Posted on

Tarixdə bu gün Türkmənçay müqaviləsi - 10 fevral 1828-ci il

18-ci əsrin sonunda Azərbaycan-türk sülaləsi olan Qacarlar (1796-1925) İranda hakimiyyətə gəldilər və Səfəvilərin hakimiyyəti altında olmuş bütün əraziləri, o cümlədən Azərbaycan xanlıqlarını, sultanlıqlarını yenidən mərkəzi hakimiyyətə tabe etdirmək siyasəti yeritməyə başladılar. Beləliklə, Qacarlarla həmin dövrdə Cənubi Qafqazı, o cümlədən Azərbaycanı işğal etməyə çalışan Rusiya imperatorluğu arasında müharibələr dövrü başlandı. Nəticədə Türkmənçay kəndi yaxınlığında müqavilə imzalandı. Türkmənçay (1828) müqavilələrinə əsasən müstəqil Azərbaycan dövlətlərinin – xanlıqların və sultanlıqların varlığına son qoyuldu. Ölkə iki imperatorluq arasında bölüşdürüldü: Azərbaycanın şimalı (Şimali Azərbaycan) Rusiyaya, cənubu (Cənubi Azərbaycan) isə Azərbaycan-türk əsilli Qacarlar sülaləsinin idarə etdiyi İran şahlığına qatıldı. Şərqə doğru daha da irəliləmək istəyən Rusiya Cənubi Qafqazda yaşayan xristian əhalisinə arxalanır, müsəlman əhalinin zorla xristianlaşdırılması və kütləvi surətdə Rusiyadan xristian əhalinin Qafqaza köçürülməsi siyasətini həyata keçirirdi. Xristian əhali adı ilə işğal olunmuş Qarabağın dağlıq bölgələrinə, həmçinin keçmiş İrəvan və Naxçıvan xanlıqlarının ərazisinə qonşu ölkələrdən kütləvi surətdə ermənilər köçürüldü. Qərbi Azərbaycanda – keçmiş İrəvan və Naxçıvan xanlıqlarının ərazisində “Erməni vilayəti” yaradıldı. Bununla, Azərbaycan ərazisində gələcək erməni dövlətinin əsası qoyuldu. Bununla da ermənilərin azərbaycanlılara qarşı yeni ərazi iddiaları üçün şərait yardılmış oldu.
İranın şahlıq rejimi də Azərbaycanın cənub torpaqlarında,
mahiyyətcə bənzər siyasət həyata keçirirdi.
Beləliklə Türkmənçay müqaviləsi ilə vahid Azərbaycan dövləti iki imperiya arasında parçalandı və gələcək fəlakətlərin əsası qoyulmuş oldu.
Mənbə: Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti Ensiklopediyası. II cild. səh.417
Posted on

"Qarabağ abidələrini taniyaq və tanıdaq!” layihəsi çərçivəsində təqdim olunur

Xudafərin körpüləri
Cəbrayıl rayonunun ərazisində yerləşən, Yaxın və Orta Şərq regionunun ən əzəmətli və məşhur körpülərindən sayılan Xudafərin körpüləri Azərbaycanın unikal tarixi- mədəni abidələrindəndir.
1027-ci ildə Azərbaycan ərazisində, paytaxtı Gəncə olan Şəddadilər dövlətinin başçısı Fəzl İbn Məhəmmədin sifarişi ilə Araz çayı üzərində Şimali və Cənubi Azərbaycanı birləşdirmək məqsədi ilə ilkin olaraq 11 tağlı körpü tikilmiş, daha sonra isə XIII əsrdə 15 tağlı Xudafərin körpüsü inşa edilmişdir.
Ermənistan silahlı birləşmələrinin 1993-cü ildə işğal etdiyi Cəbrayıl rayonunun ərazisində yerləşən Xudafərin körpüsü II Qarabağ savaşında parlaq qələbələrə imza atan müzəffər ordumuz
tərəfindən düz 27 il sonra öz sahiblərinə geri qaytarılmışdır. Beləliklə, 2020-ci il oktyabrın 18-i tariximizə daha bir şanlı gün kimi yazılmışdır.
Posted on

Tarixdə bu gün

6 fevral 1905-ci il tarixində Bakıda erməni-daşnak silahlı dəstələrinin müsəlman əhaliyə qarşı kütləvi qırğınları başlayıb. Çar Rusiyası hakim dairələrinin ölkədəki inqilab dalğasından diqqəti yayındırmaq üçün təhrik etdikləri toqquşmalar fevralın 9-dək davam edib və erməni silahlı dəstələri mindən çox müsəlman-türkü qətlə yetiriblər. Bakıda bir müddət hərbi vəziyyət elan edilib, lakin erməni silahlı qüvvələrinin müsəlman əhaliyə qarşı hücumları fasilələrlə sonrakı dövrdə də (1907-ci ilədək) davam edib.

Posted on

Azərbaycanlıların ilkin deportasiyası. (1801-1807)

Qərbi Azərbaycandan – indiki Ermənistan ərazisindən Azərbaycan türklərinin ilkin qaçqınlıq dövrü 1801-ci ildə Rusiyanın Şərqi Gürcüstanı ilhaq etməsi və bunun nəticəsində Şəmşədil və Loru-Pəmbək bölgələrinin rusların əlinə keçməsi anından başlamışdır.
1801-ci il iyulun 13-də general-mayor Lazerev Qafqaz qoşunlarının komandanı Knorrinqə göndərdiyi raportunda göstərirdi ki, Pəmbək əyalətinin 14 kəndindən təxminən 5-6 min türk əhalisi bölgəni tərk edərək İrəvan xanlığı ərazisinə sığınmışlar. Sonralar Pəmbək əyaləti türklərinin bir hissəsi Rusiyanın itaətinə girmək istəmədikləri üçün üsyan etmiş, 1804-ci ilin iyulunda Pəmbək bəyləri Rəhim bəy və Səid bəyin himayəsi altında bölgədən qaçaraq Qars paşalığına sığınmışdılar. Onların geri qaytarılması üçün knyaz Sisianov dəfələrlə Qars paşası Məmməd paşaya müraciət etmişdi.
1804-cü ilin yazında İrəvan xanlığının ərazisindən 2 min erməni gizlincə qaçaraq rusların himayəsinə keçmiş və onlar Loru-Pəmbək bölgəsində məskunlaşdırılmışdılar. Həmin il rus qoşunları Şörəyelə daxil olur. 1805-ci il oktyabrın 20-də Şörəyel sultanı Budaqla knyaz Sisianov Gəncədə Şörəyelin əbədi olaraq Rusiyanın tabeliyinə keçməsi haqqında sənəd imzalayırlar. Məhz bundan sonra həmin ərazidə yaşayan türklərin qaçqınlıq dövrü başlanmışdır. Şörəyel kəndlərinin Qarapapaq boyundan olan əhalisinin bir hissəsi 1807-ci il rus-türk müharibəsi nəticəsində öz yer yurdlarını tərk edərək İrəvan xanlığının və Qars paşalığının ərazilərində sığınacaq tapmışdılar…
(Vaqif Arzumanlı, Nazim Mustafa, Tarixin qara səhifələri. Bakı, 1998, səh. 18-24)

 

Posted on

"Soyqırımı Memorial Kompleksi" Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargahın müvafiq qərarına əsasən, yanvar ayının 25-dən ziyarətçi qəbuluna başlamışdır.

COVID-19 pandemiyası ilə əlaqədar bir müddət fəaliyyətini onlayn davam etdirən Quba şəhərində “Soyqırımı Memorial Kompleksi” Nazirlər Kabineti yanında Operativ Qərargahın müvafiq qərarına əsasən, yanvar ayının 25-dən ziyarətçi qəbuluna başlamışdır.
Fəaliyyətinin başlanmasının ilk günündən Kompleksin mütəxəssisləri gələn ziyarətçilərə erməni vəhşilikləri haqqında ətraflı məlumat verərək, onlara xüsusi hazırlanmış təbliğat xarakterli buklet və kitabçalardan ibarət çantalar təqdim etmişlər.
Əziz ziyarətçilərimiz ! Sizləri Kompleksimizdə görməkdən məmnunuq.
Tarixinə sahib çıxan xalq məğlubedilməzdir!
Posted on

Tarixdə bu gün 27 yanvar Holokost qurbanlarının Beynəlxalq Anım Günüdür.

Hər il yanvarın 27-i Holokost qurbanlarının Beynəlxalq Anım Günü (International Holocaust Remembrance Day) kimi qeyd edilir.
Holokost İkinci Dünya Müharibəsi dövründə (1939-1945) milyonlarla avropalı yəhudinin təkcə milli mənsubiyyətinə görə soyqırımı hadisəsidir.
Yəhudilərə qarşı kütləvi soyqırımları Almaniyanın Nasist partiyasının lideri Adolf Hitler tərəfindən təşkil edilmişdi. Alman Nasional Sosialist Fəhlə Partiyası (ANSFP) 1938-ci ilin noyabrından etibarən bir çox qiyam təşkil etmişdi. Ən şiddətli qiyam 9-10 noyabrda həyata keçirilən “Kristal gecə” idi. Bu qiyamda yüzlərlə illik tarixi olan sinaqoqlar, yəhudilərin dükanları, evləri və digər mülkləri yandırılmiş, 400 yəhudi öldürülmüş, digərləri isə işgəncələrə məruz qalmışdı. Bundan sonrakı bir neçə gün içində 36.000 yəhudi xüsusi düşərgələrə köçürülmüşdü.
Nasistlər tərəfindən təkcə işğal olunmuş Polşa ərazisində yerləşən Auşvits həbs düşərgəsinin qaz kameralarında bir milyondan çox yəhudi qətlə yetirilmişdir. Ümumilikdə Avropada yaşayan hər 10 yəhudidən 7-si bu faciə zamanı qətlə yetirilmişdi. Soyqırımı hadisələri ümumbəşəri cinayətdir və insanlığa qarşı çevrilmişdir. Bu hadisələr barədə ölkəmizdə hər il müxtəlif anım tədbirləri keçirilir və Holokost qurbanları yad edilir.
Posted on

Ermənilərin soykökü və Qafqaza köçürülmələri erməni müəlliflərinin əsərlərində (sitatlar)

●1828-ci ildə məşhur «Türkmənçay» müqaviləsi olmasaydı, Qriboyedov və Abovyan olmasaydı, rus əsrgərləri olmasaydı, bu gün müasir kənd və şəhərlərə çevrilən yüzlərlə yeni yaradılan erməni ocaqları olmayacaqdı…
B.İşxanyan. «Qafqaz xalqları», Petroqrad. 1916-cı il, səh 18.
●Təkcə son onillikdə (60-70-ci illərdə) Vətənə 200 mindən çox erməni köçmüşdür.
Zori Balayan. «Ocaq», səh 120, 192,273.
●Ermənilərin keçmişi ilə maraqlanan tarixçi Qaraqaşyan yazırdı ki, «ermənilərin keçmişi haqqında tarix və ya salnamə sayıla biləcək məlumatlar yoxdur».
Karakaşyan. «İstoriya vostoçnoqo voprosa». London, 1905
●Erməni yazıçısı və alimi Nalbəndyan da təsdiq edərək yazırdı ki, «erməni xalqı Dəclə və Fərat çaylarının yuxarı axarları boylarına söykənən ərazilərdə bərqərar olmuşdu. Bu ərazilərin aborigenləri isə (hetlər, hurrilər, urartulular) yüksək inkişaf etmiş xalqlar idi.
Nalbandyan V.S. «Armyanskaya literatura». M., 1976. s. 7
●Erməni alimi Manuk Abeqyan bu fikri daha da inkişaf etdirərək ermənilərin dumanlı keçmişi haqqında belə bir nəticəyə gəlmişdir: «Erməni xalqının mənşəyi nədir, onlar necə və nə vaxt, haradan və hansı yollarla bu yerlərə gəlmişlər, erməni olmamışdan əvvəl və sonra hansı tayfalarla əlaqədar olmuşlar, onların dilinə və etnik tərkibinə Kim necə təsir göstərib? Bizim əlimizdə bu məsələləri təsdiq edən mötəbər və dəqiq dəlillər yoxdur».
Manuk Abeqyan. «İstoriya armyanskoy literaturı». Yerevan. 1975. s. 11
 
Posted on

Tarixdə bu gün 27 yanvar Holokost qurbanlarının Beynəlxalq Anım Günüdür.

Hər il yanvarın 27-i Holokost qurbanlarının Beynəlxalq Anım Günü (International Holocaust Remembrance Day) kimi qeyd edilir. Holokost İkinci Dünya Müharibəsi dövründə (1939-1945) milyonlarla avropalı yəhudinin təkcə milli mənsubiyyətinə görə soyqırımı hadisəsidir.
Yəhudilərə qarşı kütləvi soyqırımları Almaniyanın Nasist partiyasının lideri Adolf Hitler tərəfindən təşkil edilmişdi. Alman Nasional Sosialist Fəhlə Partiyası (ANSFP) 1938-ci ilin noyabrından etibarən bir çox qiyam təşkil etmişdi. Ən şiddətli qiyam 9-10 noyabrda həyata keçirilən “Kristal gecə” idi. Bu qiyamda yüzlərlə illik tarixi olan sinaqoqlar, yəhudilərin dükanları, evləri və digər mülkləri yandırılmiş, 400 yəhudi öldürülmüş, digərləri isə işgəncələrə məruz qalmışdı. Bundan sonrakı bir neçə gün içində 36.000 yəhudi xüsusi düşərgələrə köçürülmüşdü.
Nasistlər tərəfindən təkcə işğal olunmuş Polşa ərazisində yerləşən Auşvits həbs düşərgəsinin qaz kameralarında bir milyondan çox yəhudi qətlə yetirilmişdir. Ümumilikdə Avropada yaşayan hər 10 yəhudidən 7-si bu faciə zamanı qətlə yetirilmişdi. Soyqırımı hadisələri ümumbəşəri cinayətdir və insanlığa qarşı çevrilmişdir. Bu hadisələr barədə ölkəmizdə hər il müxtəlif anım tədbirləri keçirilir və Holokost qurbanları yad edilir.
Posted on

"Qarabağ abidələrini taniyaq və tanıdaq!” layihəsi çərçivəsində təqdim olunur: Ağdam-Çörək muzeyi .

Azərbaycanın Ağdam şəhərində inşa edilmiş Çörək muzeyi ilk ziyarətçisini 25 noyabr 1983-cü ildə qəbul etmişdir. Sovet dönəmində muzey yerli mədəniyyət abidəsi kimi qorunurdu.
Muzeydə 2800 -ə yaxın eksponatın nümayişi ilə yanaşı çörək və çörək məmulatları, əkinçilik alətləri və onların tarixi haqqında məlumatlar verilirdi. Karvansarası olan muzeyə bitişik ərazidə təndirxanası olan “Sünbül” kafesi də fəaliyyət göstərirdi.
Birinci Qarabağ müharibəsində Ermənistan Silahlı Qüvvələri tərəfindən 1992-ci ilin avqust ayının 12-də atılan mərmilər nəticəsində muzey tamamilə məhv etmişdir. Yanğını söndürməyə cəhd göstərilsə də, muzeyi xilas etmək mümkün olmamışdır və nəticədə muzeydə olan 1500-dək eksponat yanaraq məhv olmuşdur.
II Qarabağ savaşından sonra Ağdam şəhəri azad olunmuş və Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin göstərişi ilə şəhərin bərpası, o cümlədən tarixi- memarlıq abidələrinin abadlaşdırılması istiqamətində işlərinin başlanılmasına start verilmişdir.
Posted on

Yeni məzmunda bələdçi kitabçası nəşr olunur.

Quba şəhərində “Soyqırımı Memorial Kompleksi” əməkdaşlarının bir neçə aydır üzərində çalışdıqları yeni məzmunlu təbliğat və tanıtım xarakterli 3 dildə (Azərbaycan, ingilis və rus) video rolik və xüsusi sənədli filmin yazıldığı disk, buklet, müxtəlif kitabçalar, flayer və digər çap məhsullarının hazırlanması işi tamamlanmaq üzrədir. 2021-ci ildə ilk hazırlanmış çap məhsulu- 2 dildə (Azərbaycan və ingilis) bələdçi kitabçası- nəşr üçün artıq mətbəəyə göndərilmişdır. 12 səhifədən ibarət kitabçada Kompleksdə ziyarətçilərə göstərilən xidmətlər, onlar üçün yaradılmış şərait barədə məlumatlar, həmçinin ekskursiya zamanı gediləcək yerlər – yol xəritəsi öz əksini tapıb.

Posted on

20 YANVAR

20 YANVAR-Azərbaycan tarixində qanla yazılmış bir səhifədir, ancaq təkcə faciə deyil, bu tarix Azərbaycanın istiqlal yolunun ilk zirvəsi, milli məfkurəmizin azadlıq istəyinin oyanış günüdür!