Posted on

Tarixçilərin qələmindən: 1918-ci ildə erməni daşnakları tərəfindən Azərbaycanlılara qarşı törədilmiş soyqırımlarına bir baxış

Tarix elmləri doktoru, Professor Musa Qasımlı: Müxtəlif siyasi cərəyanların maraqlarını əks etdirən Azərbaycan mənbələrində də öldürülənlər barədə çoxsaylı məlumat əks olunmuşdur. Məsələn, partiya mənsubiyyəti baxımından bolşevik olan N.Nərimanov 1919-cu ilin fevralında yazdığı “Biz Qafqaza hansı şüarla gedirik” və “Qafqazın işğalına baxış” adlı məqalələrində qeyd edirdi ki, bolşevizm şüarları altında daşnaklar müsəlman əhaliyə zülm etdilər. Belə şəraitdə sovet hökuməti Bakıda vətəndaş müharibəsinə başlamağa qərar verdi. Vətəndaş müharibəsi adı altında Bakıda qanlı hadisələr törədildi.
Fövqəladə Təhqiqat Komissiyasının sənədlərindən də aydın olur ki, Bakıda ermənilər mart hadisələri zamanı dinc müsəlman əhalini amansızcasına kütləvi şəkildə qırmışlar. Digər mənbələrə əsasən, Bakıda 10, 12 və 15 mindən artıq azərbaycanlı öldürülmüşdür. Ümumiyyətlə 1918-ci ildə ermənilərin Azərbaycan ərazilərində törətdikləri soyqırımı siyasəti nəticəsində 50 mindən çox dinc əhali qətlə yetirilmişdir.

Posted on

Tarixçilərin qələmindən: Amerikalı tarixçi Samuel Uims “Ermənistan: böyük hiylə - terrorçu “xristian” dövlətinin sirləri” adlı kitabında yazır:

Qarabağın tarixi lap qədimlərə gedib çıxır. Bu ərazi Azərbaycanın tarixi məkanlarından biridir. Bu bölgə həm siyasi, həm mədəni, həm də dini baxımdan çox vacib mərkəzdir.
1918-ci ildə Ermənistan çox kiçik bir dövlətə çevrildikdən sonra öz qonşu dövlətləri olan Gürcüstan, Osmanlı İmperiyası və Azərbaycanla bağlı heç bir əsası olmayan ərazi iddiaları qaldırmağa başladı.
B.E.Ə IV əsrdən başlayaraq eramızın VIII əsrinə qədər Azərbaycan ərazisi hesab olunan Qarabağ ərazisi Şimali Azərbaycanın ən qədim dövləti olan Qafqaz Albaniyasına məxsus olub. Qarabağ heç bir zaman Ermənistan dövlətinin bir parçası olmayıb. Onlar buranı 1992-ci ildə insanlığa sığmayan bir qəddarlıqla işğal ediblər.
Əsl həqiqət ondan ibarətdir ki, 1800-ci illərdə Qafqaz regionunda çox az sayda erməni yaşayırdı. Ermənilər Qafqaz ərazisinə 1800-ci illərin ortalarından başlayaraq Ruslar tərəfindən gətirilmiş və onlara boş ərazilər verilmişdi.

Posted on

15-16 avqust 2022-ci il tarixlərində Cenevrə şəhərində BMT-nin İrqi ayrı-seçkiliyin ləğv edilməsi üzrə Komitəsinin 107-ci sessiyası çərçivəsində “İrqi ayrı-seçkiliyin bütün formalarının ləğv edilməsi haqqında” Beynəlxalq Konvensiya üzrə Azərbaycan Respublikası Hökumətinin dövri məruzəsinin təqdimatı keçirilib.

Tədbirdə Azərbaycanı xarici işlər nazirinin müavini Elnur Məmmədovun rəhbərlik etdiyi, aidiyyəti dövlət qurumlarının nümayəndələrindən ibarət nümayəndə heyəti təmsil edib.
Tədbirdə xarici işlər nazirinin müavini Elnur Məmmədovun rəhbərliyi ilə Azərbaycan Respublikasının aidiyyəti dövlət qurumlarının təmsilçilərindən ibarət nümayəndə heyəti iştirak edib.
Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Nazirliyi yanında Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidmətinin rəisi Azad Cəfərli konstruktiv və qarşılıqlı anlaşma şəraitində keçən interaktiv dialoq zamanı Komitə üzvləri tərəfindən ünvanlanan sualları cavablandırıb.
Komitə üzvləri Azərbaycanda multikulturalizm, tolerantlıq və dini dözümlülük dəyərlərinin qorunub saxlanılması istiqamətində həyata keçirilən ardıcıl tədbirləri müsbət dəyərləndirib.
Posted on

Quba şəhərində “Soyqırımı Memorial Kompleksi”ndə şair, şərqşünas, tərcüməçi, AMEA A.A.Bakıxanov adına Tarix İnstitutunun mənbəşünaslıq və tarixşünaslıq şöbəsinin müdiri, Azərbaycan Yazıçılar Birliyinin üzvü, tarix üzrə elmlər doktoru və professor Şahin Fazillə görüş keçirilmişdir.

Görüşdə “Vətən” poemasının müəllifi şair Ramiz Qusarçaylı, Kompleksin direktoru Dr. Rəxşəndə Bayramova və Kompleksin əməkdaşları iştirak etmişdir. Tədbirdə Ş..Fazil Quba tarixinə həsr edilmiş mühazirə ilə çıxış etmiş və xronoloji ardıcıllıq ilə Qubanın qədim dövrlərdən müasir vaxta qədər olan inkişaf mərhələlərinin mühüm məqamlarını iştirakçılara çatdırmışdır. Daha sonra çıxış edən şair Ramiz Qusarçaylı Şahin Fazil yaradıcılığından bəhs etmiş, ziyalı alimə uğurlar arzulamışdır. Sonda tarix elmləri doktoru, professor Şahin Fazil təşkil olunmuş tədbirə görə minnətdarlığını bildirmiş, yazdığı kitabı kompleksin kitabxanasına hədiyyə etmişdir.

Posted on

“Hümmət” qəzətinin səhifələrində erməni vandalizmi

Cümhuriyyət dövründə – 1918-1920-ci illərdə nəşr olunan müxtəlif yazılar, şahid ifadələri və bu faciənin araşdırılmasının əhatəli aparılmasında rol oynayan mətbuat orqanlarından biri də “Hümmət” qəzetidir.
1904-cü ildə Məhəmməd Əmin Rəsulzadə, M.Ə.Əzizbəyov, N.Nərimanov, S.M. Əfəndiyev və P.A.Çaparidzenin bir araya gələrək “Hümmət” qəzetinin nəşriyyat işini təşkil etməyə başladılar. “Hümmət” təkcə Azərbaycanda deyil, bütün müsəlman Şərqində türkdilli xalqlar içərisində sosial-demokratların ilk mətbu orqanı idi. Daha sonralar qəzetin siyasi baxışında bolşevizm təbliğ olunsa da, 1918-ci il mart hadisələri zamanı qəzetdə azərbaycanlıların soyqırımlara məruz qalmaları barədə məqalələr dərc olunmuşdur. Şamaxıda törədilən soyqırımlar haqqında məlumat verən “Hümmət”qəzetinin “Şamaxı əhvalı” məqaləsində qeyd olunur ki, Şamaxıda yaşayan erməni əhalisinin böyük əksəriyyəti bolşeviklərin Qırmızı ordusunun tərkibinə qatılmışdı. Erməni daşnakları tərəfindən viran qoyulmuş Şamaxı şəhərinin dinc əhalisinin faciəsi “Hümmət”in 1918-ci ilin iyun ayının 6-cı nömrəsində belə ifadə olunmuşdur: “Biçarə şamaxılılar, öz isti ocaqlarını buraxıb yağış-yağmurun altında, gözlərinin yaşını tökə-tökə ata-oğlunu, ana-qızını axtarırdı”.
1918-ci ilin martında erməni-daşnak qüvvələrinin Şamaxı qəzasında törətdikləri dəhşətli talan və soyqırımları barədə Fövqəladə Təhqiqat Komissiyası tərəfindən ümumilikdə 7 cild, 925 vərəqdən ibarət təhqiqat materialları toplanmışdır.

Posted on

Litva respublikasının görkəmli tarixçi-alimi professor, elmlər doktoru Algimantas Lekis “XX əsrdə Qafqazda xalqların köçürülməsi” kitabında yazır:

“Ermənilər bütün dövrlərdə Azərbaycan ərazilərində, ilk növbədə Qarabağda azərbaycanlıları öz tarixi torpaqlarından məcburi şəkildə deportasiya etmişlər. Hələ sovet dövründə rəsmi İrəvan Dağlıq Qarabağın ermənilərə verilməsi təklifi ilə bağlı 46 dəfə Moskvaya müraciət edib. Bu baxımdan onu da xatırlatmaq yerinə düşər ki, 1918-1920-ci illərdə, yəni Qafqazın sovetləşdirilməsindən əvvəl daşnakların başçılığı ilə Ermənistan Respublikası Qarabağı və Naxçıvanı ələ keçirmək üçün Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti ilə üç dəfə döyüşmüşdür”.
Mənbə: Algimantas Lekis “XX əsrdə Qafqazda xalqların köçürülməsi”, səh. 8

 

Posted on

Tarixdə bu gün

Azərbaycanda ilk milli qəzet olan “Əkinçi” 1875-ci il iyulun 22-də çapdan çıxmağa başladı. Dövrü mətbuatın başlanğıcı sayılan “Əkinçi” qəzetinin banisi və redaktoru Həsən bəy Zərdabi idi. Demokratik fikirlərin carçısı olan qəzet elmin, mədəniyyətin, ədəbiyyat və incəsənətin, yeni tipli məktəblərin yaradılmasına xidmət edirdi.
Seyid Əzim Şirvani, Mirzə Fətəli Axundzadə, Nəcəf bəy Vəzirov və dövrün başqa qabaqcıl aydınları qəzetin fəal əməkdaşlarından idi.
Dəfələrlə çar Rusiyası senzurasının təzyiqlərinə məruz qalan “Əkinçi”qəzetinin nəşri 1877-ci ildə dayandırılmışdır.
Dəyərli jurnalistlərimizi bu gün münasibətilə təbrik edirik.