Tədbiri giriş sözü ilə açan kafedranın müdiri tarix üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Firdovsiyyə Əhmədova 1918-ci ildə azərbaycan ərazilərində baş vermiş etnik təmizləmə siyasəti barəsində danışaraq qeyd etmişdir ki, bu soyqırımlar öz amansızlığına və miqyasına görə təkcə Azərbaycan tarixində deyil, bəşər tarixində də ən qanlı faciələrdən biridir.
Daha sonra Akademiyanın prorektoru professor Ə.Z.Abdullayev çıxış edərək qeyd etmişdir ki, erməni qəsbkarları hər zaman xalqımıza qarşı soyqırımlar, etnik təmizləmə və deportasiya həyata keçirmiş, tarix boyu “Böyük Ermənistan” xülyası ilə yaşamışdılar.
Soyqırımı Memorial Kompleksinin mütəxəssisi tarix üzrə fəlsəfə doktoru Sübhan Talıblı 1918-ci il Lənkəran, Cavad və Göyçay qəzalarında azərbaycanlıların soyqırımı haqqında tədbir iştirakçılarına məlumat vermişdir.
Kompleksin mütəxəssisi Nazilə Məmmədova isə Soyqırımı Memorial Kompleksinin ötən 10 il ərzindəki fəaliyyəti barəsində danışmışdır. Qeyd olunmuşdur ki, Kompleksi bu günə qədər 200 mindən çox xarici olmaqla 1 milyondan çox ziyarətçi ziyarət etmişdir.
Sonda tədbir iştirakçılarına Soyqırımı Memorial Kompleks tərəfindən hazırlanmış azərbaycanlılara qarşı törədilmiş soyqırımlar barədə kitab və bukletlər təqdim olunmuşdur.
Tədbirdə Kompleksin direktoru, tarix üzrə fəlsəfə doktoru Rəxşəndə Bayramova çıxış edərək bildirmişdir ki, tarix boyu təcavüzkar siyasət yeridən, qanlı əməllərindən dönməyən, “Dənizdən-dənizə böyük Ermənistan” yaratmaq xülyasından əl çəkməyən ermənilər zaman-zaman xalqımızı soyqırıma məruz qoymuş, havadarlarının hərtərəfli köməyi ilə əzəli torpaqlarımızı almağı özlərinin məqsədlərinə çevirmişlər. Təkcə ötən əsrdə Azərbaycan xalqı dörd dəfə (1905-1907, 1918-1920, 1948-1953, 1988-1993-cü illərdə) erməni millətçiləri tərəfindən hüquqlarının pozulması, qeyri-insani rəftarla, insan ləyaqətini alçaldan hərəkətlərlə müşayiət olunan soyqırıma və deportasiyaya məruz qalmışdır. 1918-ci ilin mart günlərindəki qırğınlar zamanı ermənilər üç gün ərzində Bakıda 12 min soydaşımızı vəhşicəsinə qətlə yetirmişlər. Daha sonra çıxış edən Dini Qurumlarla İş üzrə Dövlət Komitəsinin (DQİDK) Quba bölgəsi üzrə şöbəsinin müdiri Ramin Xudayev, Quba Rayon İcra Hakimiyyəti aparatının ictimai-siyasi və humanitar şöbəsinin müdir müavini Anar Məmmədov, Azərbaycan Respublikasının İnsan Hüquqları üzrə Müvəkkilinin (Ombudsman) Quba Regional Mərkəzinin müdiri Bəhruz Əfəndiyev, Qafqaz Müsəlmanları İdarəsinin bölgə qazisi Naib Səttarov 20-ci əsrin, bəlkə də, ən susqun soyqırımı 1918-ci il mart ayının 31-də erməni daşnaklarının xalqımıza qarşı olan qətliamı olduğunu vurğulayaraq qeyd etdilər ki, bu soyqırımı susqundur, ona gorə ki, Sovet İttifaqı qurulduqdan sonra bu qanlı tarixin üzərindən dırnaqarası qardaşlıq xətti çəkildi. O dövrün mətbu orqanları bu hadisələrin üzərindən sakitcə keçdilər. SSRİ dağılan kimi yaxın keçmişimizdə mənfur qonşularımız olan ermənilər tərəfindən törədilmiş qanlı hadisələrin arxivləri açıldı, xalqımıza qanlı tariximiz haqqında məlumatlar verildi. Ermənilər əvvəlcə Bakıda, sonra İrəvanda, Naxçıvanda, Gəncədə, Qarabağda, Zəngəzurda, Qazaxda və Tiflisdə dinc mülki azərbaycanlılara qarşı kütləvi qırğınlar törədilmişdir.
Sonda tədbir iştirakçılarına soyqırımı həqiqətlərini özündə əks etdirən kitab və bukletlər təqdim edildi.
Tədbiri giriş sözü ilə açan Kompleksin direktoru Dr Rəxşəndə Bayramova 1918-ci ildə bolşevik-daşnak birləşmələrinin Quba qəzasında həyata keçirdiyi etnik təmizləmə, soyqırımı siyasəti barəsində danışaraq qeyd etmişdir ki, faciə nəticəsində təkcə Quba qəzasında 16 mindən çox insan qətlə yetirilmişdir. Tarixçi onu da vurğulamışdır ki, Quba şəhəri və Quba qəzasının kəndlərində törədilmiş zorakılıq halları Fövqəladə Təhqiqat Komissiyasının istintaq materiallarına əsasən 3 cilddə 451 vərəqdən ibarət sənədlər toplusunda əks olunmuşdur. Daha sonra çıxış edən Azərbaycan Universitetinin Siyasi və ictimai elmlər kafedrasının müdiri, siyasi elmlər üzrə fəlsəfə doktoru Elvin Talışınski bildirmişdir ki, hər zaman qonşu dövlətlərlə barış içində yaşamağa çalışan Azərbaycan xalqı tarixən erməni quldur dəstələrinin amansız soyqırımı siyasətinə tuş gəlmişdir. Təkcə 1918-ci ildə deyil, 1905-1907, eləcə də sonrakı illərdə erməni millətçiləri tərəfindən azərbaycanlıların hüquqlarının pozulması, qeyri-insani rəftar, insan ləyaqətini alçaldan hərəkətlərlə müşayiət olunan soyqırım və deportasiya hallarına yol verilmişdir. Daha sonra çıxış edən Quba şəhərində “Soyqırımı Memorial Kompleksi”nin mütəxəssisi, tarix üzrə fəlsəfə doktoru, dosent Sübhan Talıblı Cavad qəzasında baş vermiş soyqırımların tarixinə nəzər salmışdır. Qeyd olunmuşdur ki, Fövqəladə Təhqiqat Komissiyasının Cavad qəzasına dair sənədləri arasında Xocalı kəndinin 18 yaşlı sakini Sürəyya Dadaş qızının verdiyi ifadə erməni qəddarlığına bariz nümunə sayıla bilər. Komissiyasının müstəntiqləri qolu kəsilmiş, ayaqdan şikəst, xəstə və zəif, bütün yaxınlarını itirmiş və başqa bir kənddə, yad insanların yanında sığınacaq tapmış Sürəyya Dadaş qızının zərərçəkən kimi ifadəsi və tibbi müayinə sənədləri ilə yanaşı, şəklini də erməni vəhşiliklərinin şəhadəti kimi istintaq materiallarına daxil etmişlər. Azərbaycan Universitetinin və Memorial Kompleksin əməkdaşlarının mövzu ilə bağlı çıxışları ilə davam edən elmi seminarın sonunda soyqırımı həqiqətlərini özündə əks etdirən kitab və bukletlər təqdim edildi.
