Laçın rayonu 1930-cu ildən inzibati ərazi vahidi statusu almış, 1 şəhər, 1 qəsəbə, 125 kənddən ibarətdir.

44 günlük Vətən müharibəsində Ali Baş Komandan İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə Azərbaycan Silahlı Qüvvələri Ermənistan üzərində şanlı Qələbə qazanaraq 30 ilə yaxın işğal altında olan torpaqlarımızı azad etdi. Azərbaycan Respublikasının Ermənistanla imzalanmış üçtərəfli Bəyanata əsasən, Ağdam, Kəlbəcər rayonları ilə yanaşı 2020-ci ilin dekabrın 1-də ölkəmizin gözəl guşəsi biri olan Laçın rayonunda da düşmən əsarətinə son qoyuldu.
Laçın rayonu 18 may 1992-ci ildə erməni silahlı qüvvələri tərəfindən işğal olunmuşdur. Düşmən qüvvələrinin böyük hissəsi Laçın dəhlizi vasitəsilə rayona daxil olaraq etnik təmizləmə siyasətini yeritmiş, əhalini öz yurd-yuvalarından didərgin salmışlar. Erməni vandalları tərəfindən 217 mədəniyyət ocağı , o cümlədən VI əsr Alban memarlığına aid Ağaoğlan məbədi, XIV əsrə aid Məlik Əjdər türbəsi , Qaraqışlaq kəndində məscid, Zabux kəndində qədim qəbiristanlıqlar və s. dağıdılıb məhv edilmişdir.

Azərbaycanın ərazi bütövlüyü uğrunda canlarından keçən I və II Qarabağ müharibəsində şəhid olan qəhrəman igid oğullarımızın ailə üzvləri Dayaq Ictimai Birliyinin təşkilatçılığı ilə Qubaya səfərləri çərçivəsində Soyqırımı Memorial Kompleksini ziyarət etmişlər

Ziyarət zamanı Kompleksin bələdçiləri tərəfindən məlumatlandırılan şəhid ailələrinin üzvləri Muzeyin xatirə kitabına öz ürək sözlərini yazmışlar.

1930-cu ildə yaradılan Ağdam rayonu Azərbaycanın qədim, füsünkar təbiətli torpağı olan Qarabağın mərkəzində Qarabağ dağ silsiləsinin şimal-şərq ətəklərində, Kür-Araz ovalığının qərbində yerləşir.

1993-cü il 23 iyul tarixində Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğal edilmiş rayonlar arasında əhalisinin sayına görə ən böyük rayon sayılan Ağdam rayonunun böyük hissəsi də işğal edilmişdir. İşğal nəticəsində Ağdam rayonunun 38 kolxozu,12 sənaye obyekti,74 məktəbi, 271 mədəniyyət evi, bütün dünyada yeganə olan Çörək muzeyi, 67 idarə və 99 klubu düşmən əlinə keçmişdir. Ağdam uğrunda gedən döyüşlər zamanı 6 mindən artıq insan şəhid olmuş, minlərlə insan yaralanmış, əhali öz doğma ev-eşiyindən qovularaq məcburi köçkün kimi Azərbaycanın 59 rayonunun 875 yaşayış məntəqəsində məskunlaşmışdır. Bu işğal nəticəsində rayona 13 milyard 135 milyon ABŞ dolları məbləğində ziyan vurulub.
2020-ci il sentyabrın 27-də Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin cəbhədəki təxribatının qarşısını alan Azərbaycan Ordusu əks-hücumla bir neçə rayonu, yüzlərlə kənd və qəsəbəni, strateji yüksəkliyi düşməndən azad edib. İşğaldan azad olunan şəhər və kəndlərimizdə, qəsəbələrimizdə üçrəngli bayrağımızın ucaldılması ilə nəticələnən 44 günlük Vətən müharibəsi Azərbaycan Ordusunun qələbəsi ilə başa çatıb. İşğalçı erməni silahlı birləşmələri ordumuzun dəf edilməz hücumu qarşısında tab gətirə bilməyərək xeyli itki ilə geri çəkiliblər. Bununla yanaşı, düşmənin minlərlə canlı qüvvəsi, hərbi texnikası məhv edilib. Ermənistanın hərbi-siyasi rəhbərliyi Azərbaycan Ordusu qarşısında müqavimət göstərməyin faydasız olduğunu anlayaraq kapitulyasiya sənədinə imza atmağa məcbur olub.
10 noyabr 2020-ci il tarixində Dağlıq Qarabağ münaqişəsi zonasında atəş və bütün hərbi əməliyyatlar tam dayandırılıb. Bəyanatın ikinci bəndinə əsasən, 20 noyabr 2020-ci il tarixinədək Ağdam rayonu Azərbaycana qaytarılıb. Bununla da 27 il işğal altında olan Ağdam şəhəri qəsbkarlardan azad edilib, həmin gün Azərbaycan Ordusunun bölmələri rayona daxil olub və orada bayrağımız ucaldılıb.

Tarixdə bu gün: 17 noyabr - Azərbaycanda Milli Dirçəliş Günüdür.

Sovet imperiyasının anti-Azərbaycan siyasəti nəticəsində 1988-ci ilin əvvəllərindən başlayaraq Ermənistanda yaşayan 200 mindən çox azərbaycanlı öz ata-baba yurdlarından kütləvi surətdə qovulmuş, Azərbaycanın Dağlıq Qarabağ bölgəsində ixtişaşlar törədilmişdir.
Buna cavab olaraq noyabr-dekabr aylarında Bakıda 18 gün fasiləsiz etiraz mitinqləri davam etmişdir. Xalqın milli-azadlıq hərəkatı kuliminasiya nöqtəsinə 17 noyabr 1988-ci ildə Bakının Azadlıq meydanında çatmışdı. Həmin gün yenidən Azərbaycanın üçrəngli bayrağı qaldırılmiş və Sovet İttifaqından ayrılmaq məsələsi gündəmə gətirilmişdir. Bakının Azadlıq meydanından başlanan xalq hərəkatı tezliklə bütün SSRİ-də geniş etirazlarla davam etmiş və nəhayət 1991-ci dekabrında Sovet İttifaqı dağılması ilə nəticələnmişdir.

12 Noyabr-Azərbaycan Respublikasında Konstitusiya Günüdür.

Müstəqil Azərbaycanın ilk konstitusiyası 1995-ci il noyabrın 12-də keçirilmiş ümumxalq səsverməsi (referendum) yolu ilə qəbul edilmişdir. Dövlətin Əsas Qanunu 1995-ci il noyabrın 27-də qüvvəyə minib. Konstitusiyanın qəbulu müstəqillik tariximizin ən mühüm hadisələrindən biri olmaqla yanaşı ulu öndər Heydər Əliyevin Azərbaycan dövlətçiliyi qarşısındakı böyük xidmətlərindəndir. Bu Konstitusiya müstəqil dövlət quruculuğu prosesini tənzimləyən, demokratik inkişafa təminat yaradan, cəmiyyətin siyasi, sosial, mədəni, iqtisadi sferalarında köklü dəyişiklikləri özündə ehtiva edən, qanunvericiliyin təkmilləşdirilməsində hüquqi baza rolunu oynayan mükəmməl və mütərəqqi sənəddir.

Qutlu Musa türbəsi

Ağdam rayonunun Xaçındərbətli kəndində yerləşən bu abidə nadir təsadüf edilən səciyyəyə malik türbədir. Türbə nisbətən alçaq bir kürsülük üzərində yüksələn səkkizbucaqlı piramida şəkilli günbəzlə örtülüdür. Xaçındərbətli abidəsinin giriş qapısı üzərindəki kitabə onun 1314-cü il 15 iyulda ustad Şahbənzər tərəfindən Musa oğlu Kutlunun məzarı üzərində tikildiyini göstərir. Qutlu Musa türbəsinin yeraltı hissənin varlığı onun qülləvari türbələr qrupuna daxil edilməsinə əsas verən başlıca bir əlamətdir. Qutlu Musa türbəsinin ən zəngin hissəsini giriş səthinin memarlığı və onun daxili günbəzinin stalaktitli quruluşu təşkil edir. Xarici səthlər çox da dərin olmayan batıqlarla işlənmiş və bu batıqların yuxarı hissəsi tağlara bağlanmışdır.
Qutlu Musa türbəsinin giriş səthində və daxilində olan heyvan təsvirləri də son dərəcə diqqət cəlb edir. Onların içərisində vəhşi heyvan təsvirləri xüsusilə qeyd olunmalıdır. Azərbaycan memarlığı abidələri içərisində bu təsvirləri xatırladan nümunələr Bakıda, Bayıl qalasının (XIII əsr) üzərində də var.
Qeyd edək ki, Qutlu Xacə Musa oğlu türbəsi Ağdam rayonunun Xaçın Türbətli kəndində Elxanilər dövrundə inşa olunmuşdur.

8 Noyabr Azərbaycanın tarixinə silinməz izlərlə yazılmış ,tarixi ədalətin bərpa edildiyi “Zəfər Günü”dür.

Ölkə Prezidenti Cənab İlham Əliyevin 2020-ci il dekabrın 3-də “Azərbaycan Respublikasında Zəfər Gününün təsis edilməsi haqqında”imzaladığı sərəncama əsasən ölkədə hər il 8 noyabr Zəfər Günü kimi qeyd olunur.
44 gün boyunca davam edən II Qarabağ savaşı nəticəsində işğal altında olan torpaqlarımız düşmən tapdağından azad edildi.Müzəffər Ali Baş komandanımızın göstərişi ilə qəhrəman əsgərlərimizin ,şəhidlərimizin sözlə ifadə edilə bilməyən şücaəti sayəsində bir vaxtlar arzu və diləklərdə,sağlıqlarda söylənilən “Qarabağ”yaramız sağaldı.Azərbaycanın hərbi sahədə əldə etdiyi qələbələr,xüsusi ilə Şuşanın düşməndən azad edilməsi müharibənin taleyinde çox vacib rol oynadı. Bu qələbəni bu gün böyuk iftixar hissiylə yaşamağımız Azərbaycan xalqının əzmi və iradəsi,iqtisadi gücü,müasir ordu quruculluğu və xalq -iqtidar birliyi sayəsində mümkün olmuşdur.
Noyabırın 10-u ölkəmiz üçün tarixi bir gün oldu.Rəşadətli Azərbaycan Ordusunun döyüşlərdə əldə etdiyi zəfər Ermənistanı masa arxasında oturmağa məcbur etdi.Azərbaycan,Rusiya prezidentləri və Ermənistan baş naziri tərəfindən noyabrın 10-da imzalanan üçtərəfli bəyanat Azərbaycan tarixinin ən böyük diplomatik qələbəsini təsdiq edən gündür.Bu gün Azərbaycan Qarabağa qovuşdu,tarixi zəfərə imza atdı .Hər bir Azərbaycan vətəndaşı xoşbəxtdir ki,bu tarixi qələbəni şahidi oldu.Bu tarixi qələbəni,sevinci yaşadan müzəffər ordumuza borcluyuq.Vətən uğrunda canlarından keçən şəhidlərimizin əziz xatirəsi qəlbimizdə daim yaşayacaq.Eşq olsun Müzəffər Azərbaycan Ordusuna!

Zəfər Günü ərəfəsində Quba şəhərində “Soyqırımı Memorial Kompleksi”ndə daha bir seminar keçirildi.

Şuşa ili çərçivəsində “Soyqırımı Memorial Kompleksi”ndə tarixi Azərbaycan torpaqları, Qarabağın tarixi, Şuşanın Azərbaycan tarixində rolu ilə bağlı elmi seminarlar keçirilməkdədir. Bu seminarlardan biri də Zəfər Günü ərəfəsində həyata keçirilib, AMEA-nın A.A.Bakıxanov adına Tarix İnstitutunun “Beynəlxalq münasibətlər tarixi” şöbəsinin müdiri, tarix üzrə elmlər doktoru, Dövlət mükafat laureatı professor Tofiq Mustafazadə Quba şəhərində “Soyqırımı Memorial Kompleksi”ndə “Qarabağ və İrəvan xanlığının tarixi” mövzusunda məruzə ilə çıxış etmişdir. Qeyd edək ki, Professor T.Mustafazadənin indiyədək 220-dən çox elmi əsəri (o сümlədən 50-dən çoxu xariсdə) və metodik vəsaiti çap olunmuşdur. Onun elmi-tədqiqat fəaliyyəti çoxşaxəlidir. Professor Azərbaycan xanlıqlarının tarixi, erməni saxtakarlığına qarşı mübarizə, ümumi tarixlə bağlı tədqiqat və mənbələrin tərcüməsi ilə məşğuldur. Kompleksdə keçirilmiş seminar zamanı tarixçi professor Qarabağ və İrəvan xanlığının yaranması, inkişafı və xanlıqlar arası münasibətlər və ermənilərin bu torpaqlar köçürülməsinin dövrlərini tarixi faktlarla seminar iştirakçılarının diqqətinə çatdırmışdr. Sonda tarixçi alim müəllifi olduğu kitablardan bir neçəsini Kompleksin nadir fonddan ibarət kitabxanasına hədiyyə etmişdir.

Quba şəhərində “Soyqırımı Memorial Kompleksi”ndə növbəti onlayn elmi seminar keçirilib.

“2022-ci il Şuşa İli” ilə bağlı 20.10.2022-ci il saat 14:00-tarixində Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi yanında Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidməti və Quba şəhərində “Soyqırımı Memorial Kompleksi”nin təşkilatçılığı ilə “Qarabağın qədim tarixi və mədəni irsi” adlı onlayn elmi seminar keçirilib. Seminar Kompleksin direktoru Dr.Rəxşəndə Bayramovanın moderatorluğu ilə təşkil olunub. AMEA-nın Qafqazşünaslıq İnstitutu Ermənişünaslıq şöbəsinin müdiri, Azərbaycan Universitetinin, Bakı Dövlət Universitetinin professor Qasım Hacıyev “Qarabağın maddi və mənəvi mədəniyyəti”, AMEA Z.M.Bünyadov adına Şərqşünaslıq institununun böyük elmi işçisi, f.ü.f.d Elnur Mustafayev “Yuxarı Gövhər ağa məscidinə aid epiqrafik abidələrdəki yazıların tədqiqi” adlı məruzələrlə çıxış ediblər. Seminarda Dövlət Xidmətinin tabeliyində olan qoruqların ümumilikdə 60-a yaxın elmi əməkdaşı iştirak edib. Tədbir həmçinin “Facebook” sosial şəbəkəsi üzərindən də canlı yayımlanıb.