1993-cü ildə hakimiyyətə qayıdışı ilə Azərbaycanı labüd fəlakətdən xilas edən, ölkənin siyasi və iqtisadi həyatında taleyüklü dəyişikliklərin başlanğıcını qoymuş dahi şəxsiyyət Heydər Əliyev bu yüksəliş üçün mühüm qərarlar və tədbirlər görməyə başladı.

Ümummilli lider Heydər Əliyevin rəhbərliyi ilə 1994-cü il sentyabrın 20-də Azərbaycanın XX əsr tarixində siyasi, iqtisadi və strateji əhəmiyyətinə görə ən mühüm müqavilələrdən biri – Xəzər dənizinin Azərbaycan sektorunda yerləşən “Azəri-Çıraq-Günəşli” neft yatağının bir hissəsinin müştərək işlənməsi və hasilatın pay bölgüsü haqqında saziş – “Əsrin müqaviləsi” imzalanıb. Dəyəri 7,4 milyard dollar olan “Əsrin müqaviləsində dünyanın 7 ölkəsini (Azərbaycan, ABŞ, Böyük Britaniya, Rusiya, Türkiyə, Norveç və Səudiyyə Ərəbistanı) təmsil edən 11 beynəlxalq neft şirkəti (Amoco, BP, McDermott, UNOCAL, ARDNŞ, Lukoil, Statoil, Türkiyə Petrolları, Pennzoil, Ramco, Delta) iştirak edib.

Ümummilli lider Heydər Əliyev həm müdrik el ağsaqqalı, həm də təcrübəli dövlət başçısı kimi cəmiyyətimizin mənəvi əsaslarını təşkil edən ümdə prinsiplər və onların qorunub inkişaf etdirilməsi barədə dəyərli fikirlərini daima xalqla bölüşmüşdür.

Ulu öndər milli dəyərlərimizlə əlaqədar 2001-ci ilin avqust bəyanatında demişdir: “Hər xalqın öz mentaliteti var. Bizim Azərbaycan xalqının mentaliteti onun böyük sərvətidir. Heç vaxt iki xalq bir-birinə bənzər dəyərlərə malik ola bilməz. Yenə də deyirəm, hər xalqın özünə, öz tarixi köklərinə, əcdadları tərəfindən yaradılmış milli-mənəvi dəyərlərinə bağlılığı böyük amildir. Biz də indi dünyanın mütərəqqi mənəvi dəyərlərindən bəhrələnərək xalqımızın mədəni səviyyəsini daha da inkişaf etdirib, gənc nəsli daha da sağlam, saf əxlaqi əhvali-ruhiyyədə tərbiyələndirməliyik”.

Ordu dövlətin ərazi bütövlüyünü təmin etmək üçün əsas qüvvə olaraq dövlət quruculuğunun tərkib hissələrindən biridir.

Müasir Azərbaycan dövlət müstəqilliyinin bərpasına 1991-ci ildə nail olsa da, ordunun yaradılması ümummilli lider Heydər Əliyevin 1993-cü ildə xalqın təkidli tələbi ilə hakimiyyətə qayıdışından sonra mümkün oldu. Ümummilli lider Heydər Əliyevin ikinci dəfə hakimiyyətə qayıdışından sonra da Milli Ordu formalaşdırıldı, Azərbaycanın nizami Silahlı Qüvvələrinin yaradılması ilə bağlı təxirəsalınmaz tədbirlər görüldü, hərbi intizam möhkəmləndirildi. Bu gün Azərbaycanın suverenliyini, müstəqilliyini, ərazi bütövlüyünü qorumağa tam qadir olan orduya malik olması Heydər Əliyevin Azərbaycan xalqı qarşısında göstərdiyi misilsiz xidmətlərdən biri sayıla bilər.

Qubanın meyvəçilik rayonu kimi formalaşması Ümummilli lider Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır.

Ulu öndərin Azərbaycana rəhbərlik etdiyi illərdə Respublikamızda, xüsüsən də Qubada bağçılığın inkişafı dövlət siyasətinin tərkib hissəsinə çevrilmişdir. Məhz onun təşəbbüsü ilə 1974-cü ildə “Meyvəçiliyin intensivləşdirilməsi və ixtisaslaşdırılması əsasında daha da inkişaf etdirilməsi tədbirləri” haqqında hökümət qərarının qəbul olunması Azərbaycanda bağçılıq təsərüfatının inkişafında, sözün əsl mənasında, yeni mərhələnin başlanğıcı oldu. Bu qərardan sonra Respublika iqtisadiyyatının tənzimlənməsi və daha da inkişaf etdirilməsi üçün mühüm addımlar atıldı və bir neçə il ərzində təkcə Qubada 14 min hektardan çox intensiv tipli yeni bağlar salındı. Xatırladaq ki, o vaxtadək Azərbaycanın heç bir rayonunda bu qədər intensiv tipli bağ sahəsi olmamışdır.
Ümümmilli lider keçmiş sovet respublikalarından mütəxəssisləri Qubaya dəvət etdi. 1983-1984-cü illərdə bağların hər hektarından orta hesabla 450-500 sentner məhsul toplanıldı. 1984-cü ildə Quba bağbanları rayonun tarixində ilk dəfə olaraq 100 min tondan çox meyvə toplamağa müvəffəq oldular.
Müstəqiliyin bərpasında sonrakı ilk illərdə Ulu öndər Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə ölkəmizdə aqrar islahatlara start veriləndə Qubada 37 kolxoz, sovxoz və digər bu tip dövlət müəssisəsi mövcud idi. İslahat nəticəsində həmin müəssisələrə məxsus olan 13424 hektar meyvə bağı vətəndaşların xüsusi mülkiyyətinə verildi. Hazırda Qubada17 min hektara yaxın meyvə bağı var. Bunun 13 min hektarı alma bağlarıdır.

Ölkəmizdə muzey işinin təşəkkülü və inkişafı Ümummilli lider Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır.

Ölkəmizdə muzey işinin təşəkkülü və inkişafı Ümummilli lider Heydər Əliyevin adı ilə bağlıdır. Məhz onun təşəbbüsü ilə 1969-cu ildə “Respublikada muzey işinin yaxşılaşdırılması haqqında” qərar qəbul edilib. Bu sənəd ölkəmizdə muzeylərin inkişafına, maddi-texniki bazasının möhkəmləndirilməsinə, onların şəbəkəsinin genişləndirilməsinə təkan verib. Daha sonra 1980-ci ildə muzey işinə dair növbəti qərar Respublika Mədəniyyət Nazirliyinin Muzeylər İdarəsi, Muzey İşi üzrə Elmi-metodiki Mərkəz, Muzey Ekspozisiyalarının Bədii Tərtibatı Emalatxanası, Muzey Sərvətləri və Xatirə Əşyalarının Bədii Bərpa Mərkəzlərinin yaradılması üçün qəbul olunmuşdur.
1980-1982 ci illlərdə Respublikada 30-a yaxın muzeylə fəaliyyətə başlayan və hazırda ölkəmizin bütün bölgələrini əhatə edən Tarix-diyarşünaslıq muzeyləri məhz Ulu öndər Heydər Əliyevin şəxsi təşəbbüsü sayəsində yaradılmışdır. Azərbaycan mədəniyyətinin Üzeyir Hacıbəyli, Hüseyn Cavid, Cəlil Məmmədquluzadə, Məmməd Səid Ordubadi, Cəfər Cabbarlı, Bülbül, Səməd Vurğun, Niyazi və digər nəhəng simaların memorial-xatirə və ev muzeyləri onun iradəsi ilə yaradılmışdır.
İkinci dəfə hakimiyyətə qayıdışından sonra muzeylərin fəliyyətinə xüsusi diqqət yetirən Ümummilli lider Heydər Əliyev muzey işinin müasir prinsiplər əsasında inkişaf etdirilməsi məqsədilə 24 mart 2000-ci ildə “Muzeylər haqqında” qanun qəbul etmişdir. Bu qanun Azərbaycan Respublikasında muzeylərin fəaliyyətinin təşkilati-hüquqi və iqtisadi əsaslarını müəyyən edir, onlarla bağlı münasibətləri tənzimləyir. Muzeylərin qorunub saxlanılması və milli irsimizin təbliği siyasəti Prezident İlham Əliyev tərəfindən də uğurla davam etdirilir. Bu gün Azərbaycan muzeyləri milli-dəyərlərimizin, milli irsimizin mühafizəsini həyata keçirir və ideoloji məkan olaraq azərbaycançılıq məfkurəsini uğurla təbliğ edir.

Qondarma "erməni soyqırımı" və tarixi həqiqət

Ermənilər daima özlərinə milli qurum yaratmaq məqsədilə başqa xalqların ərazilərində torpaq “ovuna” çıxıblar. Bu cəhd uzun zaman onlara heç bir uğur gətirməmişdir. Erməni müəlliflərinin özləri bu etnosun hələ eramızdan əvvəl Mesopotamiyada müxtəlif etnosların hibridindən törənmiş bir toplum olduğunu söyləyirlər. Sonra ermənilər tədricən Kiçik Asiya yarımadasında görünməyə başlamışlar. Özlərini “ev sahibi” kimi göstərməyə çalışan bu məxluqlar Balkan yarmadasına üz tutmuşlar. Lakin orada da özlərini nalayiq aparmış, yaramazlıqlarına görə oradan sıxışdırılmışlar. Ürəyiyumşaq türk-müsəlman xalqı dağda-daşda olsa da onlara mümkün olan sığınacaq vermişdir. Bundan sonra ermənilərin tədricən, zaman-zaman Cənubi Qafqaza miqrasiyası başlanır
24 aprel tarixi – qondarma “erməni soyqrımı” günü haradan qaynaqlanır? Bunu erməni müəllifi Akop Keşişyan belə qiymətləndirir: “Yunanlıların qızışdırması ilə 24 aprel tarixinin erməni qətliamı günü olaraq Beyrutdakı Ortodoks kilsəsi tərəfindən elan edilməsi hamımızı üzüntüyə qərq etdi. Məlumat üçün bildirək ki, “erməni soyqırımı” ifadəsi ötən əsrin 50-ci illərində erməni kilsəsi tərəfindən ortaya atılıb və daha sonra erməni lobbisinin dəstəyi ilə böyük bir kampaniyaya çevrilib. Ermənipərəst qüvvələr həmin hadisələrdən bir vasitə kimi bu gün də faydalanmağa çalışırlar. Əslində isə o vaxt Türkiyədə öldürüldüyü iddia edilən qədər erməni yaşamırdı. Bu rəqəmin erməni tarixçilərinin bir qismi 600 min, bir qismi isə 1 milyon olduğunu desələr də, rus mənbələri bunun yalan olduğunu bilə-bilə bu rəqəmin 2 milyon olduğunu yazırlar. Erməni və rus yazarlarının 1915-ci il “erməni soyqrımı” ilə əlaqədar gətirdikləri rəqəmlərin müxtəlifliyi bu hadisənin uydurma olduğuna əyani sübutdur.
Türk alimləri isə son on ildə əhəmiyyətli dərəcədə çox ciddi araşdırmalar aparıblar. Bu araşdırmalardan bir faktı misal çəkmək olar ki, ermənilərin təqdim etdikləri guya 1915-ci ildə köçürülmə hərəkatı dövründə adları qeyd olunan bir çox sayda erməninin adları, soyadları və sənədləri 1916-1917-1918-ci illərdə rəsmi şəkildə başqa-başqa yerlərdən çıxıb. Halbuki onları ermənilər 1915-ci ilin aprel hadisələrində ölmüş kimi qələmə vermişdilər. Amma bir həqiqəti unutmaq olmaz ki, əgər həmin vaxt 1,5 milyon erməni öldürülmüş olsaydı, bu gün dünyada bir-iki nəfər erməni qalmış olardı”.
Türkiyədə 1915-ci ildə “erməni soyqırımı” deyilən hadisə heç vaxt olmayıb. Bu, türk dünyasının artan iqtisadi qüdrəti və beynəlxalq nüfuzuna, türk soyuna iri dünya dövlətlərinin qısqanc münasibətinin, qərəzli yanaşmasının təzahüründən, erməni uydurmasından başqa bir şey deyildir!

«Ağoğlan» qəsr kompleksi

IV-IX əsrə aid olan Qafqaz Albaniyası dövrünə aid bu tarixi abidə Laçın rayonunun Kosalar kəndində dağın ətəyində yerləşir. Bu dağın zirvəsində antik «müşahidə qalası» var. Qaladan «Ağoğlan» qəsrinə yeraltı keçidlərin olması barədə ilk dəfə 1985-ci ildə məlumat əldə edilib. Lakin bu yeraltı keçidlərin qəsrin içərisində mövcud olmuş izləri erməni işğalına qədər olan dövrdə aşkar edilməyib. Amma erməni arxeoloqları 2009-cu ildə kompleksin içərisindən bu keçidə enmək üçün üç quyu aşkar ediblər.

"Şeyx Babı türbəsi XIII əsr"

Şeyx Babı türbəsi XIII əsrdə memar Əli Məcidəddin tərəfindən Füzuli rayonunun Babı kəndində tikilib. Xalq arasında “Şıxbaba türbəsi” adı ilə tanınan bu abidə Füzuli rayonunun Babı kəndinin yaxınlığında salınmış qəbiristanlıqdadır. Türbədə Şeyx Babı Yaqubi dəfn olunub. Türbə səkkizguşəlidir. Ağ daşdan hörülüb və üstü səkkizguşəli çatma günbəzlə örtülüb. Şeyx Babı türbəsinin xarici səth bölgülərində Mömünə Xatun türbəsinin təsirləri görünür. Rəvayətə görə, Şeyxin cənazəsi daş qutuda, türbənin cənub pəncərəsi önündə dəfn olunmuşdur. Məqbərədəki kitabənin oxunuşuna nail olan ilk rus alimi N. Xanıkov deyib ki, Şeyx Babı Yaqub türbəsi 1271—1272-ci illərdə Məşədi Babı Yaqub ibn Saadın əmri ilə tikilib. Kitabədəki yazılar ərəb dilində olduğundan, tərcümə edilib. Məşədixanım Nemətin tərcüməsindən müəyyən olunub ki, bu müqəddəs türbənin zahid, kamil Şeyx Babı Yaqub ibn İsmayıl Qur Xər üçün tikilməsinə Hicri təqvimi ilə 672-ci ildə (Miladi 1273—1274-cü illər) əmr verilib. Məzarın sinədaşı üzərindəki yazılar tərcümə edilib. Orada yazılıb: Bu müqəddəs türbə Zahid Kamal, Şeyx Babı Yaqub ibn İsmayıl Qur Xər üçün tikilib.Türbə kompleksindən 1 türbə və zədələnmiş bir minarə qalıb. Abidə 29 sentyabr 2020-ci il tarixində Qarabağda baş verən döyüşlər zamanı Ermənistan Silahlı Qüvvələrinin törətdiyi genişmiqyaslı təxribatlar nəticəsində ciddi şəkildə zədələnmişdir.

"Bərdə türbəsi"

Bərdə türbəsi Bərdə şəhərinin mərkəzində, Torpaqqala kompleksində yerləşir. Məqbərə 1322-ci ildə memar Əhməd Əyyub Hafiz tərəfindən inşa olunub. Bu türbəni “Nüşabə qalası” da adlandırırlar. Bərdə türbəsinin üzərində 200-dən çox “Allah” sözü yazılıb və bu sözü bütün istiqamətlərdən oxumaq mümkündür. Bu səbəbdən türbəyə “Allah-Allah” da deyirlər.
Ehtimallara görə Elxanilər sülaləsindən bir nəfər üçün inşa edilən məqbərənin tikintisində kərpic və firuzə rəngində kaşıdan istifadə olunub. Hündürlüyü 13 metr olan türbə silindrik gövdədən və konusşəkilli günbəzdən ibarətdir. Məqbərə çoxrəngli kəsmə mozaika ilə bəzədilib, yeraltı və yerüstü hissələrə bölünür. 1960-cı illlərdə burada təmir işləri aparılıb. Lakin bərpa işlərinin səhv görüldüyündən məqbərənin görkəmi dəyişikliyə məruz qalıb. 2012-ci ildə türbədə təmir işlərinə başlanılmış və 2018-ci ildən istifadəyə verilmişdir. Bərdə türbəsi dünya əhəmiyyətli memarlıq abidəsi hesab edilir.

"Tarixi abidələrimizin qorunmasında təbliğatın rolu"

Quba şəhərində “Soyqırımı Memorial Kompleksi”nin təşkilatçılığı və Azərbaycan Dövlət Pedaqoji Universitetinin Ümumi tarix və tarixin tədrisi texnologiya kafedrasının tarixçi-alim və arxeoloqlarının iştirakı ilə “18 aprel Beynəlxalq Abidələr və Tarixi Yerlər Günü” ilə əlaqədar “Tarixi abidələrimizin qorunmasında təbliğatın rolu” mövzusunda tədbir keçirilmişdir. Tədbirdə Tarix elmləri doktoru Sevinc Əliyeva, t.ü.f.d Sevil Bəhrəmova, pedaqogika üzrə fəlsəfə doktoru Təranə İsayeva, arxeoloq t.ü.f.d Laçın Mustafayev və kompleksin direktoru t.ü.f.d Rəxşəndə Bayramova çıxışlar etmişlər.
Çıxışçılar yaşadığımız dövrə gəlib çatan bu abidələrin qiymətli nümunələr kimi qorunmasından, ölkəmizin hər yerində yaşı əsrləri və minillikləri əhatə edən tarixi abidələrin mövcudluğundan və mədəni irsimizin gələcək nəsillərə çatdırılması üçün onların bərpa-təmir işlərinə xüsusi diqqət yetirilməli olduğunu vurğulamışlar.

"Şeyx Məzyəd türbəsi"

Quba rayonunun Ağbil kəndində yerləşən Şeyx Məzyəd türbəsi 1537-ci ilə aiddir. Türbə çöldən dörd və səkkizguşəli formadadır. 16-cı əsrdə sufi təriqətini Azərbaycanda yaymaq üçün Ağbil kəndində məskunlaşan həmin şəxs yerli əhali tərəfindən böyük nüfuz və hörmət qazanmışdır. O vəfat etdikdən sonra Şirvanşah Xəlilullahın göstərişi ilə memar Tacəddin tərəfindən qəbirüstü türbə inşa olunub.