Abidələrimizi tanıyaq, tanıdaq: İSA BULAĞI

İsa bulağı Qarabağın ən məşhur istirahət yerlərindəndir. Bulağın olduğu yer Şuşa şəhərindən o qədər də uzaq olmayan məsafədə, Qarabağ silsiləsində, dəniz səviyyəsindən 1500 metr yüksəklikdə, çox gözəl mənzərəli qalın meşələr qoynunda yerləşən səfalı istirahət guşəsidir. İsa bulağının suyu həm soyuq, həm xeyirli, həm də göz yaşı kimi dumdurudur.
Rəvayətə görə, bulaq ilk dəfə XVIII əsrdə ərazinin qalın meşəlik hissəsində İsa adlı əkinçi tərəfindən tapılmış və elə onun da adını daşımışdır. İsa bulağı bir çox tarixi hadisələrin və buraya istirahətə gələn insanların şahidi olmuşdur. Zamanında yüz minlərlə insan bu bulaqdan su içməyə, bu yerlərin gözəlliklərindən zövq almağa gəlirdilər. Bulaq buraya səfər edənlərin o qədər xoşuna gəlmişdir ki, vaxtilə xalq arasında belə bir deyim də məşhurlaşmışdır: “İsa bulağında olmayan Şuşada olmayıb”.
Qarabağ təbiətinin təkrarolunmaz gözəlliyinə, onun nadir incilərindən olan ecazkar bulaqlarına həsr edilmiş çoxlu əsərlər vardır. Belə əsərlərdən biri sözləri Məmməd Rahimə, musiqisi isə Bahadur Hüseynova məxsus olan “İsa bulağı” mahnısıdır.
Çox təəsüf ki, 1992-ci il may ayının 8-də Şuşa şəhərinin Ermənistan ordusu tərəfindən işğal olması ilə xalqımıza bu əfsanəvi bulağın şəfalı suyundan içmək uzun müddət nəsib olmadı. Lakin II Qarabağ müharibəsində Azərbaycan Ordusunun şanlı qələbəsindən sonra Şuşanın incisi, simvollarından biri olan İsa Bulağı Şuşa Şəhəri Dövlət Qoruğu İdarəsi tərəfindən tam bərpa edilmişdir. Bulağın üstü mərmərdən hazırlanmış, adı isə milli ornamentlə yazılıb və su təminatı ilə tam təchiz edilmişdir.

27 SENTYABR ANIM GÜNÜ

XX əsrin 80-ci illərinin sonlarından Ermənistan Azərbaycanın tarixi torpaqlarına açıq formada ərazi iddiaları ilə çıxış edərək ölkəmizə qarşı hərbi təcavüzə başlamışdır. Azərbaycana qarşı hərbi təcavüzün nəticələrinin aradan qaldırılması və BMT Təhlükəsizlik Şurasının 822, 853, 874 və 884 saylı qətnamələrinin həyata keçirilməsi üzrə 30 ilə yaxın davam edən danışıqlar prosesi nəticə verməmişdir. Ermənistanın işğal edilmiş ərazilərdə qeyri-qanuni məskunlaşdırma siyasətini genişləndirməsi, “yeni ərazilər uğrunda yeni müharibə” çağırışı, 2020-ci il iyulun 12-də Ermənistan–Azərbaycan dövlət sərhədinin Tovuz istiqamətində təxribat törətməsi, eyni zamanda, bütövlükdə qoşunların təmas xəttində gərginliyi artırması, cəbhə xəttinə yaxın ərazilərdə qoşunlarını cəmləşdirməsi, Ermənistanın genişmiqyaslı hücuma hazırlaşdığını göstərirdi.
2020-ci il sentyabrın 27-də Ermənistan Respublikasının silahlı qüvvələri beynəlxalq hüquq normalarını yenidən kobud surətdə pozaraq, müxtəlif növ silahlardan, o cümlədən ağır artilleriyadan istifadə etməklə bir neçə istiqamətdən Azərbaycan Respublikasının yaşayış məntəqələrini və hərbi mövqelərini atəşə tutur. Bununla əlaqədar, potensial hərbi təhdidlərin qarşısının alınması və zərərsizləşdirilməsi üçün Azərbaycan Respublikasının Silahlı Qüvvələri tərəfindən əks-hücum əməliyyatlarına başlanılmışdır. 27-si səhər saatlarından Goranboyun Gülüstan kəndi ətrafında və Balıqqaya ətrafında əməliyyatlar başlayır. Murovdağ zirvəsi uğrunda əməliyyatda 3-cü korpusla birlikdə 1-ci korpusun “həmlə tabor”u iştirak edirdi. Polkovnik Nəsimi Şıxəliyevin rəhbərlik etdiyi qrup bu əməliyyatı uğurla icra edərək zirvənin alınması xəbərini məruzə edir və Azərbaycan Müdafiə Nazirliyi həmin gün axşam saatlarında Murovdağın alınması barədə rəsmi məlumat verir. Ermənistan tərəfi bu xəbəri təkzib etsə də, Murovdağ zirvəsinin alınması oktyabrin 4-də “Caliber” portalı tərəfindən çəkilən kadrlarda öz təsdiqini tapdı. Bu videokadrda Murovdağ zirvəsini 3315 metrlik zirvədə Azərbaycan bayrağının dalğalandığını görmək mümkün olur.

Tarixdə bu gün: Sentyabrın 15-i Bakının işğaldan azad olunduğu gündür.

XX əsr Azərbaycan tarixinin ən şərəfli səhifələrindən biri, düz 104 il bundan əvvəl 1918-ci il sentyabrın 15-də Nuru Paşanın rəhbərlik etdiyi Qafqaz İslam Ordusu və Azərbaycan Korpusunun Bakıya daxil olaraq şəhəri erməni-bolşevik işğalından azad etməsidir. Bakının erməni-bolşevik işğalından azad edilməsi ilə Azərbaycanın müstəqilliyi təmin edilmiş, bundan başqa ermənilər və bolşeviklərin Bakı və ətraf rayonlardakı ağalığına son qoyulmuşdur.
Möhtəşəm tarixi qələbədən sonra Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti hökumətinin paytaxtı sentyabrın 17-də Gəncə şəhərindən Bakıya köçürülüb. Bu köçürülmədən sonra Azərbaycanda dövlət quruculuğunun əsas mərhələsinə start verilib.
Bakını bolşevik-daşnak işğalından azad edilməsi şəhərdə əsl bayrama səbəb olub. Məşhur milyonçu və xeyriyyəçi Hacı Zeynalabdin Tağıyev türk ordusunun şərəfinə təntənəli ziyafət təşkil edərək türk ordusunun komandanı Nuru Paşaya və onun qəhrəman sərkərdələrinə hədiyyələr təqdim etmişdir.
1918-ci il sentyabrın 15-də Bakının azad olunması Azərbaycan-Türkiyə dostluğu və qardaşlığı zəminində müstəsna əhəmiyyət daşıyan böyük hadisələrdən biri sayıla bilər.
Azərbaycan II dəfə müstəqillik qazandıqdan sonra hər il sentyabrın 15-də təkcə Bakıda deyil, Şamaxıda, Göyçayda və digər rayonlarda ölkəmizin ərazi bütövlüyü uğrunda şəhid olan türk əsgərləri anılır və məzarları ziyarət olunur.

 

Abidələrimizi tanıyaq, tanıdaq: ŞƏKİ XAN SARAYI

Məhəmmədhəsən xan tərəfindən tikdirilmiş, memarı şirazlı Zeynalabdin olan Şəki Xan Sarayının tikintisinə 1789 – 90-cı illərdə başlanılmışdır. XVIII əsrdə fars üslubunda inşa edilmiş saray binası şəhərin şimal-şərq hissəsində qala divarları ilə əhatə olunmuş ərazidə yerləşir. Tikili ikimərtəbəli olmaqla, dörd dəhlizdən, altı otaqdan, iki güzgülü eyvandan ibarətdir. Əvvəllər «Divanxana» adlanmışdır, Şəki xanlığının 1819-cu ildə ləğv edilməsindən sonraysa burada şəhər məhkəməsi yerləşdirilmişdir. Sarayın başçısı da molla Pənah Vaqif olmuşdu. Sarayın tikintisi ilə bağlı rəvayətə görə Şəki xanı özünə dünyanın ən yaxşı sarayını tikdirmək fikrinə düşür.Sarayın tikintisi başa çatdıqdan sonra xan memardan – “Bundan daha yaxşısını tikə bilərsən?”-deyə soruşduqda «bəli» cavabı alır və memarı öldürür. Məşhur türk şairi Nazim Hikmət saraya baxdıqdan sonra belə yazmışdır: “Əgər Azərbaycanın başqa qədim tikililəri olmasaydı, bircə Şəki Xan sarayını dünyaya göstərmək bəs edərdi”.
24 oktyabr 2001-ci ildə Şəkinin tarixi hissəsi ilə birlikdə xan sarayı da UNESCO Ümudünya irsi siyahısına salınmağa namizəd göstərilmişdir. 1 avqust 2010-cu ildə UNESCO-nun Baş direktoru İrina Bokova Azərbaycana rəsmi səfəri çərçivəsində Şəkidə olarkən Xan sarayını da ziyarət etmişdir. 2019-cu ildən etibarən saray Şəkinin tarixi mərkəzi ilə birlikdə Ümumdünya İrsidir.

Rusiya imperiyasında xidmət etmiş, sonralar Azərbaycan Cümhuriyyəti ordusunda general-mayoru vəzifəsində çalışmış və Gəncə üsyanının əsas təşkilatçılarından biri olan Cavad bəy Şıxlinski 1874-cü il 3 yanvar tarixində Qazax qəzasının Aşağı Salahlı kəndində anadan olmuşdur.

Cavad bəy Tiflisdəki zadəganlar üçün kadet korpusunda oxuduqdan sonra təhsilini Peterburqda Mixaylov Topçuluq Məktəbində davam etdirib , 1912-ci ildə kapitan rütbəsində 39-cu artilleriya briqadasının 1-ci rotasının komandiri təyin olunmuşdur. Birinci Dünya Müharibəsində tatar polkunun tərkibində vuruşan C.Şıxlınski “Müqəddəs Georgi” və “Müqəddəs Vladimir” ordenləri ilə təltif edilmişdir.
Cavad bəy Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə Milli Ordunun təşkilində müstəsna xidmətlər göstərmişdir. O, 1919-ci ildə Milli Ordunun 1-ci diviziyasının komandandiri təyin edilmiş və Qafqaz İslam Ordusunun komandanı Nuru paşa tərəfindən Türkiyənin hərbi medalına təqdim olunmuşdu. 1919-cu ildə onun komandanlığı altında olan nizami ordu hissələri Zəngəzuru ermənilərdən təmizlənməsində xüsusi xidmətlər göstərmişdir. Həmin ilin sonlarında artıq Gəncədə generalın başçılıq etdiyi 1-ci piyada diviziyası 3 alaydan və 3 taburdan ibarət idi.
1920-ci ilin mayında Cavad bəy işğalçı sovet hakimiyyətinə qarşı Gəncədə qalxan üsyana başçılıq etmişdir. O, hərbi donanma komandanı Çingiz İldırım və Azərbaycan bolşevik ordusunun müvəqqəti qərargah rəisi general Əbdülhəmid Qaytabaşının hərbi əməliyyatlar zamanı XI Qızıl Ordunun komandanlığına tabe olmaq haqqında əmrlərini yerinə yetirməkdən boyun qaçırmış və Gəncə üsyanını davam etdirmişdir. Üsyanından sonra Tiflisdən İrana mühacirət edən Cavad bəy, daha sonralar Türkiyəyə köçərək ömrünün sonunadək orada yaşamış və 1959-cu ildə 84 yaşında dünyasını dəyişmişdir.

30 avqust qardaş Türkiyə Respublikasında ən şərəfli günlərindən biri - Zəfər Bayramı kimi qeyd olunur.

Birinci Dünya müharibəsindən məğlubiyyətlə və torpaqlarının əksər hissəsini itirərək çıxmış Osmanlı imperiyası dünyanın siyasi xəritəsindən silinmək təhlükəsi ilə üz-üzə qalmışdı.
Bununla barışmayan Qazi Mustafa Kamal Atatürk və tərəfdarlarının gərgin mübarizəsi nəticəsində düşmən orduları darmadağın oldu. Benəlxalq aləmdə güclü, hərtərəfli inkişaf etmiş və qlobal oyunçulardan birinə çevrilmiş müasir Türkiyə Cümhuriyyətinin əsası qoyuldu.
Qardaş Türkiyə və türk xalqını bu xüsusi gün münasibətilə təbrik edirik!

Bu gün Azərbaycan Respublikasının I vitse-prezidenti, Heydər Əliyev Fondunun Prezidenti Mehriban xanımın doğum günüdür. 2009-cu ildə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin sərəncamı ilə yaradılan Quba şəhərində “Soyqırımı Memorial Kompleksi” məhz Mehriban xanımın rəhbərlik etdiyi Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi ilə ərsəyə gəlmişdir.

Məhz bu dəstək sahəsində bu gün Soyqırımı Memorial Kompleksinin kollektivi Azərbaycan həqiqətlərini, erməni qəsbkarlarının ölkəmizə qarşı həyata keçirdiyi soyqırımı siyasətini dünya ictimaiyyətinə çatdırılması istiqamətində durmadan çalışır.
Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi ilə yaradılmış Soyqırımı Memorial Kompleksini artıq 1 milyondan çox insan ziyarət etmişdir ki, bunun 250 mini xarici vətəndaşdır.
Mehriban xanım hər zaman bir çox sahələrdə olduğu kimi, Azərbaycan tarixi və mədəniyyətinə çox həssaslıqla yanaşmış, Azərbaycan həqiqətlərini dünyada tanıdılması istiqamətində rəhbərlik etdiyi Fondla birlikdə böyük fəaliyyət göstərmişdir.
Mehriban xanımı doğum günü münasibətilə təbrik edir və işlərində daim uğurlar arzu edirik.
Hörmətlə Quba şəhərində “Soyqırımı Memorial Kompleksi”nin kollektivi

Abidələrimizi tanıyaq, tanıdaq: PƏNAHƏLİ XAN SARAYI

Ağdam rayonunda erməni vandalizminə məruz qalan tarixi-memarlıq nümunəsi olan tikililərdən biri də Qarabağ xanlığının banisi Pənahəli xanın imarətidir. XVIII əsrə aid bu tarix-memarlıq abidəsi xan nəslinin ilk mülklərindən olmaqla, iki binadan ibarətdir. Pənahəli xanın Qarabağda xanlıq quruculuğuna başladığı ilk illərdə inşa edilən kompleksə çox güman ki, daha çox bina daxil olub. Xan sarayı bir-birinə perpendikulyar yerləşdirilmiş iki korpusdan ibarətdir. Əsas korpusda isə mərkəzi günbəzli zalın ətrafında qruplaşdırılmış otaqlar var. Bu birmərtəbəli evdə eyvanlı salon və geniş, dəbdəbəli eyvan yerləşir. Günbəzli zal divanxana xüsusiyyəti daşımış və Pənahəli xan burada qonaqları qəbul etmişdir. Ümumilikdə, eyvan binanın girişi rolunu yerinə yetirir. İmarətin ikinci binası uzunsov düzbucaq formada olub, iki otaqdan ibarətdir. Giriş qapısı və pəncərələri həyətə yönəlmiş bu otaqlar da daş memarlığına xas olan tağbəndlərlə örtülüdür. Saray Azərbaycan ərazisində yayılmış digər xan saraylarından fərqli olaraq parad xüsusiyyətlərinə malik olmayıb, yalnız dəbdəbəli yaşayış evi xüsusiyyəti daşıyır. Buna görə də, Pənahəli xanın imarəti də adlandırılır.
Erməni daşnakları tərəfindən işğal edilib, yararsız hala salınmış ərazilərdəki tarixi, dini və mədəni abidələr arasında Pənahəli xanın imarəti də təhqir edilib. Tövlə kimi istifadə edilən xan sarayında inək və donuz saxlanılıb.
Məscidlərin, tarix memarlıq abidələrinin dağıdılması, mal-qara saxlanılaraq təhqir edilməsi erməni vandalizminin bariz nümunəsidir və bu fakt təkcə Azərbaycanın deyil, ümumilikdə dünyanın mədəni irsinə varbar münasibət kimi beynəlxalq ictimaiyyət tərəfindən kəskin qınanmalıdır.