25 fevral 2025-ci il tarixində “Konstitusiya və Suverenlik ili, Azərbaycanlılara qarşı soyqırımın 107-ci və Xocalı Soyqırımının 33-cü ildönümü ilə əlaqədar olaraq “Xocalı Soyqırımı: İnsanlıq Əleyhinə Cinayət” adlı hibrid formatda anım tədbiri keçirilmişdir. Quba Rayon İcra Hakimiyyətinin, Yeni Azərbaycan Partiyasının Quba rayon təşkilatının, Azərbaycan Respublikası İnsan Hüquqları üzrə Müvəkkilin – Ombudsmanın Şimal Regional Mərkəzinin və Quba şəhərində “Soyqırımı Memorial Kompleksi”nin birgə təşkilatçılığı ilə keçirilmiş tədbirdə Azərbaycanın suverenlik uğrunda apardığı mübarizənin tarixi, xalqımıza qarşı törədilmiş soyqırımların, o cümlədən Xocalı Soyqırımının beynəlxalq səviyyədə tanıdılması və bu hadisələrin milli kimliyimizə təsiri geniş şəkildə müzakirə olunmuşdur.
Azərbaycan Respublikasının Dövlət Himni səsləndirildikdən sonra torpaqlarımızın azadlığı uğrunda şəhid olmuş qəhrəman oğul və qızlarımızın -Xocalı soyqırımı qurbanlarının ruhu 1 dəqiqəlik sükutla yad edilmişdir. Tədbiri giriş sözü ilə açan Soyqırımı Memorial Kompleksinin direktoru Dr. Rəxşəndə Bayramova vurğulamışdır ki, Xocalı hadisələri mülki əhalinin tamamilə məhv edilməsi məqsədilə həyata keçirilmiş soyqırımı aktıdır. O, hadisə zamanı 613 nəfərin, o cümlədən 106 qadın, 63 uşaq və 70 yaşlı insanın xüsusi qəddarlıqla qətlə yetirildiyini, 1275 nəfərin girov götürüldüyünü və onların taleyinin uzun illər naməlum qaldığını xatırlatmışdır.
Çıxış edən AMEA A. A. Bakıxanov adına Tarix və Etnologiya İnstitutunun Qafqaz tarixi şöbəsinin müdiri, tarix elmləri doktoru Prof. Qasım Hacıyev bildirmişdir ki, Xocalı Soyqırımı tarixi faktlarla sübut olunmuş və erməni millətçilərinin azərbaycanlılara qarşı apardığı məqsədyönlü etnik təmizləmə siyasətinin ən dəhşətli nümunələrindən biridir. O həmçinin bu hadisənin təkcə Azərbaycan xalqına deyil, ümumiyyətlə, bəşəriyyətə qarşı törədilmiş cinayət olduğunu qeyd edərək onun beynəlxalq hüquqi müstəvidə tanınmasının və hüquqi məsuliyyətin təmin edilməsinin vacibliyini vurğulamışdır.
Daha sonra çıxış edən Quba RİH başçısının müavini xanım Səidə Abasova vurğulamışdır ki, Azərbaycan xalqının XX əsrdə üzləşdiyi dəhşətli Xocalı faciəsi yalnız Holokost, Xatın, Lidisa, Oradur, Sonqmi soyqırımı kimi insanlıq tarixinə düşmüş qanlı olaylarla müqayisə oluna bilər. Xocalı faciəsini törətməklə ermənilər xalqımızı qorxutmaq, mübarizə əzmini qırmaq, tarixi torpaqlarımızın bir qisminin itirilməsi ilə barışmağa məcbur etmək istəyirdilər. Lakin hiyləgər düşmən məqsədinə çata bilmədi. Xalqımız öz dövlətinin suverenliyi və ərazi bütövlüyü uğrunda mübarizədə daha da mətinləşdi, qəhrəmanlıq və dəyanət nümayiş etdirdi.
Öz çıxışında Yeni Azərbaycan Partiyasının Quba rayon təşkilatının sədr müavini Elxan Məhərrəmov Xocalı Soyqırımının beynəlxalq arenada tanıdılması məqsədilə Azərbaycan Respublikası Prezidenti cənab İlham Əliyev tərəfindən həyata keçirilən diplomatik və hüquqi istiqamətli işləri tədbir iştirakçılarının diqqətinə çatdırmışdır. O, xüsusilə “Xocalıya Ədalət” kampaniyasının önəmini vurğulayaraq Azərbaycanın bir sıra ölkələrdə bu hadisənin soyqırımı kimi tanınmasına nail olduğunu bildirmişdir.
Tədbirdə çıxış edən Ombudsmanın Şimal Regional Mərkəzinin rəhbəri Bəhruz Əfəndiyev çıxışında Xocalı Soyqırımının beynəlxalq hüquq normalarına əsasən insanlığa qarşı cinayət kimi tanındığını qeyd etmişdir. O həmçinin bu hadisənin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması üçün insan hüquqları institutlarının və vətəndaş cəmiyyətinin rolunun gücləndirilməsinin vacibliyini vurğulamışdır.
Qeyd edək ki, tədbirdə Quba RİH-nin, YAP-ın Quba rayon şöbəsinin, Ombudsmanın Şimal Regional Mərkəzinin, AMEA A. A. Bakıxanov adına Tarix və Etnologiya İnstitutu Qafqaz tarixi şöbəsinin, Quba Mərkəzləşdirilmiş Kitabxana Sisteminin, Tarix Diyarşünaslıq Muzeyinin, Heydər Əliyev Mərkəzinin, Uşaq Musiqi Məktəbinin, Uşaq İncəsənət Məktəbinin, Soyqırımı Memorial Kompleksinin 50-ə yaxın əməkdaşı iştirak etmişdir.
Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev fevralın 19-da Xocalı rayonunun Ballıca kəndində fərdi evlərin və infrastrukturun bərpası sahəsində görülən işlərlə tanış olub, sonra kəndə köçən bir qrup sakinlə görüşüb.
Dövlətimizin başçısı əvvəlcə kənd sakini Məmməd Quliyevin evində yaradılan şəraitlə tanış oldu.
Kişi sakin: Cənab Prezident, xoş gəlmisiniz.
Prezident İlham Əliyev: Salam, xoş gördük.
Qadın sakin: Xoş gəlmisiniz.
Prezident İlham Əliyev: Necəsiniz?
Kişi sakin: Çox sağ olun, Xocalı rayonunun Ballıca kəndinə xoş gəlmisiniz.
Prezident İlham Əliyev: Sağ olun.
Kişi sakin: Allah Sizi qorusun, bu günü bizə yaşatdınız.
Prezident İlham Əliyev: Sağ olun.
Kişi sakin: 30 illik həsrətimizə son qoydunuz.
Prezident İlham Əliyev: Çox sağ olun.
Kişi sakin: Sağ ol, qadan alım.
Prezident İlham Əliyev: Siz bu kənddənsiniz?
Kişi sakin: Bəli. Buyurun keçin.
Xoş gəlmisiniz, cənab Prezident, Sənə qurban olum.
Prezident İlham Əliyev: Xoş gördük. Necə yaşayırsınız burada?
Kişi sakin: Yaxşı, keç stolun başına, keç oraya. Sənə qurban olum, sən gələn yollara qurban olum.
Prezident İlham Əliyev: Ballıca kəndinə yerləşdiyiniz üçün sizi təbrik edirəm.
Kişi sakin: Çox sağ olun.
Prezident İlham Əliyev: Əyləş qızım. Uzun illərin həsrətinə son qoyduq.
Kişi sakin: Allah Sənə dəyməsin, intizarımıza son qoydun. Bu elə-belə son deyil. Bu, böyük sondur.
Prezident İlham Əliyev: Vaxtilə işğal altında olmuş bütün şəhər və kəndlərimizi indi bərpa edirik. Ballıca kəndi 10-cu yaşayış məntəqəsidir ki, işğaldan sonra biz artıq bu kəndi də bərpa etdik. Mənə verilən məlumata görə, artıq 460 keçmiş köçkün burada yerləşib, 137 ev bərpa edilib və əlavə təqribən 60-a yaxın ev də bərpa olunacaq. İndi 460 insan artıq bu kənddə yerləşib, şərait də yaxşıdır.
Kişi sakin: Qəşəng şəraitdir. Hamısı da eynidir.
Prezident İlham Əliyev: Evlər bərpa edilib, yenidən tikilib. Burada rahat yaşamaq üçün bütün şərait, imkanlar var. Bildiyiniz kimi, Ballıca kəndini biz 2023-cü ilin sentyabrında azad etdik. Torpaqlarımızın işğaldan azad edilməsi mərhələli yollarla təmin olunmuşdur. İkinci Qarabağ müharibəsi və ondan sonra antiterror əməliyyatı ərazi bütövlüyümüzün, suverenliyimizin tam bərpa edilməsinə gətirib çıxardı, separatçıların kökü kəsildi. Azərbaycan ərazisində separatizmin kökü tam kəsilmişdir və Azərbaycan vətəndaşları öz doğma torpağına qayıda bilirlər. İndi hər yerdə quruculuq, bərpa işləri aparılır. Dünən mən Ağdam rayonunda idim. Ağdam şəhəri sıfırdan inşa edilir və gözəl şəhər olacaq. Xankəndini də biz bərpa edəcəyik və vaxtilə burada yararsız vəziyyətə düşmüş binalar indi sökülür, yeni binalar inşa edilir və ediləcək. Bildiyiniz kimi, Qarabağ Universiteti artıq fəaliyyət göstərir və bu il yeni korpuslar inşa olunacaq. Artıq orada mindən çox tələbə oxuyur. Ona görə hər cür şərait var – ali məktəb var, orta məktəblər var, xəstəxanalar, ictimai yerlər, iş yerləri. Bu gün mən tikiş fabrikinin fəaliyyəti ilə tanış oldum. Artıq 200-dən çox işçi var. Özü də əksəriyyəti, demək olar ki, mütləq əksəriyyəti qadınlardır. Qadınlar üçün də iş yerləri yaradılıb. Əsas odur ki, indi tikinti-bərpa işləri sürətlə getsin. Bunun üçün bütün gücümüzü səfərbər etmişik, o cümlədən Ballıca kəndinin bərpası da artıq son mərhələdədir. Təbii ki, Ballıcada olub, balın dadına baxmamaq mümkün deyil. Bu, Ballıca balıdır, yoxsa başqa yerdən gətirilib?
Qadın sakin: Bunu öz təsərrüfatımdan gətirmişəm, inşallah, gələcəkdə…
Xüsusi nümayəndə Elçin Yusubov: Cənab Prezident, vətəndaş özü arıçılıqla məşğuldur.
Qadın sakin: Təsərrüfatım da var.
Prezident İlham Əliyev: Əlavə tövlə də tikiləcək?
Qadın sakin: Əlavə tövlə də tikiləcək.
Prezident İlham Əliyev: Mal-qara var?
Qadın sakin: Bəli, 20 baş varımdır. Arım da var.
Elçin Yusubov: Satış üçün dükan da verdik cənab Prezident.
Prezident İlham Əliyev: Örüş yerləri də…
Elçin Yusubov: Var, var. Siz tapşırıq verdiniz, artıq danışmışam.
Prezident İlham Əliyev: Bəli, tapşırıq verdim ki, torpaq sahələri ayrılsın, həm örüş yerləri, həm əkinçilik üçün.
Kişi sakin: Çox sağ ol, cənab Prezident. Ulu Öndər Heydər Əliyev o vaxt Azərbaycanın rəhbərliyində olsaydı, bu bəlalar başımıza gəlməzdi. Allah onun yerini behişt eləsin, Səni də ömür boyu Azərbaycanın üstündən əskik etməsin.
Prezident İlham Əliyev: Sağ olun, çox sağ olun.
Kişi sakin: İndiyədək ermənilər müsəlmanları qırıb. Onların cavabını Sən verdin. Allah Səni qorusun, balalarını qorusun!
Qadın sakin: Allah şəhidlərimizə də rəhmət eləsin, qazilərimizə cansağlığı versin.
Prezident İlham Əliyev: Sağ ol ağsaqqal, çox sağ ol. Bu, bizim borcumuz idi, torpaqlarımızı işğalçılardan azad etmək bizim milli ideyamız idi. Bütün Azərbaycan xalqının iradəsi və şəhidlərimizin, qəhrəmanların fədakarlığı, şücaəti hesabına biz buna nail olmuşuq.
Kişi sakin: Olmusan. Olmusan, Sənə qurban olum.
Prezident İlham Əliyev: Təbii olaraq Ali Baş Komandan kimi bütün əməliyyatlara özüm rəhbərlik etmişəm və yenə də deyirəm, mənim üçün Prezident kimi bu vəzifədən daha ümdə vəzifə olmayıb heç vaxt. Bütün prezidentlik dövrümü də buna həsr etmişəm ki, biz torpaqlarımızı azad edək, işğalçıları torpağımızdan qovaq, haqq-ədaləti və milli ləyaqətimizi bərpa edək. Buna da nail olduq.
Kişi sakin: Sən oldun Prezidentim, sənə qurban olum,
Prezident İlham Əliyev: Çox sağ ol. Əlbəttə ki, siz də qeyd etdiyiniz kimi, əgər Ulu Öndər Heydər Əliyev o vaxt Azərbaycanda hakimiyyətdə olsaydı, heç vaxt torpaqlarımız işğal altına düşməzdi. Bilirsiniz ki, o illərdə qanunsuz Dağlıq Qarabağ Muxtar Vilayəti yaradılmışdı və fəaliyyət göstərirdi. Ulu Öndər çalışırdı ki, burada yaşayan azərbaycanlıların hüquqları təmin edilsin. Ancaq o, 1980-ci illərin sonlarında siyasi səhnədən gedəndən sonra bizim başımıza bu bəla gəldi. Yəni, o, istefa verəndən iki həftə sonra erməni separatçıları baş qaldırıb bizə qarşı ərazi iddiası ilə çıxış etmişdilər. Əfsuslar olsun ki, ovaxtkı Azərbaycan rəhbərliyi bu məsələyə laqeyd yanaşdı. Faktiki olaraq fəaliyyətsiz idi və separatçılar daha geniş imkanlara malik oldular. Mərkəz, yəni Sovet İttifaqının rəhbərliyi onların tərəfində idi, ovaxtkı Dağlıq Qarabağı Azərbaycandan ayırmaq üçün bütün çirkin əməllərindən də çəkinmirdi. Burada xüsusi komitə yaradıldı və o komitə faktiki olaraq Qarabağı Azərbaycandan ayırmaq üçün bir vasitə idi. Mən sovet dövrünün tarixini qeyd edirəm. O ki qaldı, müstəqillik dövrünə, müstəqillik elan olunandan dörd ay sonra Xocalı soyqırımı törədildi, bu da böyük vəhşilik, barbarlıq idi. Ondan sonra digər kəndlərimizin sakinləri soyqırımına məruz qaldılar, bütün azərbaycanlılar Xankəndidən və ətraf kəndlərdən didərgin salındılar. Sonra yeddi rayonumuz işğal edildi. Bütün bunlar ovaxtkı Azərbaycan rəhbərliyinin cinayətləri nəticəsində baş vermişdir. Əgər Heydər Əliyev xalqın tələbi ilə vaxtında hakimiyyətə gəlməsəydi və o vaxt müharibə dayanmasaydı, bəlkə də daha da böyük ərazilər işğal altına düşərdi.
Kişi sakin: Heydər baba gəlməsəydi, hamısı xanlıq olub hərəsi bir tirə aparası idi, burada dövlət olmayacaqdı. Hər şey göz qabağında idi.
Prezident İlham Əliyev: Bəli, düz deyirsiniz, elədir. Dövlət qurdu, ordu qurdu. Azərbaycan vətəndaşları indi burada gözəl evlərdə rahat yaşayırlar. Ev-eşik, təsərrüfat, mal-qara, hər şey. Bal da, maşallah çox dadlıdır. Bu bölgənin balının da fərqli dadı var.
Kişi sakin: Bu, qaratikan balıdır.
Prezident İlham Əliyev: Mən 2020-ci ildən sonra – müharibədən sonra, Zəfərimizdən sonra ancaq bu bölgənin balını yeyirəm. Kəlbəcər və Laçın balını. İndi Ballıca balı da yedim.
Kişi sakin: Mən ürəyimdə deyirdim ki, İlahi, görəsən qismət olar ki, gedək Ballıcadan keçək, Vətənə baxaq? Ay Allah, bu günü bizə nəsib eləyənə qurban olum. Bu, böyük Qələbədir, böyük Qələbədir.
Prezident İlham Əliyev: Sizi bir daha təbrik edirəm, xoşbəxt yaşayın.
Kişi sakin: Çox sağ olun.
X X X
Sonra Prezident İlham Əliyev kənd sakini Əvəz Orucovun evində yaradılan şəraitlə tanış oldu.
X X X
Daha sonra Ballıca kənd sakinləri görüş oldu. Dövlətimizin başçısı görüşdə çıxış etdi.
Dövlətimizin başçısı görüşdə çıxış etdi.
Prezident İlham Əliyevin çıxışı
-İki aydır ki, Ballıca kəndində keçmiş köçkünlər yaşayır. Mən bu gün burada bir neçə keçmiş köçkünlə görüşmüşəm, ev şəraitinə baxmışam. Şadam ki, uzun fasilədən sonra Ballıca kəndinə də artıq həyat qayıdıb. Keçmiş köçkünlər indi demək olar ki, hər ay hissə-hissə, qrup-qrup öz dədə-baba torpaqlarına qayıdırlar. Böyük Qayıdış Proqramı icra edilir. Demək olar ki, vaxtilə işğal altında olan bütün torpaqlar bərpa edilir. Dünən Ağdam rayonunda gedən quruculuq-bərpa işləri ilə tanış olmuşam. Bu gün buradayam. Eyni zamanda, Xankəndidə də olmuşam, orada da gözəl işlər görülür, yeni iş yerləri, yeni müəssisələr yaradılır. Mənim Sərəncamımla Qarabağ Universiteti yaradılmışdır. Orada mindən çox tələbə oxuyur. Orta məktəblər, tibb məntəqələri inşa olunur. Yəni, həyat üçün nə lazımdırsa, hər şeyi edirik, həm şəhərləri, həm də kəndləri bərpa edirik.
Ballıca kəndinin də bərpası artıq son mərhələdədir. Mənə verilən məlumata görə, 137 ev artıq bərpa edilib və 60-a yaxın ev hələ bərpa olunacaq. Ballıcada artıq 460 keçmiş köçkün yerləşib. Evləri bərpa etmişik, kənd təsərrüfatı ilə məşğul olmaq üçün imkanlar yaxşıdır, torpaq münbitdir, hava da təmizdir. Bütün Qarabağ bölgəsi, Şərqi Zəngəzur bölgəsi dirçəlir və hər gün biz bunu əyani şəkildə görürük.
Əlbəttə ki, Vətən həsrəti ilə yaşamış insanlar üçün ən yaxşı şəraiti yaratmaq dövlətimizin borcudur. Mənim də Prezident kimi əsas borcum bu gün bundan ibarətdir. İşğala son qoyduq, 2023-cü ildə antiterror əməliyyatı nəticəsində bu bölgəni də işğaldan azad etdik. Ballıca və yüzlərlə digər yaşayış məntəqəsi artıq işğalçılardan tam azad olunmuşdur və indi həyatı bərpa edirik. Yəni, hər şeyi mərhələli yollarla edirik, öz gücümüzlə, bizə heç kim kömək etmir. Ancaq öz imkanlarımız daxilində, öz gücümüzə arxalanaraq, Azərbaycan xalqının imkanlarına arxalanaraq, dövlət hesabına bütün bərpa-quruculuq işləri aparılır, özü də qısa müddət ərzində.
İndi İkinci Qarabağ müharibəsindən dörd il keçibdir, baxın nə qədər böyük işlər görüldü, hər yerdə, təkcə Xocalı rayonunda yox. Halbuki Xocalı şəhərini bərpa etmək bizim ən başlıca borcumuz idi. Çünki müharibədən və işğaldan, Birinci Qarabağ müharibəsinin çətin vəziyyətindən əziyyət çəkən ən çox elə xocalılılar olmuşdur, onlara qarşı soyqırımı törədilmişdi. Ona görə Xocalını azad etmək hər zaman gündəlikdə duran məsələ idi. İkinci Qarabağ müharibəsi 2020-ci il noyabrın 10-da dayanandan sonra yenə də bütün köçkünlər bilirdilər ki, Xocalı azad olunmayana qədər biz işimizi bitmiş hesab etməyəcəyik. Nəinki Xocalı, Xankəndi də, Ağdərə, Xocavənd və Əsgəran rayonları da işğalçılardan tam azad edildi. Yüzlərlə kənd artıq öz sahiblərini gözləyir.
Ballıca kəndi bərpa etdiyimiz və keçmiş köçkünlərin qayıtdığı 10-cu yaşayış məntəqəsidir. Yəni, bu, Böyük Qayıdış Proqramının birinci mərhələsinə aiddir. Artıq burada, yenə də deyirəm, 500-ə yaxın insan yaşayır. Həm o vaxt bu bölgədə yaşayan vətəndaşlar, eyni zamanda, onların uşaqları, nəvələri, nəticələri qayıdıblar. Bu, bir daha onu göstərir ki, xalqımız öz torpağına nə qədər bağlıdır. Bu gün bölgəni, bu yerləri görməyən balaca uşaqlar, yaxud da ki, gənc insanlar həvəslə qayıdırlar, işləyirlər, qururlar, yaradırlar. Öz torpaqlarına qayıdan keçmiş köçkünlərlə çoxsaylı görüşlər əsnasında həmişə gənclərdən soruşuram ki, siz darıxmırsınız burada? Deyirlər, yox, darıxmırıq. Çünki doğma Vətən, doğma torpaq bizi çəkir və bu, bir daha xalqımızın nə qədər yüksək mənəvi keyfiyyətlərə malik olduğunu göstərir.
Mən sizi təbrik edirəm. Yenə də deyirəm, artıq iki aydır ki, siz burada mərhələli yollarla məskunlaşırsınız, dekabrın 13-dən başlayaraq bu günə qədər. Hələ ki, proses davam edir. Hələ bərpa ediləsi evlər var, onları da bərpa edəcəyik. Burada insanlar rahat, təhlükəsiz və xoşbəxt yaşamalıdırlar. Bunun üçün Azərbaycan dövləti bundan sonra da hər şeyi edəcəkdir. Bir daha sizi təbrik edirəm.
Sakinlər yaradılan şəraitə görə dövlətimizin başçısına minnətdarlıqlarını bildirdilər.
Sakin: Xoş gəlmisiniz, möhtərəm Prezident. Mən yazdığım bir şeirlə xalqa fikrimi çatdırmaq istəyirəm, icazə versəniz.
Prezident İlham Əliyev: Buyurun.
Sakin:
Ey uca millətim, uca dövlətim,
Ucalsın bayrağın uca dağ kimi.
Sönməsin ocağın, sönməsin odun,
Rəbbin yandırdığı bir çıraq kimi.
Açılsın sabahın, gülsün millətin,
Qalmasın möhnətin, dərdin, zülmətin.
Xalqa məlhəm olsun gücün, qüdrətin,
Xəstəyə can verən bir loğman kimi.
İlhamam, adına qurbanam özüm,
Haqqını itirsəm, kor olsun gözüm,
Türkün birliyinə yar olsun sözüm,
Torpağa can verən bir bulaq kimi.
Prezident İlham Əliyev: Çox sağ olun.
Sakin: Çox sağ olun. Yenə minnətdarıq. Çox sağ olun, hər birimiz minnətdarıq Sizə.
Prezident İlham Əliyev: Oğlunuz şəhid olub?
Qadın sakin: 1992-ci ildə.
Prezident İlham Əliyev: Allah rəhmət eləsin.
Qadın sakin: Bir şəhid ailəsi kimi sənə təşəkkürümü bildirirəm. Çox sağ olun.
Prezident İlham Əliyev: Allah bütün şəhidlərimizə rəhmət eləsin. Həm Birinci Qarabağ müharibəsi şəhidlərinin, həm də ki, Vətən müharibəsi şəhidlərinin qanını biz döyüş meydanında aldıq, onların qisasını aldıq və ədaləti bərpa etdik. Onların xatirəsi bizim qəlbimizdə əbədi yaşayacaq.
Qadın sakin: Onun qəbrini ki, gördüm, çox sağ olun. Nənən sənə qurban olsun.
Prezident İlham Əliyev: Sağ olun.
Kişi sakin: Möhtərəm cənab Prezident, cənab Ali Baş Komandan, Siz Ballıca kəndinə xoş gəlmisiniz. Cənab Prezident, ermənilərin ən böyük terror dəstələri Ballıca kəndində məskunlaşmış və buradan öz çirkin əməllərini həyata keçirməyə çalışmışlar. Bu gün Bakı həbsxanalarında özlərini quzu kimi aparan erməni cəlladları, sözün həqiqi mənasında, xalq arasında deyildiyi kimi, Ballıca kəndində at oynatmışlar. Sizin böyük siyasətinizin nəticəsində xalqımız, camaatımız bu gün Sizinlə görüşə Ballıca kəndinə gəlmişdir və bu görüş bizim arzuladığımız görüşdür. Bu görüşə görə Sizə minnətdarlığımızı, təşəkkürümü bildirirəm.
Cənab Prezident, Qarabağla bağlı Böyük Qayıdışa dair Dövlət Proqramı uğurla həyata keçirilir, Sizin göstərişinizlə Ballıca kəndində həyat qaynayır. Necə deyərlər, biz vətənimizə, torpağımıza gələndən sonra ilk olaraq şəhidlərimizin döyüşdüyü yerləri, əsgərlərimizin erməni quldurlarına qan uddurduqları yerləri və böyüklərimizin, ulularımızın uyuduğu məkanları ziyarət etmişik. Bu ziyarətləri bizə Siz, cənab İlham Əliyev bəxş etmişdir. Ona görə biz Sizə öz təşəkkürümüzü bildiririk. Sizə sonsuza qədər təşəkkür etsəm azdır. Əllərimi uca göylərə açaraq söyləyirəm: “Tanrı Sizi qorusun!”. “Tanrı ailənizi qorusun!”. “Tanrı xalqımızı qorusun!”.
Sakinlər: Amin!
Sakin: Sağ olun. Nə yaxşı ki, Siz varsınız. Sizə bizim böyük ehtiyacımız vardır. Sağ olun, təşəkkür edirəm.
Prezident İlham Əliyev: Sağ olun, təbrik edirəm. Necə yaşayırsınız burada? Hər şey yaxşıdır?
Sakinlər: Xoş gəlmisiniz. Allah Sizi qorusun. Ali Baş Komandan, “dəmir yumruq” buradadır.
Prezident İlham Əliyev: Çox sağ olun. Maşallah sənin də yumruğun yaxşıdır.
Kişi sakin: Cənab Prezident, çox sağ olun. Var olun ki, o əmri verdiniz, o “dəmir yumruq”la onların başını əzdik. Minnətdarıq Sizə.
Prezident İlham Əliyev: Sağ olun. Sizə minnətdaram. Sizin kimi oğullar hesabına torpaqlarımızı düşməndən azad etdik.
Kişi sakin: Borcumuzdur, cənab Prezident.
Qadın sakin: Hörmətli Prezidentimiz, Siz Ballıca kəndinə çox xoş gəlmisiniz. Allah Sizi qorusun, Allah Ordumuzu qorusun, Allah şəhidlərimizə də rəhmət eləsin, qazilərimizə cansağlığı versin. Bugünkü günü bizə yaşatdığınız üçün Sizə çox-çox təşəkkürümü bildirirəm. Allah sizləri qorusun.
Prezident İlham Əliyev: Sağ olun, sizi bir daha təbrik edirəm.
X X X
Sonra xatirə şəkli çəkdirildi.
X X X
Prezident İlham Əliyev: Qarabağın torpağı bütövlükdə hər yerdə yaxşıdır. Buradan yaxşı məhsul götürmək olar. O vaxt – sovet dövründə burada camaat daha çox maldarlıqla məşğul idi. İndi necə, maldarlıq var?
Sakin: Gətirir özü ilə, olanlar var.
Prezident İlham Əliyev: Bəs əkinçilik necə?
Sakin: Əkinçilik də yavaş-yavaş başlayır.
Prezident İlham Əliyev: Hər halda həyətyanı sahələrdə yəqin ki, bostan da əkilir?
Sakin: Əkirik. Yararlı torpaqdır, çox gözəl torpaqdır.
Prezident İlham Əliyev: Buradan bol məhsul götürmək olar.
Sakin: Bəli, çalışan götürər.
Prezident İlham Əliyev: İşləmək lazımdır.
Sakin: Xanın bağlarıdır bura. Bizdə “Məhəmməd ağa” deyilən otlağı var. Üç tərəfi Kosalar kəndidir, Ballıcadır. Ermənilər burada çox at oynadıblar. Son soyqırımında aeroport tərəfdən birinci hücuma keçiblər, sonra Kosalar kəndinin sakinləri burada tək qalıb. Xocalı rayonunda ən son Şuşa əhalisi çıxandan bir gün sonra, bax, bu dumanın altında Kosalar əhalisi çıxıbdır.
Prezident İlham Əliyev: Doqquzunda?
Sakin: Bəli. Buradan üç bulağın suyu gəlir: “Təkqəbir” bulağı, “Sarıtala” bulağı, “Alçalı” bulağı. Bulaq suyudur, götür o çayın suyunu iç. Belə gözəl yerə bizə gətirdiyiniz üçün Sizə nə qədər təşəkkür eləmək olar?! Mən oğlumun adını İlham qoymuşam. İnanın Allahdan arzu edirəm, bir nəvəm olsun, onun da adını İlham qoyacağam. Dünya tarixində belə bir şey yoxdur, 300 ildən çox, 500 ildən çox bir qarış torpaq geri qaytarılsın. Xalqımız Sizə nə qədər təşəkkür etsə azdır. Var olun, cənab Prezident.
Sakin: Bəli, mən “Qarabağ” şeirinin sonunda İsmayıl qardaşın dediyi kimi yazıram:
Dünya bu Zəfərə özü mat qalıb,
Əyrisi lal olub, düzü mat qalıb,
Əbədi, silinməz bir hikmət qalıb,
Azərbaycandır deyən sözüm Qarabağ,
Sənə qurban olum, özüm Qarabağ.
Sakinlər: Yaşa cənab Prezidentimiz! Var olun Prezidentimiz.
5-6 iyun 2025-ci il tarixlərində Quba şəhərində “İcma, Mədəniyyət və Elmi Əməkdaşlıq” mövzusunda Gənc Etnoqrafların I Respublika Forumu keçiriləcək.
Etnoqraf, tarix üzrə fəlsəfə doktoru Günay Çapay qızı Həsənovanın təşəbbüsü və Quba şəhərində “Soyqırımı Memorial Kompleksi”nin təşkilatçılığı ilə baş tutacaq forumun əsas məqsədi yerli icmaların milli-mədəni və mənəvi irsini tanıtmaq, mədəniyyətlərarası dialoqu inkişaf etdirmək, gənc etnoqrafların elmi-tədqiqat yaradıcılıqlarında stimullaşdırıcı imkanlar yaratmaqdır.
Forum çərçivəsində incəsənət nümayəndələrinin (peşəkar və həvəskar rəssam, qrafik dizayner, heykəltəraş və s.) yerli icmaların mədəni və mənəvi irsinə həsr olunmuş incəsənət nümunələri (rəsm əsəri, poster, heykəltəraşlıq və s.) də nümayiş olunacaq.
Formun istiqamətləri:
Tarix
Etnoqrafiya
Arxeologiya
Mədəniyyət
Tarixi abidələr
Toponomika
Mifologiya
Coğrafiya
Etnoturizm
Azərbaycanın şimal-şərq bölgəsinə aid məqalələrə üstünlük verilir.
Əlaqəli tarixlər:
İştirakçılar üçün qeydiyyat linkinin açılması: 01.02.2025
Məqalələrin və incəsənət nümunələrinin qəbulu üçün son tarix: 01.05.2025
Qəbul olunmuş məqalələrin, incəsənət nümunələrinin elanı üçün son tarix: 11.05.2025
Konfransın proqramının elan olunması: 21.05.2025
Forumda kimlər iştirak edə bilər?
Konfransın mövzularına uyğun tədqiqat sahəsində araşdırma aparan və ya çalışan gənc tədqiqatçılar
Muzey və qoruq əməkdaşları
Ali təhsil müəssisələrinin tələbələri
İncəsənət sahəsi üzrə mütəxəsisslər
Rəssamlar
Qrafik dizaynerlər
Milli geyim mütəxəssisləri
Konfransda iştirak etməyən şəxslərə sertifikat verilməyəcək və onların məqaləsi çap olunmayacaq.Konfransın formatı-əyanivə onlayn
Konfransın işçi dilləri-Azərbaycan, ingilis, rus
Konfransda elmi məqalələr üçün qoyulan tələblər
Kağız ölçüsü – A4
Şrift – Times New Roman
Şrift ölşüsü – 12 pt
Sətirlərarası interval – 1,15 sm
Abzas – 1,25 sm
Hər tərəfdən boş sahə – 2sm
Mövzunun adı – ortadan, böyük hərflərlə, qalın şriftlə
Müəllifin adı, soyadı, ata adı – ortadan, qalın şriftlə
İş yeri (təhsil müəssisəsi), şəhər, ölkə – ortadan, kursivlə
E-poçt ünvanı – ortadan, kursivlə
Orcid kodu – ortadan, kursivlə
Açar sözlər (5-7 söz) – Azərbaycan, ingilis və rus dillərində
Xülasə (80-100 söz) – məqalənin yazıldığı dildən başqa iki dildə
Həcmi – 3-7 səhifə
Mətn bölünməlidir – giriş, əsas hissə, müzakirə, nəticə
Ədəbiyyata istinadlar – kvadrat mötərizədə Məs: [1. s.56]
Ədəbiyyat siyahısı – əlifba sırası ilə
Ədəbiyyat siyahısında son 5-10 ilin elmi məqalələrinə, monoqrafiyalarına üstünlük verilməlidır.
Hər müəllifdən yalnız bir məqalə qəbul ediləcək (tək vəya həmmüəllif olmaqla)
Elmi dərəcəsi olmayan müəlliflərin məqalələrinə elmi rəhbərin və ya aidiyyəti sahə üzrə müəllimin rəyi əlavə edilməlidir. Bu rəy ayrı bir səhifədə təqdim olunmalı, elmi rəhbərin və ya müəllimin əlaqə vasitələri və iş yeri haqqında məlumatlar qeyd edilməlidir.
Göndərilən məqalələr antiplagiat sistemində yoxlanıldıqdan sonra Konfrans materialları toplusunda dərc olunacaq.
Göstərilən tələblərə cavab verməyən məqalələr, eləcə də incəsənət nümunələri qəbul olunmayaraq çap edilməyəcək.
Məqaləyə və incəsənət nümunələrinə görə müəlliflər məsuliyyət daşıyır.
Məqalə və incəsənət nümunələrinizi ethno.studies24@gmail.com ünvanına göndərə bilərsiniz.
Konfransda incəsənət əsərləri ilə bağlı tələblər: İncəsənət əsərləri elektron formatda göndərilməlidir. Seçilmiş əsərlərin müəllifləri onları forumda şəxsən təqdim etməlidirlər.
Rəsm əsərləri üçün tələb olunan ölçü: Albom format, 90×60; 65×45.
Gənc tədqiqatçılar və incəsənət nümayəndələri, bu möhtəşəm fürsəti qaçırmayın! Gələcəyin elmi və mədəni əməkdaşlıq platformasında siz də iştirak edin! ✨
Təşkilat Komitəsi:
Dr. Rəxşəndə Bayramova
Quba şəhərində “Soyqırımı Memorial Kompleksi”, direktor
Dr. Günay Həsənova
Qərbi Kaspi Universiteti, müəllim
Dr. Aysel Şeydayeva
Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Quba filialının direktor müavini
Həsən Əliyev
“Xınalıq və Köç Yolu” Dövlət Tarix-Mədəniyyət və Etnoqrafiya Qoruğu, direktor
Xəyal Nuhbalayev
Quba şəhərində “Soyqırımı Memorial Kompleksi”
Namiq Bağırlı
Quba şəhərində “Soyqırımı Memorial Kompleksi”
Abutalib Turabov
Quba şəhərində “Soyqırımı Memorial Kompleksi”
Mütəxəssislər:
Prof., Fəzail Vəliyev, AMEA Arxeologiya, Etnoqrafiya və Antropologiya İnstitutunu, baş elmi işçi Prof., Vəfa Mahmudova, Qərbi Kaspi Universiteti, Siyasi və İctimai Elmlər Məktəbi, dekan T.ü.f.d., İradə Əliyeva AMEA A.A.Bakıxanov adına Tarix və Etnologiya İnstitutu, aparıcı elmi işçi Dos., Gülzadə Abdulova (Axundova), Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyinin Etnoqrafiya Fondu, müdir P.ü.f.d., Yeganə Eyvazova, Azərbaycan Dövlət Mədəniyyət və İncəsənət İnstitutu, Muzeyşünaslıq kafedrası, müdir T.ü.fd., Məleykə Əlizadə, Qərbi Kaspi Universitetinin Tarix kafedrası, müdir Dos., Sübhan Talıblı, AMEA-nın akademik Ziya Bünyadov adına Şərqşünaslıq İnstitutu, aparıcı elmi işçi T.ü.f.d. dos. Elnur Kəlbizadə, Bakı Slavyan Universiteti – Magistratura və Doktorantura şöbəsinin müdiri T.ü.f.d., Aygün Qədirova, Mingəçevir Dövlət Universiteti, baş müəllim, T.ü.f.d. Qəhrəman Ağayev, Arxeologiya və Etnoqrafiya İnstitutu, aparıcı elmi işçi T.ü.f.d, Sevil Bəhramova, Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti, baş müəllim Səba Hüseynova, Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti, müəllim Aytən Əsədova, Sumqayıt Dövlət Universiteti, baş müəllim T.ü.f.d, Təhminə Əliyeva, Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universiteti, Quba filialı, müəllim Dos., Sevinc Nəsirova, Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyi, elmi katib T.ü.f.d., Salman İbişov, Qərbi Kaspi Universiteti, müəllim T.ü.f.d., Laçın Mustafayev, Milli Azərbaycan Tarixi Muzeyi, böyük elmi işçi T.ü.f.d., Arif Əlizadə, Qərbi Kaspi Universiteti, müəllim Doktorant, Zümrüd Nuriyeva, Qərbi Kaspi Universiteti, müəllim
Tədbir Azərbaycanın müstəqilliyi və azadlığı uğrunda canlarını qurban vermiş şəhidlərin xatirəsini bir dəqiqəlik sükutla yad etməklə başlayıb, daha sonra Azərbaycan Respublikasının Dövlət Himni səsləndirilib.
Tədbiri giriş sözü ilə Kompleksin direktoru Dr Rəxşəndə Bayramova çıxış edərək, 20 Yanvar hadisələrinin tariximizdəki əhəmiyyətindən və xalqımızın qəhrəmanlıq mübarizəsindən danışıb. O qeyd edib ki, bu faciəyə ümummilli lider Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə dövlət səviyyəsində siyasi-hüquqi qiymət verilib. Azərbaycan Respublikası Prezidentinin “20 Yanvar faciəsinin 4-cü ildönümünün keçirilməsi haqqında” 1994 cü il 5 yanvar tarixli Fərmanında Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisinə Qanlı Yanvar hadisələri ilə bağlı xüsusi sessiyanın keçirilməsi məsələsinə baxmaq tövsiyə edildi. Milli Məclisin 1994-cü il martın 29-da qəbul etdiyi Qərarda 20 Yanvar faciəsinin günahkarları konkret olaraq qeyd olundu və bu qanlı aksiya Azərbaycanda milli azadlıq hərəkatını boğmaq, xalqın inamını, iradəsini qırmaq üçün totalitar kommunist rejimi tərəfindən törədilmiş hərbi təcavüz və cinayət kimi qiymətləndirildi.
Daha sonra həmin dövrün iştirakçısı, faciənin şahidi Şövqi Bünyatov çıxış edərək öz təəssüratlarını bölüşüb. Şövqi Bünyatov, həmin gecənin dəhşətlərindən bəhs edərək, xalqın birliyi və azadlıq ruhunun necə güclü olduğunu vurğulayıb. Şahid onu da vurğulayıb ki, 20 Yanvar hadisəsi Azərbaycanın tarixinə təkcə bir faciəvi günü kimi deyil, eləcə də xalqımızın azadlıq əzminin, sarsılmaz iradəsinin sübutu, dövlət müstəqilliyinin bərpa edilməsinə doğru aparan yol, milli qürur doğuran bir gün kimi də həkk olunub.
Bakı Biznes Universitetinin “Humanitar Elmlər” kafedrası və Quba şəhərində “Soyqırımı Memorial Kompleksi”nin birgə təşkilatçılığı ilə “Mədəni İrsimiz – Dünən və Bu Gün” mövzusunda tədbir keçirilib. Tədbir birinci Qarabağ müharibəsi və sonrakı dövrlərdə işğal altında olmuş Azərbaycan ərazilərindəki tarixi, mədəni və dini abidələrə qarşı törədilən vandalizm aktlarını ictimaiyyətə çatdırmaq, xüsusilə Qarabağ bölgəsinin işğaldan azad olunmuş ərazilərindəki abidələrin keçmişi və bugünkü vəziyyətini nümayiş etdirmək məqsədilə təşkil olunub.
Tədbiri giriş sözləri ilə açan BBU-nun Humanitar Elmlər kafedrasının rəhbəri professor Sabir Əmirxanov mədəni irsin qorunmasının önəmini vurğulayaraq tədbirin işinə uğurlar arzulayıb. Daha sonra Soyqırımı Memorial Kompleksinin əməkdaşı Nazilə Məmmədova fəaliyyəti, məqsəd və funksiyaları barədə tədbir iştirakçılarına məlumat verib. O, Kompleksin yalnız tarixi faktları qorumaqla kifayətlənməyib, həm də müasir dövrdə bu məlumatların necə saxlanılması və gələcək nəsillərə təqdim olunmasını diqqətə çatdırıb Tədbirdə həmçinin tarixçi alimlər, tələbələr və mədəniyyət xadimləri iştirak ediblər. Belə ki, AMEA-nın Şərqşünaslıq İnstitutunun aparıcı elmi işçisi, Soyqırımı Memorial Kompleksinin mütəxəssisi tarix üzrə fəlsəfə doktoru Sübhan Talıblı “Erməni təcavüzü zamanı dağıdılmış Azərbaycanın tarixi və maddi-mənəvi irsi” mövzusunda məruzə edib. O, Azərbaycanın zəngin mədəni irsinin erməni işğalı nəticəsində necə dağıdıldığını və bu irsin bərpası üçün atılan addımları diqqətə çatdırıb. F.ü.f.d., Məhsəti Cəfərova “Müasir dövr və milli mənəvi dəyərlərimiz” mövzusunda çıxış edərək, müasir dövrdə milli mənəvi dəyərlərimizin qorunmasının vacibliyini vurğulayıb. K.e.d.prof. İlqar Hüseynov “Qarabağın tarixi mədəniyyət abidələrinə qarşı erməni vandalizmi” adlı məruzəsində Qarabağda ermənilərin törətdikləri mədəni və tarixi soyqırımı əməllərini detallı şəkildə təqdim edib. T.f.d. Aygün Kamandari “İrəvan xanlığının zəngin maddi və mənəvi mədəniyyət tarixi” mövzusunda çıxış edərək, İrəvanın tarixdəki əhəmiyyətini və oradakı mədəni irsin qorunmasının vacibliyini izah edib.
Daha sonra çıxış edən tələbələr 1918-ci ildə baş vermiş soyqırımı hadisələrinin Azərbaycan xalqının mədəni irsinə necə təsir etdiyini və bu hadisələrin tarixi əhəmiyyətini qeyd ediblər. Tədbirdə 100-ə yaxın tələbə iştirak edib.
12 Dekabr xalqımızın Ümummilli Lideri, çoxəsrlik Azərbaycan tarixində misilsiz xidmətləri ilə əbədiyaşar mövqe qazanmış böyük siyasətçi Ulu Öndər Heydər Əliyevin anım günüdür. Bu münasibətlə 05.12.2024-cü il tarixində kompleksdə “Ümummilli Lider Heydər Əliyevin Siyasi Baxışlarında Qafqaz Regiounu” mövzusunda vebinar keçirilmişdir. İlk olaraq dahi öndərin xatirəsi bir dəqiqəlik sükutla yad edilmişdir.
30-a yaxın əməkdaşın iştirak etdiyi vebinarda çıxış edən kompleksin direktoru Dr.Rəxşəndə Bayramova Azərbaycan xalqının Ümummilli Lideri, müstəqil Azərbaycan dövlətinin qurucusu Heydər Əliyevin Azərbaycan tarixinin yetirdiyi ən böyük şəxsiyyətlərdən biri olduğunu bildirmiş, ölkəmizin milli dövlətçilik ənənələrinin qurulmasında və inkişafında misilsiz xidmətləri olan dahi rəhbər Heydər Əliyevin həyatı və siyasi fəaliyyətinin ən yeni tariximizdə müstəsna yer tutduğunu vurğulamışdır. Vebinarda iştirak edən AMEA Qafqazşünaslıq İnstitutunun şöbə müdiri, tarix üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Elnur Kəlbizadə öz çıxışında Heydər Əliyevin siyasi baxışlarında Qafqaz regionunun mühüm yer tutduğunu, Qafqazın strateji əhəmiyyətini və bu regionun Azərbaycanın milli maraqları üçün vacibliyini qeyd etmişdir. O bildirmişdir ki, dünyaşöhrətli siyasətçi və dövlət xadimi Heydər Əliyevin ölkəmizə rəhbərlik etdiyi illər ərzindəki fəaliyyəti Azərbaycanın iqtisadi, sosial və mədəni tərəqqisinə, xalqımızın firavanlığı və xoşbəxtliyi, ölkəmizin dünya birliyində özünəməxsus layiqli yer tutması uğrunda mübarizəyə həsr olunmuşdur.
Sonda vebinar iştirakçılarını maraqlandıran suallar ətrafında fikir mübadiləsi aparılmışdır.
Ramin Məmmədova Kompleksin fəaliyyəti haqqında məlumat verilərək bildirilib ki, Azərbaycanlılara qarşı törədilmiş soyqırımı Bakı ilə yanaşı Şamaxı, Quba, İrəvan, Zəngəzur, Qarabağ və Naxçıvanda həyata keçirilib. Məhz bu soyqırımı nəticəsində təkcə Quba qəzasında xüsusi vəhşiliklə 16000-dən artıq insan öldürülmüş, 167 kənd məhv edilmişdir.
Quba şəhərində “Soyqırımı Memorial Kompleksi”ndə şagird və tələbələr üçün 1918-ci il Azərbaycan tarixini dərindən öyrənmək və bələdçilik peşəsinin əsaslarını təqdim etmək məqsədilə xüsusi bir təlim proqramı hazırlanmışdır. Bu proqram şagirdlərə və tələbələrə soyqırımı hadisələrinin tarixi kontekstini, bu dövrün əhəmiyyətini və tarixi yaddaşın qorunmasınin vacibliyini izah etməklə yanaşı bələdçilik sahəsində lazımi bacarıqları inkişaf etdirməyə yönəlmişdir. Təlim nəzəri dərslər, interaktiv təqdimatlar və praktiki tapşırıqlar ilə zənginləşdirilmişdir. Şagirdlər və tələbələr həm tarixi biliklərini artıracaq, həm də bələdçilik peşəsi üzrə peşəkar xidmət bacarıqlarını mənimsəyəcəklər. Bu proqram gələcək nəslin tarixi bilgilərini və liderlik bacarıqlarını gücləndirməyi hədəfləyir.
Qeyd edək ki, təlim 2025-ci ilin aprel-sentyabr ayları ərzində təşkil olunacaq.
