Posted on

Abidələrimizi tanıyaq, tanıdaq!

Gülüstan qalası Şamaxı şəhərinin şimal-qərbində, sıldırım qayalı bir dağın zirvəsində tikilmişdir. Vaxtilə Şirvanşahların qərargahı və hərbi istehkam məntəqəsi olmuş bu qala tarix boyu baş verən vuruşmalar və zəlzələlər nəticəsində uçulub dağılmış, indi onun yalnız bəzi bürc, divar və binalarının xarabalıqları qalmışdır.
Yerli sakinləin Qız qalası kimi tanıdığı Gülüstan qalasının tikildiyi dövr haqqında dəqiq məlumat yoxdur. Mənbələrə əsasən, Gülüstan qalası haqqında ilk məlumat VIII əsrə təsadüf edilir. Ərəb tarixçisi Təbərinin məlumatına görə, 733-734-cü illərdə Müslüm ibn Əbd əl-Məlik Şirvana hücum edərkən “Qaleyi Duxteran”ı tutaraq dağıdıb. Şirvanşahlar tərəfindən bərpa edilən Gülüstan qalası 1123-cü ildə yenidən dağıdılıb. Bir qədər sonra qala Şirvanşah II Məniçöhrün bacısı Şahbanu tərəfindən bərpa edilib.
XVI əsrin əvvəllərində Şah İsmayıl Səfəvinin Şirvana hücumu zamanı (1500) Gülüstan qalası möhkəm hərbi istehkam rolunu oynamışdır.
2019-cu ildə Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi ilə Şirvanşahlar dövrünə aid qala tikililərinin dolğun maketini qurmaq məqsədilə Avstriya şirkəti tərəfindən Gülüstan qalasının qalıqlarının skan çəkilişi aparılıb və qalanın 3D modeli hazırlanıb. Qala Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin 132 nömrəli, 02.08.2001-ci il tarixli Qərarı ilə dövlət qeydiyyatına götürülmüşdür.
Posted on

Əziz izləyicilər, bu yaxınlarda ADA Universitetinin (ADA University) tǝşǝbbüsü vǝ dǝstǝyi ilǝ Azǝrbaycan Xalq Cümhuriyyǝti Hökumǝtinin ilk mətbu orqanı olan “Azǝrbaycan” qǝzetinin transliterasiya edilmiş külliyatı Soyqırımı Memorial Kompleksinə hədiyyə olunub.

Qeyd edək ki, Azərbaycan qəzetinin külliyatı ölkəmizin tarixi həqiqətlərinin qorunub saxlanılması baxımından böyük önəm daşıyır.
Buna görə başda Azərbaycan Diplomatik Akademiyasının rektoru cənab Hafiz Paşayevə, o cümlədən bu işdə əziyyəti olan Mehdi Genceli, Azad Ağaoğlu-ya və digər insanlara Memorial Kompleksin rəhbərliyi adından dərin minnətdarlığımızı bildiririk.
Ümidvarıq ki, Kompleksin nadir fonddan ibarət kitabxanasına yeni daxil olmuş bu dəyərli kitablar tarixçi, araşdırmaçı, müəllim, tələbə və şagirdlər üçün faydalı olacaq.

Posted on

Məhəmməd Said Marağeyi

Bakıda qanlı mart günlərində mən, ən ciddi surətdə Şaumyanın rəhbərlik etdiyi yeni hökumətdən iranlıların canının və malının təhlükəsizliyinin təmin edilməsini tələb etdim, hər bir vasitə və üsulla, nə olursa-olsun tǝrəflərin qətl və qarətlərə son qoymağa məcbur edilməsinə, asayişin bərpa olunmasına çağırdım…. Bu dağıdıcı daxili müharibədə hər iki tərəfdən çoxlu sayda insan tələfati oldu. Belə ki, ölülərin və yaralıların yığılması, şəxsiyyətlərinin müəyyən edilməsi üçün yalnız mənim yaratdığım komissiya tərəfindən 5000 nəfərdən artıq iranlı və qeyri-iranlı müsəlmanın qətlə yetirildiyi sübut olundu. Bütün bu cəsədlərin kəfənələnməsi, dəfni həmin komissiyanın öhdəsinə düşdü.
Məhəmməd Said Marağeyi,
“Siyasi xatirələr”, Tehran, 1994, s. 49.

Posted on

22 İyul Milli Mətbuat Günüdür.

Azərbaycan mətbuatı tarixində 1918–20-ci illər əvvəlki dövrlərə nisbətən ən yüksək inkişaf mərhələsini yaşayıb. Bu dövrün mətbuatı həm keyfiyyət, həm də kəmiyyət baxımından milli mədəniyyətin mühüm tərkib hissəsi kimi Azərbaycan həyatının canlı salnaməsinə çevrildi. İki il içərisində ölkədə 100-ə yaxın qəzet və jurnal nəşr olundu. Cümhuriyyət dövrü mətbuatının səciyyəvi xüsusiyyəti təkcə onun say göstəricisində deyil, hər şeydən əvvəl ideya-məzmun zənginliyində idi.
Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə aşağıdakı milli istiqlal ideyalı mətbuat orqanları nəşr olunmuşdur:”İstiqlal”, “Azərbaycan”, “İttihad”, “Gənclər yurdu”, “Qurtuluş” və s.
Bu gün münasibətilə mətbuat sahəsində fəaliyyət göstərən bütün əməkdaşları təbrik edir, işlərində uğurlar arzulayırıq.

Posted on

Tarixçilərin qələmindən

Tarix üzrə fəlsəfə doktoru Kamran İsmayılov
Azərbaycan xarici işlər naziri M.H.Cəfərovun ermənistanlı həmkarına göndərdiyi 29 noyabr 1919-cu il tarixli teleqramda bu dörd kəndlə yanaşı, ermənilərin Klit və ətraflı kəndləri mühasirəyə aldıqlarını, Dərələyəz qəzasında 300 kişinin öldürüldüyü və 30 qadının əsir götürüldüyü,bu istiqamətdə nizami qoşunların göndərilməsinin davam etdiyi bildirilir, Ermənistan hökümətindən bu əməllərdən əl çəkmək tələb ediirdi. Yuxarıda adları çəkilən kəndlərin nümayəndələri onları gözləyən təhlükə haqqında dəfələrlə müxtəlif ünvanlara müraciət etmiş, kömək göndərilməsin xahiş etmişdilər. Kənd sakinləri erməniləri təcavüzkar hərəkətlərdən çəkindirmək üçün onların fitnəkarlığına cavab verməməyə çalışırdılar.
Mənbə: Zəngəzurda Azərbaycan xalqına qarşı Soyqırımı Bakı 2007 s 51
 
Posted on

Tarixçilərin qələmindən

 Prof.dr. Seyit Sertçelik
Ermənilər Anadolunun bir çox yerlərində silaha sarılaraq cəbhə arxasında dövlətin təhlükəsizliyini pozacaq tədbirlər həyata keçirirdilər. Bir tərəfdən, şəhər və qəsəbələrdə çıxarılan üsyanlarla Osmanlı təhlükəsizlik gücləri ilə atışan ermənilər, digər tərəfdən də, xüsusilə, Qafqaz cəbhəsi ilə cəbhə arxasında əsgər, silah və sursat daşınması, rabitə kimi strateji baxımdan əhəmiyyətli mövzularda Osmanlı birliklərini çətin vəziyyətə salacaq hərəkətlər edirdilər.
Prof.dr. Seyit Sertçelik
Rus və Erməni Mənbələri İşığında Erməni Problemi 1915 – 1923
Səh. 221

Posted on

Soyqırımı Memorial Kompleksi, Quba rayon Fizika, Riyaziyyat və İnformatika Təmayüllü Liseyinin, “Outsite” şirkətinin birgə təşkilatçılığı ilə Azərbaycan Respublikası Elm və Təhsil Nazirliyinin Təhsildə inkişaf və innovasiyalar üzrə VI qrant müsabiqəsinin “Ümumi təhsil müəssisələri” kateqoriyası üzrə qalib olan "Həm öyrənək, həm dincələk!" layihəsinin 100-ə yaxın şagirdi üçün Soyqırımı Memorial Kompleksində 1918-ci il azərbaycanlılara qarşı törədilmiş soyqırımlarına həsr olunmuş bələdçilik təlimi keçirilmişdir.

Təlimdə kompleksin mətbuat katibi Abutalıb Turabov “Qoruq və muzeylərin təbliğində bələdçinin rolu və şəxsi örnək”, mütəxəssis Aysu Bülbülzadə isə “Bələdçi olmaq üçün nələri bilməliyik?” mövzularında çıxışlar etmişlər.
Daha sonra məktəblilər üçün kompleksin ziyarəti təşkil olunmuşdur və onlara 1918-ci il hadisələri ilə bağlı məlumat verilmişdir. Sonda təlim iştirakçılarına sertifikat və bukletlər təqdim edilmişdir.
Posted on

Quba şəhərində “Soyqırımı Memorial Kompleksi”ndə “İnsan hüquq və azadlıqlarının qorunmasında Heydər Əliyevin rolu” mövzusunda növbəti “Ustad dərsi” keçirilib.

Tədbirdə Ombudsmanın Şimal Regional Mərkəzinin rəhbəri Bəhruz Əfəndiyev çıxış edərək Heydər Əliyevin 10 fevral 1998-ci ildə imzaladığı “Ölüm hökmünün ləğv olunması” fərmanı ilə Azərbaycanın dünyəvi, demokratik, humanizm prinsiplərini üstün tutan bir ölkə olduğunu təsdiqləmişdir. Bu fərmanla Şərqdə ilk dəfə ölüm hökmünün ləğv olunduğunu qeyd edən natiq bu siyasətin bu gün də uğurla davam etdirdiliyini bildirmişdir. Seminarda Kompleksin 15-dən artıq əməkdaşı iştirak edib.

Posted on

Tarixçilərin qələmindən

Gürcü yazıçısı və tarixçisi Feliks Tsertisivadze “Unudulmuş soyqırımı” adlı kitabında yazır:
Axı nəyə görə ermənilər və onların havadarları azərbaycanlıları qətlə yetirərək öz torpaqlarından qovdular?
Doğrudan da, nə üçün?
Ona görə ki, azərbaycanlılar 19-cu əsrdə onlara öz torpaqlarında sığınacaq veriblər?
Çox güman ki, azərbaycanlılar ermənilərin indi Ermənistan höküməti adlandırılan, əslində isə azərbaycanlıların tarixi torpaqları olan ərazilərində yerləşmələrinə görə gileylənib etiraz etməyiblər
Bəlkə, ona görə ki, İrandan gələn erməni qaçqınlarına Qarabağda ən yaxşı torpaqlar verilib?
Bəlkə, ona görə ki, çoxsaylı erməni marşalları, alimləri, çempionları, rəssamları, bəstəkarları, yazıçıları və başqa dünyaşöhrətli insanlar Azərbaycanın çörəyi və suyu ilə qidalanıb-böyüyüblər?
Qonaqpərvərliyin, alicənablığın əvəzini qətllə ödəyirsiniz?
Posted on

Tarixçilərin qələmindən

Tarix üzrə fəlsəfə doktoru Natiq Məmmədzadə.
22 yanvar 1920-ci ildə AXC-nin xarici işlər naziri F. X. Xoyski Ermənistan Xarici İşlər Nazirliyinə nota göndərərək bunları bəyan etdi: “Mən hökumətimdən məlumat aldım ki, yanvarın 19-da Ermənistan hökumətinin qoşunları, silahlı dəstələrlə birlikdə Zəngəzurdan Şuşa qəzası istiqamətində hücum əməliyyatlarına başlayıb , onların hərəkət yolu boyunca bütün müsəlman kəndləri məhv edilib, onlardan 9-u son günlər darmadağın edilib… görünən odur ki, hökumətlərinin müəyyən planını yerinə yetirən erməni qoşunları, sakinləri insanlığa sığmayan qırğınlara məruz qoyaraq müsəlman kəndlərini yenidən məhv etməyə başladılar. Ermənistan hökumətinin öz üzərinə götürdüyü öhdəliklərə bu cür məhəl qoymaması, artıq əldə edilmiş razılaşmaları tamamilə dəyərdən salması, mənim hökumətimi əminlikdən, yaranmış münasibətləri sülh danışıqları yolu ilə nizamlamaq imkanından məhrum edir…
Mənbə: Azərbaycanın Qarabağ bölgəsində yaşayan azərbaycanlıların soyqırımı (1918-1920) Bakı – 2017 səh, 56-342

Posted on

Tarixçilərin Qələmindən

Mayın 1-də (1918) şəhərə daxil olan erməni silahlı dəstələri həmin günü şəhərin aşağı hissəsində 713 müsəlmanı qətlə yetirmişdilər. Onların çoxu qadın və uşaqlar idi. Böyük Şosse və Bazar küçələrindəki evlər qarət edilirdi. Hamazaspın silahlı dəstələri şəhəri dörd hissəyə bölərək hər bir hissədə ayrıca qərargah yaradırdılar. Birinci qərargah Leontev bağının yanında, ikinci qərargah erməni kilsəsinin ərazisində, üçüncü qərargah müsəlman qəbirstanlığının yaxınlığındakı yüksəklikdə, dördüncü mərkəzi qərargah isə yəhudi qəsəbəsi hündürlüyündə yaradılmışdır.

Mənbə: Vaqif Abışov. Quba qəzasında Azərbaycan xalqına qarşı Soyqırımı. S-15