələri” mövzusunda məruzəsi ilə çıxış edib. O, 1918-ci ildə Azərbaycan ərazisində baş vermiş faciəli hadisələr, həmin dövrdə müxtəlif etnik qrupların şahid ifadələri və arxiv materialları əsasında aparılan araşdırmalar haqqında şagirdlərə ətraflı məlumat verib.
Tədbir çərçivəsində şagirdlər memorial kompleksin ekspozisiya zalları ilə də tanış olub, soyqırımı ilə bağlı təqdim olunan materiallar və tarixi faktlar haqqında məlumat əldə ediblər.
"Gülüstan Sarayı"
Gülüstan Sarayı Bakının ən görkəmli memarlıq nümunələrindən biri kimi paytaxtın mədəni həyatında mühüm yer tutur. Xəzər dənizinə açılan mövqeyi və şəhərin mərkəzinə yaxın yerləşməsi bu binaya xüsusi estetik dəyər qazandırır. Saray rəsmi dövlət tədbirlərinin, beynəlxalq forumların və mötəbər görüşlərin keçirildiyi əsas məkanlardan biri kimi tanınır. Müasir memarlıq üslubunda inşa edilmiş bina həm monumental görünüşü, həm də funksional quruluşu ilə seçilir.
Gülüstan Sarayının tikintisi XX əsrin sonlarında həyata keçirilmiş və qısa müddətdə Bakının simvolik məkanlarından birinə çevrilmişdir. Geniş və işıqlı zalı böyük auditoriyaların qəbuluna imkan yaradır. Burada keçirilən konfranslar, mədəni proqramlar və rəsmi mərasimlər ölkənin ictimai-siyasi həyatında mühüm rol oynayır. Sarayın interyeri zərif dekor elementləri və müasir texniki avadanlıqlarla təchiz olunmuşdur.
Böyük pəncərələrdən açılan mənzərə paytaxtın gözəlliyini daha aydın nümayiş etdirir. Gülüstan Sarayı yalnız rəsmi tədbirlər üçün deyil, eyni zamanda konsert və təqdimat mərasimləri üçün də əlverişli məkandır. Yüksək səviyyəli akustik sistem və geniş səhnə burada təşkil olunan proqramların keyfiyyətini artırır.
Müxtəlif illərdə sarayda beynəlxalq əhəmiyyətli tədbirlər və dövlət səviyyəli görüşlər keçirilmişdir. Bu fakt onun ölkənin diplomatik və mədəni həyatındakı əhəmiyyətini bir daha göstərir. Saray həm yerli, həm də xarici qonaqlar üçün Azərbaycanın müasir simasını təcəssüm etdirən məkandır. Onun yerləşdiyi ərazi abadlaşdırılmış və yaşıllıq zolaqları ilə əhatə olunmuşdur.
Gülüstan Sarayı Bakının memarlıq panoramında xüsusi yer tutur və paytaxtın rəsmi mərasimlər məkanı kimi tanınır. Burada keçirilən tədbirlər ölkənin beynəlxalq nüfuzunun möhkəmlənməsinə də töhfə verir. Öz möhtəşəm görünüşü və çoxfunksiyalı imkanları ilə saray Azərbaycanın dövlətçilik ənənələrinin və müasir inkişafının rəmzi kimi çıxış edir.
