Quba şəhərində “Soyqırımı Memorial Kompleksi”ndə növbəti onlayn elmi seminar keçirilib.

“2022-ci il Şuşa İli” ilə bağlı 20.10.2022-ci il saat 14:00-tarixində Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi yanında Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidməti və Quba şəhərində “Soyqırımı Memorial Kompleksi”nin təşkilatçılığı ilə “Qarabağın qədim tarixi və mədəni irsi” adlı onlayn elmi seminar keçirilib. Seminar Kompleksin direktoru Dr.Rəxşəndə Bayramovanın moderatorluğu ilə təşkil olunub. AMEA-nın Qafqazşünaslıq İnstitutu Ermənişünaslıq şöbəsinin müdiri, Azərbaycan Universitetinin, Bakı Dövlət Universitetinin professor Qasım Hacıyev “Qarabağın maddi və mənəvi mədəniyyəti”, AMEA Z.M.Bünyadov adına Şərqşünaslıq institununun böyük elmi işçisi, f.ü.f.d Elnur Mustafayev “Yuxarı Gövhər ağa məscidinə aid epiqrafik abidələrdəki yazıların tədqiqi” adlı məruzələrlə çıxış ediblər. Seminarda Dövlət Xidmətinin tabeliyində olan qoruqların ümumilikdə 60-a yaxın elmi əməkdaşı iştirak edib. Tədbir həmçinin “Facebook” sosial şəbəkəsi üzərindən də canlı yayımlanıb.

Zəngilanın işğaldan azad olunması ilə Azərbaycan-İran sərhədi tam bərpa edilib.

Zəngilan  1988-ci ildən 1993-cü ilin noyabrınadək düşmənə baş əyməyən, yağı hücumlarına sinə gələn, yüzlərlə şəhid verən işğala məruz qalan ən sonuncu rayon olmuşdu. Qonşu Qubadlı və Cəbrayılın işğalı nəticəsində mühasirəyə düşən rayon əhalisi çıxış yolunu Araz çayından İran ərazisinə keçməkdə görmüşdür. Əks təqdirdə ikinci bir Xocalı hadisəsinin baş verməsi qaçılmaz olacaqdı. Zəngilan rayonu 1993-cü il oktyabrın 30-da Ermənistan silahlı qüvvələri tərəfindən işğal edilmişdi.
   44 günlük Vətən Müharibəsində Müzəffər Ordumuzun qazandığı ən böyük uğurlardan biri də  Cəbrayıl rayonunda düşmən qüvvələrinə sarsıdıcı zərbə vurub və 30-dan çox yaşayış məntəqəsinin işğaldan azad etməklə,  Zəngilan rayonunun inzibati hüdudlarına çatmasına şərait yaratması oldu. Ordumuz Zəngilanın azad edilməsi uğrunda əməliyyata 18 oktyabr 2020-ci il tarixində başlamışdır.

  Ali Baş Komandan, Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev 20 oktyabr 2020-ci il tarixində xalqa müraciətində bildirmişdir ki, Zəngilan şəhəri ilə yanaşı rayonun Havalı, Zərnəli, Məmmədbəyli, Həkəri, Şərifan, Muğanlı kəndləri , Mincivan, Ağbənd, Bartaz qəsəbələri, Bartaz, Sığırt, Şükürataz və 5 adsız yüksəklikləri,  52 kəndi Ermənistan işğalından azad olunmuşdur. Rəşadətli ordumuz qısa bir müddətdə sadəcə bu ərazini azad etməklə qalmamış, 132 kilometr Azərbaycan-İran sərhədini də bərpa etmişdir.

Elan:

Hörmətli izləyicilər, “2022-ci il Şuşa İli” çərçivəsində 20.10.2022-ci il saat 14:00-tarixində Azərbaycan Respublikası Mədəniyyət Nazirliyi yanında Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidməti və Quba şəhərində “Soyqırımı Memorial Kompleksi”nin təşkilatçılığı ilə “Qarabağın qədim tarixi və mədəni irsi” adlı onlayn elmi seminar keçiriləcək. Seminarı feysbuk üzərindən də izləmək mümkündür. Tədbirdə iştirak etmək üçün

https://us02web.zoom.us/j/85746132244?pwd=UkZLZm05MzJKSUtPQmRYV0hqTy9PZz09

linkinə daxil ola bilərsiniz.

Quba şəhərində”Soyqırımı Memorial Kompleksi”nin və “Çıraqqala-Şabran” Dövlət Tarix-Mədəniyyət Qoruğunun birgə təşkilatçılığı ilə 18 Oktyabr Müstəqilliyin Bərpası Gününə həsr olunmuş “Müstəqilliyimiz əbədidir, dönməzdir” mövzusunda “Zoom” platforması üzərindən tədbir keçirilmişdir.

Tədbirdə çıxış edən “Soyqırımı Memorial Kompleksi”nin direktor müavini Mehriban Əliyeva məruzəsində 1991-ci il oktyabrın 18-də “Azərbaycan Respublikasının dövlət müstəqilliyi haqqında” Konstitusiya Aktının qəbul olunması ilə Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin varisi kimi Azərbaycan Respublikasının şərəfli işini ötən 31 il ərzində uğurla davam etdirdiyini, ölkəmizin gündən günə inkişaf etməsini vurğulamışdır.

Bu gün Azərbaycanda Müstəqilliyin Bərpası Günü qeyd olunur.

1918-ci il mayın 28-də İstiqlal Bəyannaməsinin imzalanması ilə Azərbaycanın müstəqilliyi dünyaya bəyan edilmişdir. Cəmi 23 ay fəaliyyət göstərən Azərbaycan Xalq Cumhuriyyəti dövlət quruculuğu sahəsində mühüm tədbirlər həyata keçirmişdir. Təəssüf ki, baş vermiş ictimai-siyasi hadisələr, məqsədyönlü qətliamlarla müşahidə olunan hərbi təcavüzlər nəticəsində ilk Cumhuriyyətimiz suquta uğradılmışdır.
Azərbaycanın Dövlət müstəqilliyinin bərpası yaranmış tarixi şəraitdən əlavə, həm də Azərbaycan xalqının müstəqillik arzusu nəticəsində mümkün olmuşdur. Belə ki, 1991-ci il oktyabrın 18-də “Azərbaycan Respublikasının dövlət müstəqilliyi haqqında” Konstitusiya Aktı qəbul edilmişdir. Konstitusiya Aktında 1918-ci il 28 may tarixli İstiqlal Bəyannaməsinə və “Azərbaycan Respublikasının dövlət müstəqilliyini bərpa etmək haqqında” Azərbaycan Respublikası Ali Sovetinin 1991-ci il 30 avqust tarixli Bəyannaməsinə istinad olunmuşdur.
Bu təntənəli gündə istiqlaliyyət yolunda,vətən torpaqlarının azadlığı uğrunda canlarını fəda etmiş şəhidlərimizi dərin hörmətlə yad edir,uca ruhları qarşısında sayğı ilə baş əyirik.

Xudafərin körpüsünün işğaldan azad olunmasından 2 il ötür

1027-ci ildə Şəddadi hökmdarı Fəzl ibn Məhəmməd tərəfindən Rəvvadilərlə mübarizə aparmaq üçün inşa olunan Cəbrayıl rayonunun Qumlaq kəndi yaxınlığında yerləşən Xudafərin körpüsü hal-hazırda Araz çayı üzərində bütöv qalan yeganə qədim körpüdür. Bu körpü çay yatağınının ən əlverişli keçidlərindən biri olan Xudafərin dərəsində yerləşir. Körpü 15 aşırımlı, memarlıq üslubuna görə isə XII əsrin abidəsidir. Körpü tağlarının dayaqları təbii özüllər — sudan çıxan qayalar üstündə ucaldığından onun aşırımları müxtəlif ölçülü və sərbəst düzümlüdür. Körpünün ümumi uzunluğu 200 metrə yaxın, eni 4,5 metr, çay səviyyəsindən ən böyük hündürlüyü 12 metr, ən iri tağ aşırımı 5,8 metrdir. Körpünün bütün tağları kərpicdən qurulduğu halda əsas inşaat kütləsi çay daşındandır . Cənubi Azərbaycanla Şimali Azərbaycanın orta əsr şəhərlərini birləşdirən karvan yolunun üzərində tikilən Xudafərin körpüsü yüz illər boyunca həm ölkə daxili, həm də beynəlxalq əlaqələrdə əsas rol oynamışdır. O, həm də mühüm hərbi-strateji əhəmiyyət daşıyan daş körpü tikildiyi vaxtdan bir sıra böyük tarixi hadisələrin şahidi olmuş, saysız-hesabsız əsrlərin ağır yükunu öz çiynində daşımışdır. 1993-cü ildə mənfur ermənilər Cəbrayıl rayonunun işğalı zamanı bütün ərazilərə, o cümlədən Xudafərin körpüsünü dağıdaraq ciddi zərər vurmuşdur.
Lakin, 2020-ci ildə Azərbaycanın ictimai-siyasi, mədəni həyatında əlamətdar dönüş baş verdi. Qarabağ 30 illik düşmən əsarətindən qurtuldu. Xudafərin körpüsü 18 oktyabr 2020-ci il tarixində Azərbaycan Silahlı Qüvvələri tərəfindən işğaldan azad edildi. Bütün cəhdlərə baxmayaraq düşmən ulularımızın izlərini bu qədim, əbədi və əzəli Azərbaycan torpaqlarından silə bilmədi. Hazırda Azərbaycan dövləti tərəfindən Qarabağ bölgəsində dağıdılan infrastrukturun bərpası üçün yeni işlər aparılır, işğaldan azad olunmuş ərazilərimizdə iqtisadi, mədəni, sosial həyatın dirçəldilməsi lahiyələrin icrasına başlanılır.

Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyevin 5 yanvar 2022-ci il tarixli Sərəncamına əsasən, 2022-ci il “Şuşa İli” elan olunmuşdur.

Şuşa ili çərçivəsində Kompleksdə də müvafiq tədbirlər planı hazırlanmış və bu tədbirlər planına əsasən oktyabr ayının 12-də Bakı şəhəri 320 nömrəli tam orta məktəbində “XX əsrdə Qarabağda baş vermiş soyqırımlar” adlı tədbir keçirilmişdir. Tədbirdə kompleksin əməkdaşları Dr.Sübhan Talıblı, Abutalib Turabov, məktəbin direktoru Sevinc Niftiyeva, təhsil ocağının kollektivi və şagirdləri iştirak etmişlər.
Giriş sözü çıxış edən məktəbin direktoru Sevinc Niftiyeva bu tədbirin önəmindən danışaraq, şagirdlərin maarifləndirilməsinin əhəmiyyətli olduğunu vurğulamışdır. Daha sonra məruzə ilə çıxış edən kompleksin əməkdaşları Quba şəhərində “Soyqırımı Memorial Kompleksi”nin fəaliyyəti barədə danışaraq, Azərbaycanlılara qarşı iki əsr davam edən genişmiqyaslı soyqırımı nəticəsində minlərlə yaşayış məntəqəsinin yerlə-yeksan edildiyini, on minlərlə azərbaycanlının isə böyük qəddarlıqla qətlə yetirildiyini arxiv sənədlərini göstərməklə tədbir iştirakçılarının nəzərinə çatdırmışlar.
Təşkil olunan maarifləndirici tədbirə görə məktəbin direktoru Sevinc Niftiyeva Kompleksin rəhbərliyinə, həmçinin əməkdaşlarına təşəkkürlərini bildirərək, bundan sonra da əməkdaşlığın davam etdirməyin zəruriliyini qeyd emişdır.
Sonda Kompleks əməkdaşları tərəfindən təhsil ocağının rəhbərliyinə, tədbirdə fərqlənən şagirdlərə təşəkkürnamə, sertifikatlar, kompleksin fəaliyyətinə aid kitab və müxtəlif adda çap məhsulları təqdim edilmişdir.

Quba şəhərində “Soyqırımı memorial Kompleksi”ndə növbəti kitab təqdimatı keçirildi.

Azərbaycan Respubikası Prezidentinin 05 yanvar 2022-ci il tarixli “2022-ci ilin Şuşa ili elan edilməsi” haqqında Sərəncamına əsasən, Quba şəhərində “Soyqırımı Memorial Kompleksi” tədbirlər planı hazırlanıb. Bu planın bir hissəsi kimi, Kompleksdə əzəli Azərbaycan torpaqları, Qarabağ, tarixi abidələr, maddi-mədəni irsimiz və s. mövzularla bağlı silsilə tədbirlər keçirməkdədir.

13 oktyabr 2022-ci il tarixində Quba şəhərində “Soyqırım Memorial Kompleksi”ndə Sosial Tədqiqatlar Mərkəzinin baş məsləhətçisi Əfqan Vəliyevin “Tarixi Azərbaycan torpaqlarında maddi-mədəni irsimiz” adlı yeni kitabının təqdimat mərasimi keçirilib. Tədbiri giriş sözü ilə açan Kompleksin direktoru Dr. Rəxşəndə Bayramova ( professor) Əfqan Vəliyevin fəaliyyəti barədə iştirakçılara məlumat vermiş, yeni işıq üzü görmüş “Tarixi Azərbaycan torpaqlarında maddi-mədəni irsimiz” kitabı münasibətilə  səbəbkarı təbrik etmişdir. Daha sonra yazıçı çıxış edərək mədəni irs nümunələrinin hər bir xalqın tarixi həqiqətlərinin gələcək nəsillərə çatdırılmasındakı  önəmindən  söz açmışdır.

 Əfqan Vəliyev tədbir zamanı Ermənistan ərazisində azərbaycanlılara məxsus mədəni irs nümunələrinin məhv edilməsi və yer üzündən silinməsinin miqyasından, statistikasından, eləcə də abidələrin daşıdığı əfsanələrdən, inanc və hekayələrindən bəhs etmişdir. Qeyd olunan kitabda Əfqan Vəliyev 244 abidəni tədqiq edərək müvafiq xüsusiyyətlərinə görə təsnifləşdirib. Burada öz əksini tapan maddi-mədəni abidələrin hər birinin adı, tarixi, yerləşdiyi məkan, təsnifatı, növü, təyinatı, əhəmiyyəti, mövcud vəziyyəti haqda informasiya əldə etmək və hər abidə haqqında qısa informasiyalarla tanış olmaq mümkündür. Olduqca vacib tarixi, milli və mənəvi əhəmiyyət kəsb edən araşdırmanın nəticəsi olan bu kitab indiki Ermənistan ərazisindəki azərbaycanlılara məxsus maddi-mədəni irs nümunələrinin məhv edilməsi və yer üzündən silinməsi prosesinin bugünkü – cari vəziyyəti haqqında təsəvvür yaratmağa imkan yaradır.

Əfqan Vəliyev tərəfindən tədqiq edilən 244 abidənin hazırda 133-ü tamamilə dağıdılıb, 51-i xarabaya çevrilib və erməniləşdirilib, yararlı olan 58 abidə isə ermənilər tərəfindən mənimsənilib. Eləcə də yararlı vəziyyətdə olan 1 alban kilsəsi erməni kilsəsi kimi, yararlı vəziyyətdə olan 1 məscid isə fars məscidi kimi təqdim edilir. Kitabda 49 pir, ocaq, ziyarətgah, 40 məscid, 38 qəbirüstü abidə, 15 məbəd, 13 qala, 19 alban kilsəsi, 13 karvansara, 8 türbə, 6 etnoqrafik-arxeoloji abidə, 6 günbəz, 5 qəbirüstü heykəl, 5 körpü, 3 məqbərə, 3 sərdabə, 3 arxeoloji abidə, 3 daşüstü yazı, 2 mədrəsə, 2 məhəllə, 2 imarət, 9 qayaüstü təsvir, qədim yaşayış məskənləri haqqında yerli və xarici mənbələrdən toplanan məlumatlar aparılan tədqiqat nəticəsində ilk dəfə aşkar edilərək mövcud siyahıya əlavə edilmişdir.

Tədbirdə Kompleksin 30-a yaxın əməkdaşı iştirak etmişdir. Sonda yazıçı müəllifi olduğu kitablardan bir neçəsini Kompleksin nadir fonddan ibarət kitabxanasına hədiyyə etmişdir.

Tarixçilərin qələmindən: Avstriya tarixçisi Erix Fayql "İpək yolu üzərində Odlar Yurdu" adlı kitabında yazır...

Ermənipərəst mənbələr ermənilərin yerli azərbaycanlı əhaliyə qarşı törətdiyi soyqırımları açıq şəkildə və utanmadan etiraf edirlər. Nə qədər insan bu soyqırımların qurbanı oldu? “Erməni qəddarlığının tayı-bərabəri yoxdur” – bu cümlə K.Uolker kimi ermənipərəst müəllifin qələminin məhsuludur. Bu cümlənin mənası çox aydındır, çünki onlar törətdikləri cinayətləri yaxşı bilirlər. Nə qədər insanın birləşmiş erməni və bolşevik qüvvələrinin amansızlığının qurbanı olduğu dəqiq bilinmir. Dəqiq rəqəmləri müəyyənləşdirmək mümkün olmasa da, öldürülmüş insanların sayının on minlərlə olduğu bəllidir. Erməni daşnakları Bakı ilə yanaşı Quba, Şamaxı, Lənkəran və digər ərazilərdə də soyqırımlar törətdilər. Haqlı sual verilə bilər ki, erməni daşnaklarının Bakıda nə işi vardı və məqsədləri nə idi? Təbii ki, məqsədləri Naxçıvan, Zəngəzur və Qarabağda can atdıqları kimi, burada da hakimiyyəti ələ keçirmək idi.

MƏLUMAT

Son günlər Kompleksin yaxınlığındakı ərazidə ayrı-ayrı şəxslər tərəfindən aparılan qanunsuz tikinti və qazıntı işləri ilə bağlı məsələyə Azərbaycan Respublikasının Mədəniyyət Nazirliyi, Mədəniyyət Nazirliyi yanında Mədəni İrsin Qorunması, İnkişafı və Bərpası üzrə Dövlət Xidməti, Quba Rayon İcra Hakimiyyəti, Quba rayon Polis Şöbəsi və rayonun digər aidiyyəti qurumları tərəfindən dərhal operativ reaksiya verilmiş, qanunsuz tikinti işlərinin qarşısı alınmış və ərazi öz əvvəlki vəziyyətinə gətirilmişdir.
Məsələ ilə əlaqədar müvafiq sənədlər toplanaraq Rayon İcra Hakimiyyəti tərəfindən məhkəməyə müraciət edilmişdir.
Qeyd edək ki, erməni millətçilərinin Azərbaycana qarşı ərazi iddiaları ilə bağlı 1918-ci ildə bütün ölkə hüdudlarında həyata keçirdikləri cinayətkar əməllərinin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması, Azərbaycan xalqının gələcək nəsillərinin milli yaddaşının qorunması və soyqırımı qurbanlarının xatirəsinin əbədiləşdirilməsi məqsədilə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti cənab İlham Əliyev 30 dekabr 2009-cu il tarixli 673№-li sərəncam imzalamışdır. Sərəncama müvafiq olaraq 2012-2013-cü illərdə Heydər Əliyev Fondunun dəstəyi ilə Quba şəhərində “Soyqırım Memorial Kompleksi” inşa edilmiş və 2013-cü il sentyabr ayının 18-də ölkə Prezidenti cənab İlham Əliyev və Heydər Əliyev Fondunun Prezidenti xanım Mehriban Əliyevanın iştirakı ilə açılışı olmuşdur.
Quba şəhərində “Soyqırımı Memorial Kompleksi” beynəlxalq əhəmiyyətli, dövlət tərəfindən qorunan tarixi memarlıq qoruğudur. 1918-ci il azərbaycanlıların soyqırımı tarixini və erməni vandalizmini özündə əks etdirən yeganə ideoloji mərkəzdir.
Quba şəhərində “Soyqırımı
Memorial Kompleksi” nin direktoru Dr.Rəxşəndə Bayramova

Abidələrimizi tanıyaq, tanıdaq: İSA BULAĞI

İsa bulağı Qarabağın ən məşhur istirahət yerlərindəndir. Bulağın olduğu yer Şuşa şəhərindən o qədər də uzaq olmayan məsafədə, Qarabağ silsiləsində, dəniz səviyyəsindən 1500 metr yüksəklikdə, çox gözəl mənzərəli qalın meşələr qoynunda yerləşən səfalı istirahət guşəsidir. İsa bulağının suyu həm soyuq, həm xeyirli, həm də göz yaşı kimi dumdurudur.
Rəvayətə görə, bulaq ilk dəfə XVIII əsrdə ərazinin qalın meşəlik hissəsində İsa adlı əkinçi tərəfindən tapılmış və elə onun da adını daşımışdır. İsa bulağı bir çox tarixi hadisələrin və buraya istirahətə gələn insanların şahidi olmuşdur. Zamanında yüz minlərlə insan bu bulaqdan su içməyə, bu yerlərin gözəlliklərindən zövq almağa gəlirdilər. Bulaq buraya səfər edənlərin o qədər xoşuna gəlmişdir ki, vaxtilə xalq arasında belə bir deyim də məşhurlaşmışdır: “İsa bulağında olmayan Şuşada olmayıb”.
Qarabağ təbiətinin təkrarolunmaz gözəlliyinə, onun nadir incilərindən olan ecazkar bulaqlarına həsr edilmiş çoxlu əsərlər vardır. Belə əsərlərdən biri sözləri Məmməd Rahimə, musiqisi isə Bahadur Hüseynova məxsus olan “İsa bulağı” mahnısıdır.
Çox təəsüf ki, 1992-ci il may ayının 8-də Şuşa şəhərinin Ermənistan ordusu tərəfindən işğal olması ilə xalqımıza bu əfsanəvi bulağın şəfalı suyundan içmək uzun müddət nəsib olmadı. Lakin II Qarabağ müharibəsində Azərbaycan Ordusunun şanlı qələbəsindən sonra Şuşanın incisi, simvollarından biri olan İsa Bulağı Şuşa Şəhəri Dövlət Qoruğu İdarəsi tərəfindən tam bərpa edilmişdir. Bulağın üstü mərmərdən hazırlanmış, adı isə milli ornamentlə yazılıb və su təminatı ilə tam təchiz edilmişdir.