9 Noyabr Dövlət Bayraq günü
Qutlu Musa türbəsi
Ağdam rayonunun Xaçındərbətli kəndində yerləşən bu abidə nadir təsadüf edilən səciyyəyə malik türbədir. Türbə nisbətən alçaq bir kürsülük üzərində yüksələn səkkizbucaqlı piramida şəkilli günbəzlə örtülüdür. Xaçındərbətli abidəsinin giriş qapısı üzərindəki kitabə onun 1314-cü il 15 iyulda ustad Şahbənzər tərəfindən Musa oğlu Kutlunun məzarı üzərində tikildiyini göstərir. Qutlu Musa türbəsinin yeraltı hissənin varlığı onun qülləvari türbələr qrupuna daxil edilməsinə əsas verən başlıca bir əlamətdir. Qutlu Musa türbəsinin ən zəngin hissəsini giriş səthinin memarlığı və onun daxili günbəzinin stalaktitli quruluşu təşkil edir. Xarici səthlər çox da dərin olmayan batıqlarla işlənmiş və bu batıqların yuxarı hissəsi tağlara bağlanmışdır.
Qutlu Musa türbəsinin giriş səthində və daxilində olan heyvan təsvirləri də son dərəcə diqqət cəlb edir. Onların içərisində vəhşi heyvan təsvirləri xüsusilə qeyd olunmalıdır. Azərbaycan memarlığı abidələri içərisində bu təsvirləri xatırladan nümunələr Bakıda, Bayıl qalasının (XIII əsr) üzərində də var.
Qeyd edək ki, Qutlu Xacə Musa oğlu türbəsi Ağdam rayonunun Xaçın Türbətli kəndində Elxanilər dövrundə inşa olunmuşdur.
8 Noyabr Azərbaycanın tarixinə silinməz izlərlə yazılmış ,tarixi ədalətin bərpa edildiyi “Zəfər Günü”dür.
Ölkə Prezidenti Cənab İlham Əliyevin 2020-ci il dekabrın 3-də “Azərbaycan Respublikasında Zəfər Gününün təsis edilməsi haqqında”imzaladığı sərəncama əsasən ölkədə hər il 8 noyabr Zəfər Günü kimi qeyd olunur.
44 gün boyunca davam edən II Qarabağ savaşı nəticəsində işğal altında olan torpaqlarımız düşmən tapdağından azad edildi.Müzəffər Ali Baş komandanımızın göstərişi ilə qəhrəman əsgərlərimizin ,şəhidlərimizin sözlə ifadə edilə bilməyən şücaəti sayəsində bir vaxtlar arzu və diləklərdə,sağlıqlarda söylənilən “Qarabağ”yaramız sağaldı.Azərbaycanın hərbi sahədə əldə etdiyi qələbələr,xüsusi ilə Şuşanın düşməndən azad edilməsi müharibənin taleyinde çox vacib rol oynadı. Bu qələbəni bu gün böyuk iftixar hissiylə yaşamağımız Azərbaycan xalqının əzmi və iradəsi,iqtisadi gücü,müasir ordu quruculluğu və xalq -iqtidar birliyi sayəsində mümkün olmuşdur.
Noyabırın 10-u ölkəmiz üçün tarixi bir gün oldu.Rəşadətli Azərbaycan Ordusunun döyüşlərdə əldə etdiyi zəfər Ermənistanı masa arxasında oturmağa məcbur etdi.Azərbaycan,Rusiya prezidentləri və Ermənistan baş naziri tərəfindən noyabrın 10-da imzalanan üçtərəfli bəyanat Azərbaycan tarixinin ən böyük diplomatik qələbəsini təsdiq edən gündür.Bu gün Azərbaycan Qarabağa qovuşdu,tarixi zəfərə imza atdı .Hər bir Azərbaycan vətəndaşı xoşbəxtdir ki,bu tarixi qələbəni şahidi oldu.Bu tarixi qələbəni,sevinci yaşadan müzəffər ordumuza borcluyuq.Vətən uğrunda canlarından keçən şəhidlərimizin əziz xatirəsi qəlbimizdə daim yaşayacaq.Eşq olsun Müzəffər Azərbaycan Ordusuna!
Zəfər Günü ərəfəsində Quba şəhərində “Soyqırımı Memorial Kompleksi”ndə təmizlik, ağacəkmə aksiyası keçirilib.
Zəfər Günü ərəfəsində Quba şəhərində “Soyqırımı Memorial Kompleksi”ndə daha bir seminar keçirildi.
Şuşa ili çərçivəsində “Soyqırımı Memorial Kompleksi”ndə tarixi Azərbaycan torpaqları, Qarabağın tarixi, Şuşanın Azərbaycan tarixində rolu ilə bağlı elmi seminarlar keçirilməkdədir. Bu seminarlardan biri də Zəfər Günü ərəfəsində həyata keçirilib, AMEA-nın A.A.Bakıxanov adına Tarix İnstitutunun “Beynəlxalq münasibətlər tarixi” şöbəsinin müdiri, tarix üzrə elmlər doktoru, Dövlət mükafat laureatı professor Tofiq Mustafazadə Quba şəhərində “Soyqırımı Memorial Kompleksi”ndə “Qarabağ və İrəvan xanlığının tarixi” mövzusunda məruzə ilə çıxış etmişdir. Qeyd edək ki, Professor T.Mustafazadənin indiyədək 220-dən çox elmi əsəri (o сümlədən 50-dən çoxu xariсdə) və metodik vəsaiti çap olunmuşdur. Onun elmi-tədqiqat fəaliyyəti çoxşaxəlidir. Professor Azərbaycan xanlıqlarının tarixi, erməni saxtakarlığına qarşı mübarizə, ümumi tarixlə bağlı tədqiqat və mənbələrin tərcüməsi ilə məşğuldur. Kompleksdə keçirilmiş seminar zamanı tarixçi professor Qarabağ və İrəvan xanlığının yaranması, inkişafı və xanlıqlar arası münasibətlər və ermənilərin bu torpaqlar köçürülməsinin dövrlərini tarixi faktlarla seminar iştirakçılarının diqqətinə çatdırmışdr. Sonda tarixçi alim müəllifi olduğu kitablardan bir neçəsini Kompleksin nadir fonddan ibarət kitabxanasına hədiyyə etmişdir.
Türkiyə Respublikasının Azərbaycan Respublikasındakı Fövqəladə və Səlahiyyətli səfiri cənab Cahit Bağçının rəhbərlik etdiyi nümayəndə heyəti Quba rayonuna səfər etmişdir. Səfər çərçivəsində qonaqlar Quba şəhərində "Soyqırımı Memorial Kompleksi"ni ziyarət etmişlər.
Quba şəhərində “Soyqırımı Memorial Kompleksi”ndə növbəti onlayn elmi seminar keçirilib.
“2022-ci il Şuşa İli” ilə bağlı 20.10.2022-ci il saat 14:00-tarixində Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi yanında Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidməti və Quba şəhərində “Soyqırımı Memorial Kompleksi”nin təşkilatçılığı ilə “Qarabağın qədim tarixi və mədəni irsi” adlı onlayn elmi seminar keçirilib. Seminar Kompleksin direktoru Dr.Rəxşəndə Bayramovanın moderatorluğu ilə təşkil olunub. AMEA-nın Qafqazşünaslıq İnstitutu Ermənişünaslıq şöbəsinin müdiri, Azərbaycan Universitetinin, Bakı Dövlət Universitetinin professor Qasım Hacıyev “Qarabağın maddi və mənəvi mədəniyyəti”, AMEA Z.M.Bünyadov adına Şərqşünaslıq institununun böyük elmi işçisi, f.ü.f.d Elnur Mustafayev “Yuxarı Gövhər ağa məscidinə aid epiqrafik abidələrdəki yazıların tədqiqi” adlı məruzələrlə çıxış ediblər. Seminarda Dövlət Xidmətinin tabeliyində olan qoruqların ümumilikdə 60-a yaxın elmi əməkdaşı iştirak edib. Tədbir həmçinin “Facebook” sosial şəbəkəsi üzərindən də canlı yayımlanıb.
Zəngilanın işğaldan azad olunması ilə Azərbaycan-İran sərhədi tam bərpa edilib.
Zəngilan 1988-ci ildən 1993-cü ilin noyabrınadək düşmənə baş əyməyən, yağı hücumlarına sinə gələn, yüzlərlə şəhid verən işğala məruz qalan ən sonuncu rayon olmuşdu. Qonşu Qubadlı və Cəbrayılın işğalı nəticəsində mühasirəyə düşən rayon əhalisi çıxış yolunu Araz çayından İran ərazisinə keçməkdə görmüşdür. Əks təqdirdə ikinci bir Xocalı hadisəsinin baş verməsi qaçılmaz olacaqdı. Zəngilan rayonu 1993-cü il oktyabrın 30-da Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğal edilmişdi.
44 günlük Vətən Müharibəsində Müzəffər Ordumuzun qazandığı ən böyük uğurlardan biri də Cəbrayıl rayonunda düşmən qüvvələrinə sarsıdıcı zərbə vurub və 30-dan çox yaşayış məntəqəsinin işğaldan azad etməklə, Zəngilan rayonunun inzibati hüdudlarına çatmasına şərait yaratması oldu. Ordumuz Zəngilanın azad edilməsi uğrunda əməliyyata 18 oktyabr 2020-ci il tarixində başlamışdır.
Ali Baş Komandan, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev 20 oktyabr 2020-ci il tarixində xalqa müraciətində bildirmişdir ki, Zəngilan şəhəri ilə yanaşı rayonun Havalı, Zərnəli, Məmmədbəyli, Həkəri, Şərifan, Muğanlı kəndləri , Mincivan, Ağbənd, Bartaz qəsəbələri, Bartaz, Sığırt, Şükürataz və 5 adsız yüksəklikləri, 52 kəndi Ermənistan işğalından azad olunmuşdur. Rəşadətli ordumuz qısa bir müddətdə sadəcə bu ərazini azad etməklə qalmamış, 132 kilometr Azərbaycan-İran sərhədini də bərpa etmişdir.
Elan:
Hörmətli izləyicilər, “2022-ci il Şuşa İli” çərçivəsində 20.10.2022-ci il saat 14:00-tarixində Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi yanında Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidməti və Quba şəhərində “Soyqırımı Memorial Kompleksi”nin təşkilatçılığı ilə “Qarabağın qədim tarixi və mədəni irsi” adlı onlayn elmi seminar keçiriləcək. Seminarı feysbuk üzərindən də izləmək mümkündür. Tədbirdə iştirak etmək üçün
https://us02web.zoom.us/j/85746132244?pwd=UkZLZm05MzJKSUtPQmRYV0hqTy9PZz09
linkinə daxil ola bilərsiniz.
Quba şəhərində”Soyqırımı Memorial Kompleksi”nin və “Çıraqqala-Şabran” Dövlət Tarix-Mədəniyyət Qoruğunun birgə təşkilatçılığı ilə 18 Oktyabr Müstəqilliyin Bərpası Gününə həsr olunmuş “Müstəqilliyimiz əbədidir, dönməzdir” mövzusunda “Zoom” platforması üzərindən tədbir keçirilmişdir.
Tədbirdə çıxış edən “Soyqırımı Memorial Kompleksi”nin direktor müavini Mehriban Əliyeva məruzəsində 1991-ci il oktyabrın 18-də “Azərbaycan Respublikasının dövlət müstəqilliyi haqqında” Konstitusiya Aktının qəbul olunması ilə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin varisi kimi Azərbaycan Respublikasının şərəfli işini ötən 31 il ərzində uğurla davam etdirdiyini, ölkəmizin gündən günə inkişaf etməsini vurğulamışdır.
Bu gün Azərbaycanda Müstəqilliyin Bərpası Günü qeyd olunur.
1918-ci il mayın 28-də İstiqlal Bəyannaməsinin imzalanması ilə Azərbaycanın müstəqilliyi dünyaya bəyan edilmişdir. Cəmi 23 ay fəaliyyət göstərən Azərbaycan Xalq Cumhuriyyəti dövlət quruculuğu sahəsində mühüm tədbirlər həyata keçirmişdir. Təəssüf ki, baş vermiş ictimai-siyasi hadisələr, məqsədyönlü qətliamlarla müşahidə olunan hərbi təcavüzlər nəticəsində ilk Cumhuriyyətimiz suquta uğradılmışdır.
Azərbaycanın Dövlət müstəqilliyinin bərpası yaranmış tarixi şəraitdən əlavə, həm də Azərbaycan xalqının müstəqillik arzusu nəticəsində mümkün olmuşdur. Belə ki, 1991-ci il oktyabrın 18-də “Azərbaycan Respublikasının dövlət müstəqilliyi haqqında” Konstitusiya Aktı qəbul edilmişdir. Konstitusiya Aktında 1918-ci il 28 may tarixli İstiqlal Bəyannaməsinə və “Azərbaycan Respublikasının dövlət müstəqilliyini bərpa etmək haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 1991-ci il 30 avqust tarixli Bəyannaməsinə istinad olunmuşdur.
Bu təntənəli gündə istiqlaliyyət yolunda,vətən torpaqlarının azadlığı uğrunda canlarını fəda etmiş şəhidlərimizi dərin hörmətlə yad edir,uca ruhları qarşısında sayğı ilə baş əyirik.
Xudafərin körpüsünün işğaldan azad olunmasından 2 il ötür
1027-ci ildə Şəddadi hökmdarı Fəzl ibn Məhəmməd tərəfindən Rəvvadilərlə mübarizə aparmaq üçün inşa olunan Cəbrayıl rayonunun Qumlaq kəndi yaxınlığında yerləşən Xudafərin körpüsü hal-hazırda Araz çayı üzərində bütöv qalan yeganə qədim körpüdür. Bu körpü çay yatağınının ən əlverişli keçidlərindən biri olan Xudafərin dərəsində yerləşir. Körpü 15 aşırımlı, memarlıq üslubuna görə isə XII əsrin abidəsidir. Körpü tağlarının dayaqları təbii özüllər — sudan çıxan qayalar üstündə ucaldığından onun aşırımları müxtəlif ölçülü və sərbəst düzümlüdür. Körpünün ümumi uzunluğu 200 metrə yaxın, eni 4,5 metr, çay səviyyəsindən ən böyük hündürlüyü 12 metr, ən iri tağ aşırımı 5,8 metrdir. Körpünün bütün tağları kərpicdən qurulduğu halda əsas inşaat kütləsi çay daşındandır . Cənubi Azərbaycanla Şimali Azərbaycanın orta əsr şəhərlərini birləşdirən karvan yolunun üzərində tikilən Xudafərin körpüsü yüz illər boyunca həm ölkə daxili, həm də beynəlxalq əlaqələrdə əsas rol oynamışdır. O, həm də mühüm hərbi-strateji əhəmiyyət daşıyan daş körpü tikildiyi vaxtdan bir sıra böyük tarixi hadisələrin şahidi olmuş, saysız-hesabsız əsrlərin ağır yükunu öz çiynində daşımışdır. 1993-cü ildə mənfur ermənilər Cəbrayıl rayonunun işğalı zamanı bütün ərazilərə, o cümlədən Xudafərin körpüsünü dağıdaraq ciddi zərər vurmuşdur.
Lakin, 2020-ci ildə Azərbaycanın ictimai-siyasi, mədəni həyatında əlamətdar dönüş baş verdi. Qarabağ 30 illik düşmən əsarətindən qurtuldu. Xudafərin körpüsü 18 oktyabr 2020-ci il tarixində Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edildi. Bütün cəhdlərə baxmayaraq düşmən ulularımızın izlərini bu qədim, əbədi və əzəli Azərbaycan torpaqlarından silə bilmədi. Hazırda Azərbaycan dövləti tərəfindən Qarabağ bölgəsində dağıdılan infrastrukturun bərpası üçün yeni işlər aparılır, işğaldan azad olunmuş ərazilərimizdə iqtisadi, mədəni, sosial həyatın dirçəldilməsi lahiyələrin icrasına başlanılır.